Στο «μικροσκόπιο» οι δεξιότητες των μαθητών: Εθνική αξιολόγηση για πρώτη φορά από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο

...που θα αποτυπώσει τον αντίκτυπο των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, με αφετηρία τα ευρήματα των PISA και ICILS.

Την πρώτη οργανωμένη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων των μαθητών από το Νηπιαγωγείο έως και το Λύκειο  ετοιμάζει  το υπουργείο Παιδείας, μέσω πρόσκλησης ύψους 539.400 ευρώ προς τα δημόσια Πανεπιστήμια και άλλους αρμόδιους φορείς.

Η μελέτη, που θα καλύψει το σύνολο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της Ειδικής Αγωγής, φιλοδοξεί να αποτυπώσει για πρώτη φορά με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο κατά πόσο το ελληνικό σχολείο καλλιεργεί στους μαθητές τις δεξιότητες που απαιτούνται στον 21ο αιώνα.

Το ίδιο το υπουργείο  Παιδείας   στην αιτιολογία της δαπάνης  των 539.400 ευρώ παραδέχεται ότι "παρά τη σημαντική θεσμική παρέμβαση της τελευταίας πενταετίας (Εργαστήρια Δεξιοτήτων σε Νηπιαγωγείο, Δημοτικό και Γυμνάσιο, νέα Προγράμματα Σπουδών, δίχρονη υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση, αναμόρφωση της υποστήριξης των εκπαιδευτικών με τον θεσμό των Συμβούλων Εκπαίδευσης), δεν υπάρχει συστηματική, μετρήσιμη αξιολόγηση του αντικτύπου των πολιτικών αυτών στις πραγματικές ικανότητες των μαθητών".

Επίσης ως βασική αιτιολόγηση  της διενέργειας της μελέτης το υπουργείο παιδείας επικαλείται τις χαμηλές επιδόσεις της Ελλάδας στις διεθνείς έρευνες PISA και ICILS, ενώ συνδέει ευθέως τη βελτίωση των δεξιοτήτων με την αντιμετώπιση του φαινομένου του brain drain, τονίζοντας τα εξής:

• Στο PISA 2022 το 47% των δεκαπεντάχρονων μαθητών στην Ελλάδα δεν φτάνει το βασικό επίπεδο επάρκειας (Level 2) στα μαθηματικά, έναντι μέσου όρου 31% στον ΟΟΣΑ. 
• Στην πρώτη συμμετοχή της χώρας στη διεθνή έρευνα ψηφιακού γραμματισμού ICILS 2023, η Ελλάδα κατέγραψε 460 μονάδες, ήτοι 16 μονάδες κάτω από τον διεθνή μέσο όρο των 476. 
• Οι αδυναμίες που εμφανίζονται στην ηλικία των 15 ετών έχουν τις ρίζες τους στα προηγούμενα στάδια του εκπαιδευτικού συνεχούς, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενιαία εξέταση πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας. 
• Οι δημόσιες δαπάνες για την παιδεία παραμένουν από τις χαμηλότερες στην ΕΕ (3,4% του ΑΕΠ το 2022, έναντι 4,6% κατά μέσο όρο στην ΕΕ), ενώ η φυγή πτυχιούχων στο εξωτερικό έφτασε σε ιστορικό υψηλό το 2025 (128.500 Έλληνες πτυχιούχοι μετοίκησαν σε άλλη χώρα ΕΕ/ΕΖΕΣ).

Η μελέτη θα  καλύπτει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση (Νηπιαγωγείο, Δημοτικό) και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο, ΓΕΛ, ΕΠΑΛ), δηλαδή το σύνολο της σχολικής εκπαίδευσης στο οποίο θεμελιώνονται και αναπτύσσονται οι ικανότητες του μελλοντικού πολίτη και εργαζομένου.

Η ανάλυση θα   διεξαχθεί  σε εθνικό επίπεδο με συστηματική χωρική διάσταση: τα δείγματα της πρωτογενούς έρευνας επιλέγονται ανά Περιφέρεια και παράγονται 4 αυτοτελείς Εκθέσεις Μεγάλων Γεωγραφικών Ενοτήτων (NUTS 1), με χωρικούς δείκτες στο ψηφιακό dashboard της μελέτης.

Η μελέτη θα οργανωθεί  σε τέσσερις πυλώνες:

(Α) δευτερογενής ανάλυση διεθνών και εθνικών δεδομένων μαζί με συστηματική εξέταση των προγραμμάτων σπουδών των δύο βαθμίδων και χαρτογράφηση αντιστοίχισης (crosswalk mapping) προς τα ευρωπαϊκά πλαίσια ικανοτήτων, 

(Β) ποσοτική έρευνα πεδίου σε εκπαιδευτικούς, διευθυντές και Συμβούλους Εκπαίδευσης, 

(Γ) ποιοτική έρευνα σε στελέχη, εμπειρογνώμονες και κοινωνικούς εταίρους, 

(Δ) σάρωση ορίζοντα (horizon scanning) αναδυόμενων αναγκών σε δεξιότητες και διεθνής συγκριτική ανάλυση. Δεν διεξάγεται πρωτογενής έρευνα σε μαθητές ή γονείς. Τα αποτελέσματα των μαθητών αντλούνται δευτερογενώς από τις διεθνείς διαγνωστικές αξιολογήσεις και τα εθνικά στατιστικά.

Πηγή: esos.gr