Του Αθανάσιου Κατσίμπελη*
Το πολιτικό μας σύστημα εμφανώς αδυνατεί να λειτουργήσει και να δημιουργήσει νέους βιώσιμους θεσμούς, αδυνατεί να πείσει την κοινωνία, να αναπαράγει την εξουσία του και εντέλει να διοικήσει τη χώρα στην έξοδο του φαύλου κύκλου που το ίδιο την ενέπλεξε.
Παρά την κρίση του όμως, το πολιτικό μας σύστημα έχει να επιδείξει μια ιστορική αλλαγή, την προώθηση ελληνίδων στα ανώτατα πολιτειακά αξιώματα.Είναι ιδιαίτερα σημαντικό πως αυτή τη στιγμή στη χώρα μας έχουν αναδειχθεί γυναίκες, σε δυο ανώτατα Πολιτειακά Αξιώματα Τόσο η Πρόεδρος της Βουλής κα.Ζωή Κωνσταντοπούλου, όσο και η Υπηρεσιακή Πρωθυπουργός της Ελληνικής κυβέρνησης εκπροσωπούν μια ιστορική δικαίωση όλων των ελληνίδων.
Δεν είναι τυχαίο που, ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς μαζί τους, και οι δυο τους έχουν ισχυρή προσωπικότητα και υποστηρίζουν σθεναρά τις θέσεις τους έναντι όλων.
Η Πρόεδρος της Βουλής, κα.Ζωή Κωνσταντοπούλου διαθέτοντας αναμφίβολα ισχυρή προσωπικότητα, είναι δυναμική, ευφυής, φιλόδοξη, οργανωτική, ετοιμόλογη και μεθοδική και αναβάθμισε το ρόλο του ΠτΒ καθώς αυστηροποίησε τον κανονισμό της βουλής κι επανέφερε τους βουλευτές στα έδρανα τα οποία είχαν συνηθίσει να τα αφήνουν άδεια.Δεν δίστασε να συγκρουστεί με όλους ακόμα και τον Πρωθυπουργό και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για να υπερασπίσει αυτό που θεωρούσε σωστό και δίκαιο.
Η δικαστής που είχε υποστηρίξει ότι το χαράτσι στους λογαριασμούς της ΔΕΗ είναι αντισυνταγματικό και μη νόμιμο, παραπέμποντας μάλιστα την υπόθεση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, είναι η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει καθήκοντα πρωθυπουργού στην Ελλάδα.Η κα.Βασιλική Θάνου είχε αντιπαρατεθεί δυναμικά στα μνημονιακά μέτρα, φθάνοντας να αποστείλει ως πρόεδρος της Ενώσεως Δικαστών και Εισαγγελέων επιστολή στον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ, καλώντας τον να συμβάλει στην αποτροπή νέων μέτρων λιτότητας.
Αν αναλογιστούμε, πως χρειάστηκαν πολλές δεκαετίες έντονων γυναικείων αγώνων για να μπορέσουν οι Ελληνίδες να αποκτήσουν δικαίωμα ψήφου θα κατανοήσουμε το μέγεθος του επιτεύγματος των δύο ως άνω ελληνίδων να κατακτήσουν ανώτατα πολιτειακά αξιώματα.
Για πρώτη φορά οι ελληνίδες ψήφισαν στις δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934. Εκλογικό δικαίωμα δεν δόθηκε σε όλες, αλλά μόνο σε όσες είχαν κλείσει τα 30 χρόνια και διέθεταν τουλάχιστον απολυτήριο Δημοτικού. Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 κυρίες, από τις οποίες ψήφισαν τελικά μόνο 439. Χαρακτηριστική για το κλίμα της εποχής ήταν η άρνηση της ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη να ψηφίσει, λέγοντας μάλιστα πως ψήφο θέλουν μόνο όσες είναι άσχημες και όσες αποφεύγουν να κάνουν παιδιά!
Σε βουλευτικές εκλογές, οι Ελληνίδες ψήφισαν για πρώτη φορά στις 19 Φεβρουαρίου του 1956. Ήταν η απαρχή της εφαρμογής στην πράξη της καθολικής ψηφοφορίας, που είχε κατοχυρωθεί ήδη στο Σύνταγμα του 1864, με την αναγνώριση της ιδιότητας του πολίτη στις γυναίκες.
Πέρασε σχεδόν ένας αιώνας μέχρις ότου καταφέρουν οι Ελληνίδες να φτάσουν στην κάλπη, έχοντας κατακτήσει πλήρως το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις βουλευτικές εκλογές του 1956, με τη Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ και τη Βάσω Θανασέκου της «Δημοκρατικής Ένωσης» να εισέρχονται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Η Λίνα Τσαλδάρη έγινε και η πρώτη γυναίκα - υπουργός, καθώς ανέλαβε το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση Καραμανλή. Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε και η πρώτη γυναίκα Δήμαρχος, η Μαρία Δεσύλλα, στην Κέρκυρα.
Πρωτεργάτης στον αγώνα για τη συμμετοχή των γυναικών στα πολιτικά πράγματα της χώρας στάθηκε το φεμινιστικό κίνημα. Η Καλλιρρόη Παρρέν, εκδότρια του περιοδικού «Εφημερίς των Κυριών», ήταν η πιο σημαντική φωνή έκφρασης αυτών των διεκδικήσεων. Η ισότητα των δυο φύλων και η απαίτηση για τη χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων στις γυναίκες, οδήγησε στη σύσταση πολλών γυναικείων οργανώσεων, με αποτέλεσμα κατόπιν πιέσεων τους να φτάσουμε στο προεδρικό διάταγμα της 5ης Φεβρουαρίου του 1930 που αναγνώριζε το δικαίωμα του εκλέγειν για τις Ελληνίδες, αλλά μόνο για τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές και μόνο για τις εγγράμματες άνω των 30 ετών.
Η πλήρης κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών ψηφίστηκε στις 28 Μαΐου του 1952, χωρίς όμως τελικά να συμμετάσχουν στις εκλογές του Νοεμβρίου, γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι. Το 1953, σε επαναληπτική εκλογή στη Θεσσαλονίκη, εξελέγη η πρώτη γυναίκα βουλευτής. Ήταν η Ελένη Σκούρα («Ελληνικός Συναγερμός»), που μαζί με τη Βιργινία Ζάννα («Κόμμα Φιλελευθέρων»), υπήρξαν οι δυο πρώτες γυναίκες υποψήφιες για το βουλευτικό αξίωμα. Η Ασημίνα Γιάννου, η Ελένη Μπενά και η Μαρία Σβώλου ήταν οι τρεις γυναίκες που εξελέγησαν το 1961, ενώ η Μαρία Καραγιώργη (ΕΔΑ) ήταν η μόνη που εκλέθχηκε το 1963 και επανεκλέχθηκε το 1964 μαζί με την Ηρώ Λάμπρου από την Ένωση Κέντρου.
Το 1974 στις πρώτες εκλογές της μεταπολίτευσης, εκλέχθηκαν επτά γυναίκες βουλευτές μεταξύ των οποίων οι: Ελένη Βλάχου (ΝΔ), η Αννα Συνοδινού (ΝΔ), η Σύλβα Ακρίτα (ΠΑΣΟΚ) και η Βιργινία Τσουδερού (ΕΚ/ΚΟΔΗΣΟ). Έναν χρόνο αργότερα, Το γυναικείο κίνημα πέτυχε τη μεγαλύτερη νίκη του, όταν στο Σύνταγμα του 1975 καθιερώθηκε η αρχή της ισότητας των δυο φύλων, ορίζοντας ρητά ότι «όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες είναι ίσοι ενώπιον του Νόμου». Στις εκλογές του 1977 για πρώτη φορά εκλέγεται διψήφιος αριθμός γυναικών (δώδεκα), κάτι που συνέβη και στις εκλογές του 1981, όπου εξελέγησαν έντεκα γυναίκες, καθώς επίσης και στις εκλογές του 1985 όπου εξελέγησαν δώδεκα γυναίκες βουλευτές. Το 1989 οι γυναίκες βουλευτές έφτασαν τις είκοσι. Στις εκλογές του 1990 εκλέχθηκαν δεκαπέντε γυναίκες, του 1993 δεκαοχτώ και το 1996 δεκαεννέα.
Από το 2000 ο αριθμός των εκλεγμένων γυναικών στο ελληνικό Κοινοβούλιο αυξάνεται σημαντικά. Στις εκλογές του 2000 εκλέχθηκαν τριάντα μία γυναίκες, τριάντα εννέα εξελέγησαν το 2004 και σαράντα οχτώ το 2007. Το 2008 με το άρθρο 3 του Ν. 3636/2008 καθιερώθηκε η για πρώτη φορά η ποσόστωση, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των υποψηφίων από κάθε φύλο στους συνδυασμούς των κομμάτων πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον ίσο με το 1/3 του συνολικού αριθμού των υποψηφίων, στο σύνολο της επικράτειας. Η εφαρμογή του μέτρου της ποσόστωσης είχε ως αποτέλεσμα να εκλεγούν πενήντα δύο γυναίκες βουλευτές το 2009.
Μετά τις τελευταίες εθνικές εκλογές της 17ης Ιουνίου 2012, εξήντα τρεις (63) γυναίκεςεξελέγησαν βουλευτές. Εν συνεχεία, τον Απρίλιο του 2013, μία ακόμη γυναίκα προστέθηκε στο σύνολο των γυναικών του Εθνικού Κοινοβουλίου. Επιπλέον, μετά τις αποχωρήσεις που σημειώθηκαν στο πλαίσιο των Αυτοδιοικητικών Εκλογών του Μαΐου του 2014 και την είσοδο νέων βουλευτών αντίστοιχα , ο αριθμός των γυναικών στο Ελληνικό Κοινοβούλιο αυξήθηκε στις εξήντα έξι (66). Έτσι, το ποσοστό των εκλεγμένων γυναικών στο εθνικό Κοινοβούλιο φτάνει πλέον το 22% και αποτελεί το υψηλότερο ποσοστό που έχει σημειωθεί στη χώρα μας, επικυρώνοντας τη συνεχή αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική. Σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα 26/2012 με τίτλο «Κωδικοποίηση σε ενιαίο κείμενο των διατάξεων της νομοθεσίας για την εκλογή βουλευτών», το οποίο κωδικοποιεί την υφιστάμενη νομοθεσία περί ποσοστώσεων στον αριθμό των υποψηφίων βουλευτών κατά φύλο (άρθρα 34 του Π.Δ. 96/2007 και 3 του Ν. 3636/2008), ορίζεται ότι :
«…Για την ανακήρυξη των εκλογικών συνδυασμών αυτοτελών Κομμάτων, συνασπισμού συνεργαζόμενων Κομμάτων και ανεξαρτήτων, ο αριθμός των υποψηφίων βουλευτών, από κάθε φύλο, πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον ίσο με το 1/3 του συνολικού αριθμού των υποψηφίων τους, αντιστοίχως, σε όλη την Επικράτεια».(Πηγή: Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο-gynaikes-politiki.gr)
Μάθημα για τους σύγχρονους πολιτικούς που πλούτισαν μετά την είσοδό τους στην πολιτική αλλά και για όλες τις νέες πολιτικούς θα πρέπει να αποτελεί ο βίος της Ελένης Σκούρας η οποία στις 31 Ιανουαρίου 1953 ορκίστηκε και εκφώνησε τον παρθενικό της κοινοβουλευτικό λόγο. Ο πρόεδρος της Βουλής, Ιωάννης Μακρόπουλος, την προσφωνεί «κυρία βουλευτίδα», με αποτέλεσμα να προκληθεί συζήτηση, αν ο όρος αυτός θα καθιερωθεί για τις γυναίκες μέλη του ελληνικού κοινοβουλίου.
Η Ελένη Σκούρα παρέμεινε βουλευτής έως το 1956 και ανέπτυξε κοινοβουλευτική δράση στους τομείς των κοινωνικών και γυναικείων θεμάτων. Τιμήθηκε με το Στρατιωτικό Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων και τον Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος Ευποιίας.
Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η Πολιτεία της είχε υποσχεθεί τιμητική σύνταξη, που ποτέ δεν δόθηκε και στα τελευταία χρόνια της ζωή της αναγκάστηκε να πουλήσει τα παράσημα και τα μετάλλιά της για να εισαχθεί στο Χαρίσειο Γηροκομείο της Θεσσαλονίκης.
Οι Ελληνίδες μπορούν και οφείλουν να ασχοληθούν δυναμικά με την πολιτική, όχι ως γλάστρες και διακοσμητικά στοιχεία αλλά ως ισχυρές προσωπικότητες.Η χώρα σήμερα τις έχει ανάγκη, όπως και σε κάθε δύσκολη ιστορική συγκυρία, να αποτελέσουν τη μαγιά για την ζύμωση ενός νέου πολιτικού συστήματος που θα οδηγήσει το έθνος μας μπροστά.
Αθανάσιος Κατσίμπελης
Δάσκαλος, Μ.Εd - Νομικός
