ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Τα θέματα των Αρχαίων Ελληνικών χαρακτηρίζονται αναμενόμενα όσον αφορά στο διδαγμένο κείμενο καθώς η πολιτεία του Πλάτωνα ήταν προσδοκώμενο απόσπασμα. Το αδίδακτο χωρίο από τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντος ήταν σαφώς ευκολότερο του αντίστοιχου περσινού αγνώστου με ασκήσεις γραμματικές και συντακτικές στις οποίες είχαν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν οι περισσότεροι από τους μαθητές. Τονίζεται, όμως, ότι μόνο ο άρτια προετοιμασμένος με σωστή καθοδήγηση και μεθοδικό διάβασμα θα μπορούσε να αντεπεξέλθει στους σκοπέλους ενός τέτοιου μαθήματος.
{https://www.youtube.com/watch?v=yagBUrn8--g}
Απαντήσεις
Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Α1.α.
1.α
2.β
3.β
Α1.β.
1. παρ’ ἣν: η αντωνυμία ἣν αναφέρεται στη λέξη ὁδόν.
2. ὑπὲρ ὧν: η αντωνυμία ὧν αναφέρεται στη λέξη παραφράγματα.
Β1. Η αλληγορία είναι ένας εκφραστικός τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας άλλα λέγει και άλλα εννοεί. Πρόκειται συνεπώς για συνεχή μεταφορά ή παρομοίωση. Η αλληγορία του σπηλαίου, όπως αναπτύσσεται στην αρχή του Ζʹ βιβλίου της Πολιτείας, αναφέρεται στην επίδραση που ασκεί η παιδεία στην ανθρώπινη φύση, στην υποχρέωση που έχει ο ορθώς πεπαιδευμένος, δηλαδή ο φιλόσοφος, να φωτίσει τους συνανθρώπους του, αλλά και γενικότερα στην αντίθεση ανάμεσα στον κόσμο που συλλαμβάνουμε με τις αισθήσεις μας και στον κόσμο της νόησης.
ἀπεικάζω: Απομιμούμαι, απεικονίζω, παρουσιάζω μέσα από μια παραβολή/σύγκριση. Η χρήση του συγκεκριμένου ρήματος στην αρχή της αφήγησης, που είναι γνωστή ως ο «(πλατωνικός) μύθος του σπηλαίου», σηματοδοτεί την έναρξη ενός λόγου αλληγορικού. Μια αλληγορία συνεπάγεται πως όσα λέγονται έχουν και ένα άλλο επίπεδο σημασιών, πως οι λέξεις, οι έννοιες και οι περιγραφές έχουν πέρα από την κυριολεκτική τους και μια συμβολική σημασία.
παιδεία καὶ ἀπαιδευσία: Με τις λέξεις αυτές ορίζεται μια πρώτη θεματική για τον μύθο του σπηλαίου: ο Πλάτων θα μιλήσει αλληγορικά περί παιδείας (και έλλειψη παιδείας). Στην Πολιτεία γενικότερα η αναφορά στην παιδεία γίνεται πάντα σε σύνδεση με την ηθική διαπαιδαγώγηση των πολιτών (424a): τροφὴ γὰρ καὶ παίδευσις χρηστὴ σῳζομένη φύσεις ἀγαθὰς ἐμποιεῖ, καὶ αὖ φύσεις χρησταὶ τοιαύτης παιδείας ἀντιλαμβανόμεναι ἔτι βελτίους τῶν προτέρων φύονται [: γιατί η καλή εκπαίδευση και η ανατροφή, αν διατηρείται, γεννά καλές φύσεις, και πάλι οι χρηστές αυτές φύσεις, όταν λάβουν μια τέτοια ανατροφή, θα γίνουν ακόμη καλύτερες από τις προηγούμενες –μετάφραση Ι. Γρυπάρης]. Στον μύθο του σπηλαίου, ειδικότερα, η αναφορά στην παιδεία έχει και γνωσιολογικό περιεχόμενο: πώς μπορεί ο άνθρωπος να γνωρίσει την αλήθεια, και μάλιστα το αληθινά υπαρκτό;
ἄτοπος: Στερούμενος του τόπου του, άρα παράδοξος, αλλόκοτος, παράλογος. Η εμφατική αυτή λέξη, που παραπέμπει σχεδόν σε κάτι ανύπαρκτο, χρησιμοποιείται για να προετοιμάσει τον επερχόμενο αιφνιδιασμό της απόφανσης του Σωκράτη: οι αλλόκοτοι δεσμώτες είναι όμοιοι με εμάς. Μέσα από λογοτεχνικές χρήσεις της γλώσσας ο Πλάτων επιδιώκει να προωθήσει τον φιλοσοφικό του στοχασμό. Στην προκειμένη περίπτωση υποβάλλεται η θέση πως η τόσο αυτονόητη ένταξη των ανθρώπων στον κόσμο των αισθήσεων είναι ἄτοπος, αποτελεί μια αλλόκοτη στέρηση λογικής.
Β2. Ο Πλάτωνας στο αλληγορικό του κείμενο παρουσιάζει μια εικόνα «φυσικής κατάστασης», στην οποία βρίσκονται κυριολεκτικά ριγμένοι οι άνθρωποι: δια βίου ακινητοποιημένοι, εκλαμβάνουν τις σκιές που βλέπουν για πραγματικότητα και δεν έχουν καμιά συνείδηση ότι μπορεί να υπάρχει κάτι άλλο. Εξοικειωμένοι με το σκοτάδι και τις σκιές, αδυνατούν να πιστέψουν ότι η αληθινή πραγματικότητα βρίσκεται έξω από το ημίφως της σπηλιάς. Αδυνατούν να διανοηθούν ότι ο αληθινός κόσμος είναι εκτός σπηλαίου, εκεί που λάμπει το φως του ήλιου, η Ιδέα του Αγαθού («Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους … δεικνύασιν»). Την ίδια άποψη προβάλλει και το παράλληλο κείμενο όπου ένα απολυταρχικό κόμμα και ο απρόσωπος ηγέτης του, ο Μεγάλος Αδελφός, κατασκευάζουν μια ψευδή πραγματικότητα. Παραποιούν γεγονότα και καταστάσεις και αλλοιώνουν ή ακόμα και αρνούνται την ύπαρξη της εξωτερικής πραγματικότητας («Η φιλοσοφία … κοινή λογική»).
Στη δεύτερη παράγραφο, όμως, εντοπίζεται μια διαφορά ανάμεσα στο παράλληλο κείμενο και την αλληγορία του Πλάτωνα. Στο αρχαίο απόσπασμα οι καθηλωμένοι δεσμώτες εμπιστεύονται αποκλειστικά τις αισθήσεις τους. Πεποίθησή τους είναι πως ό,τι βλέπουν με τα μάτια τους, μόνο αυτό υπάρχει. Η πραγματικότητα γι’ αυτούς είναι οι σκιές των ομοιωμάτων («ἅπερ ὁρῷεν»). Μάλιστα προστίθεται και μια δεύτερη αίσθηση, που συντελεί στην πλάνη των δεσμωτών, η ακοή. Αρχικά, έχουμε την όραση, αφού οι δεσμώτες βλέπουν τις σκιές να κινούνται εμπρός τους, έπειτα έχουμε την ακοή, αφού ακούν λόγους και ομιλίες να προέρχονται από αυτές. Οι δύο βασικές τους αισθήσεις σε αυτή την απόκοσμη εικόνα τούς παγιδεύουν σε μια οικτρή πλάνη («τοὺς γὰρ τοιούτους … προσπιπτούσας;»). Στο παράλληλο κείμενο όμως το Κόμμα επέβαλλε να απορρίπτεται η μαρτυρία των αυτιών και των ματιών. Οι αισθήσεις είναι ήσσονος σημασίας, γι’ αυτό και δεν πρέπει να αποτελούν ασφαλές κριτήριο για αξιολόγηση. (Το Κόμμα σου … ματιών σου»).
Β3.
1. οισοφάγο
2. φόρος
3. φορέματα
4. φέρσιμό
5. φερέφωνό
Β4.
1. Λάθος
2. Λάθος
3. Σωστό
4. Σωστό
5. Λάθος
Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Γ1. [Ισχυρίζεται ο Πρόδικος] ότι γυρνούσε λοιπόν συχνά και κοιτούσε τον εαυτό της και είχε τον νου της αν κάποιος άλλος τη χαζεύει, ενώ πολλές φορές έριχνε τη ματιά της στη σκιά της. Όταν πλησίασαν κοντά στον Ηρακλή, η πρώτη που αναφέρθηκε πήγαινε με τον ίδιο βηματισμό, ενώ η άλλη επειδή ήθελε να φθάσει πρώτη έτρεξε κοντά στον Ηρακλή και του είπε: « Σε βλέπω, Ηρακλή, να απορείς ποιον δρόμο να πάρεις για τη ζωή σου. Εάν λοιπόν κάνεις εμένα φίλη σου, θα σε οδηγήσω στον πιο ευχάριστο και πιο εύκολο δρόμο, και δεν θα υπάρξει κάτι ευχάριστο που δεν θα γευτείς, και δεν θα βιώσεις τίποτα δύσκολο».
Γ2. Στη συνάντηση του Ηρακλή με την Αρετή και την Κακία περιγράφονται οι δύο γυναίκες. Η Αρετή αναφέρεται ως ευπρεπής στην όψη και με ευγενική φύση με καθαρό σώμα και μάτια, στα οποία καθρεπτίζονται η αιδώς και η συστολή, ενώ η στάση του σώματός της φανέρωνε τη σωφροσύνη της. Τέλος, ήταν ντυμένη με λευκή εσθήτα. Η Κακία από την άλλη πλευρά ήταν καλοθρεμμένη, γι’ αυτό και ο σωματότυπός της ήταν χυμώδης και μαλθακός, καλλωπισμένη ώστε να φαίνεται στο χρώμα πιο λευκή και πιο ερυθρά από όσο πράγματι ήταν. Η στάση του σώματός της ήταν τέτοια ώστε να φαίνεται πιο ψηλή από όσο ήταν από τη φύση της, ενώ το βλέμμα της ήταν στραμμένο ψηλά. Τέλος, η εσθήτα της ήταν τέτοια που έκανε το νεανικό της κάλλος να λάμπει περισσότερο.
Γ3.α.
γυναῖκας → γυναικός
φύσει → φύσεως
τὸ σῶμα → τοῦ σώματος
καθαρότητι → καθαρότητος
Γ3.β.
φάνηθι
μειζόνων
ὀψομένη
ἐπεσκόπει
ἀγάγωμεν
οὐδεμιᾷ
Γ4.α. ἰδεῖν → απαρέμφατο της αναφοράς από το επίθετο εὐπρεπῆ
τῆς φύσεως → γενική συγκριτική από το επίθετο ὀρθοτέραν
τῷ Ἡρακλεῖ → αντικείμενο του απαρεμφάτου προσδραμεῖν
ἀποροῦντα → κατηγορηματική μετοχή από το ρήμα αίσθησης Ὁρῶ, με υποκείμενο το σέ
φίλην → κατηγορούμενο στο ἐμὲ από το ποιησάμενος
τῶν χαλεπῶν → γενική αντικειμενική στο ἄπειρος
Γ4. εἴ τις ἄλλος αὐτὴν θεᾶται: δευτερεύουσα ονοματική πλάγια ερωτηματική πρόταση ολικής αγνοίας, μονομελής. Εισάγεται με το ερωτηματικό μόριο εἰ. Εκφέρεται με οριστική, γιατί δηλώνει το πραγματικό, χρόνου ενεστώτα (θεᾶται), γιατί αναφέρεται στο παρόν. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο απαρέμφατο σκοπεῖν.
Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΟΔΟΣ:
Ασημακόπουλος Παναγιώτης
Βούρτση Ζωή
Λέντζιου Έφη
Λέντζιου Ελένη
Λούτα Γιορένα
Παντής Διονύσης
Σαργέντη Σοφία
Σεφερλή Γιάννα
ΒΙΟΛΟΓΙΑ
Το σχόλιο στο μάθημα της Βιολογίας από την Βιολόγο Ήρα Κορομάντζου
“Σήμερα δεύτερη ημέρα των Πανελλαδικών Εξετάσεων οι υποψήφιοι για τις σχολές υγείας, εξετάστηκαν στο μάθημα Βιολογίας. Τα θέματα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν έξυπνα, συνδυαστικά και με βασική προϋπόθεση την εις βάθος κατανόηση της ύλης. Συνδύαζαν όλα τα κεφάλαια της εξεταστέας ύλης, αν και τα αμιγώς θεωρητικά κεφάλαια, απείχαν από θέματα θεωρίας. Συγκεκριμένα στο πρώτο θέμα υπήρχαν ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής που έκρυβαν όμως παγίδες. Στο δεύτερο θέμα υπήρχαν θεωρητικές μικρές ερωτήσεις με συνδυασμό κεφαλαίων , αλλά και μια άσκηση του σχολικού βιβλίου, ελάχιστα τροποποιημένη από την επιτροπή, ώστε να δοκιμαστεί η κριτική σκέψη του υποψηφίου. Στο τρίτο θέμα παραδοσιακά υπήρχαν έξυπνες ασκήσεις από το κεφάλαιο του Μέντελ και την κληρονομικότητα και ένα θεωρητικό διάγραμμα, που απαιτούσε την εις βάθος εξήγηση βιολογικού φαινομένου. Στο τέταρτο θέμα υπήρχε μια άσκηση που συνδύαζε με τα ερωτήματά της, τέσσερα τουλάχιστον κεφάλαια της εξεταστέας ύλης και απαιτούσε αρκετά εμπεριστατωμένη εξήγηση των απαντήσεων και φυσικά βαθιά κατανόηση της ύλης. Συμπερασματικά, η Βιολογία είναι ένα μάθημα πλέον που στηρίζεται στην θεωρία, αλλά δεν είναι αμιγώς θεωρητικό όπως παλιά. Η συνδυαστική σκέψη, η κατανόηση και οι συνεχείς επαναλήψεις είναι τα κλειδιά για την επιτυχία. Καλή συνέχεια και στα υπόλοιπα μαθήματα”.
{https://www.youtube.com/watch?v=yczH2jbB7Dg}
Απαντήσεις
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
{https://www.youtube.com/watch?v=gUQkzjXXGeg}
