Του Αθανάσιου Κατσίμπελη*
Οκτώ χρόνια συμπληρώνουμε σήμερα από το ολοκαύτωμα της Ηλείας το 2007, που άφησε πίσω του 44 νεκρούς, πολλούς τραυματίες, πάνω από 3.500 άστεγες οικογένειες, τεράστιες καμένες εκτάσεις, δασικές και καλλιεργήσιμες, 4 εκατομμύρια καμένα ελαιόδεντρα και πάνω από τριάντα χιλιάδες απανθρακωμένα ζώα.
Αυτή η πρωτόγνωρη καταστροφή θα μείνει εντυπωμένη για πάντα στις μνήμες όλων όσων τη ζήσαμε. Όμως, το ολοκαύτωμα αυτό και οι νεκροί μας ήταν αποτέλεσμα διαχρονικών ευθυνών, πράξεων και παραλείψεων, καταστροφής του Φυσικού πλούτου της Ηλείας μας.Πράξεις και παραλείψεις που δυστυχώς συνεχίζονται ακόμα και σήμερα με τους όγκους των σκουπιδιών σωρευμένους στα δάση μας και τους κινδύνους από τις παράνομες χωματερές.
Σύμφωνα με το Δασαρχείο της Αρχαίας Ολυμπίας τα αίτια της καταστροφής συνοψίζονται στα εξής:
Το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και οι ακραίες καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στις 24/8/2007 στην Ηλεία (υψηλές θερμοκρασίες 43 C , πολύ χαμηλή υγρασία, ισχυροί άνεμοι) σε συνδυασμό με την παρατεταμένη ξηρασία δημιουργούσα άριστες συνθήκες για μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές.
2. Η πλούσια καύσιμη ύλη που υπήρχε στα δασικά οικοσυστήματα της περιοχής (δάση κυρίως χαλεπίου πεύκης με πλούσιο υποόροφο από αείφυλλα-πλατύφυλλα) όσο και στις αγροτικές περιοχές (ένα μεγάλο μέρος των ελαιώνων ήταν ακαλλιέργητο)
3. Ο τρόπος αντιμετώπισης του δασικού φαινομένου από την πυροσβεστική υπηρεσία (οι στρατηγοί έχουν διαφορετική φιλοσοφία στην αντιμετώπιση του φαινομένου και ξεκινούν με βάση την πόλη και τους οικισμούς και δευτερευόντως του δάσους)
4. Η ανετοιμότητα του κράτους και των τοπικών φορέων (Δήμοι, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση) για την αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων που ήταν πρωτόγνωρα ( αλλά υπήρχαν σχέδια που δεν εφαρμόστηκαν).
5. Ο Πανικός απ’όλους, υπηρεσίες και πολίτες ακολούθησαν το ρητό «ο σώζων εαυτόν σωθείτο)!!Τον πανικό επέτεινε και η έλλειψη ενημέρωσης η οποία θα μπορούσε να είχε αποτρέψει τα ανθρώπινα θύματα.
6. Δεν υπήρχε συντονισμός των μονάδων καταστολής και αντιμετώπισης του φαινομένου, λόγω της μεγάλης έκτασης (χιλιόμετρα μέτωπο φωτιάς) και του πρωτοφανούς γεγονότος. Επιπλέον κάποιες φορές τα Μ.Μ.Ε λειτούργησαν με υπερβολές, δημιουργούσαν πανικό και μερικό αποσυντονισμό στο όλο επιχειρησιακό έργο των επίγειων και εναέριων δυνάμεων. (Οι πιλότοι των Super Puma ανταποκρινόμενοι σε εκκλήσεις βοήθειας προσγειώνονταν σε χωριά να απεγκλωβίσουν κατοίκους και κανείς δεν επιβιβαζόταν)
7. Η εθελοντική προσφορά ήταν μικρή και υπήρξε αδιαφορία από τους περισσότερους κατοίκους να βοηθήσουν την στην αντιμετώπιση του φαινομένου (όπου οι τοπικές κοινωνίες συνεργάστηκαν και ενεργοποιήθηκαν είχαν καλά αποτελέσματα και περιόρισαν το μέγεθος της καταστροφής στον τόπο τους). Θετικό παράδειγμα ο Δήμος Σκιλλούντος (Κρέστενα) όπου σε συνεργασία με τους κατοίκους και τις υπηρεσίες περιόρισαν τη φωτιά στην περιοχή του Δήμου.
8. Η περιορισμένη χρήση μηχανημάτων και αντιπύρ. Κρίνεται αναγκαίο σε μεγάλες πυρκαγιές η χρήση βαρέων οχημάτων (μπουλντόζες, φορτωτές κλπ) για την αντιμετώπιση της πυρκαγιάς καθ’όλο το εικοσιτετράωρο (διάνοιξη ζωνών κλπ) Επίσης κρίνεται αναγκαία, στις μεγάλες πυρκαγιές, η χρήση ελεγχόμενης φωτιάς (αντιπύρ) από ειδικούς κυρίως κατά τις νυχτερινές ώρες για τον περιορισμό των μετώπων της φωτιάς, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν.Η χρήση αντιπύρ από τους κατοίκους και δασικούς υπαλλήλους τόσο στη Στροφυλιά- Κάτω Σαμικού, όσο και στο βόρειο μέρος του Λαπίθα (Βρίνα – Κάτω Σαμικό) και μεμονωμένα κατά θέσεις σε άλλα διαμερίσματα, είχε πολύ καλά αποτελέσματα ( ελέγχθηκε η φωτιά στους τομείς που έγινε)
Οι δασικές πυρκαγιές σε περιοχές σαν την Ηλεία με ξηροθερμικό τύπο κλίματος, όπως είναι ο μεσογειακός, συνιστούν οικολογικό παράγοντα (αποτελούν δηλαδή μια οικολογική αναγκαιότητα) και η αντιμετώπισή τους πρέπει να ακολουθεί κανόνες και λογικές, που εφαρμόζονται και στα υπόλοιπα φυσικά φαινόμενα. Δεν πρέπει δηλαδή να επιδιώκεται η εξάλειψη του φαινομένου, αλλά η μείωση των δυσμενών επιπτώσεων που προκαλεί.
Ευτυχώς το φετινό καλοκαίρι έβρεξε αλλά θα πρέπει να έχουμε πάντα στο νου μας πως μια αναλόγου ή και μικρότερου μεγέθους καταστροφή, θα αποτελέσει σκληρότερο πλήγμα από αυτή του 2007 για την Ηλεία γιατί θα ανακόψει τη φυσική αναγέννηση που εκτυλίσσεται με επιτυχία.
Κάθε καταστροφή αποτελεί την απαρχή για ένα καλύτερο αύριο αρκεί να διδαχθούμε και να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη. Ας αποφασίσουμε να προστατεύσουμε το φυσικό περιβάλλον της Ηλείας γιατί αποτελεί τη μοναδική κληρονομιά μας που μπορεί με τη σωστή διαχείριση να αποτελέσει το όχημα βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης της Ηλείας.
Αθανάσιος Κατσίμπελης Δάσκαλος, Μ.Εd - Νομικός
