Δεν είναι μόνο το "βέτο" του δήμου Ήλιδας που απειλεί το εργοστάσιο στην Τριανταφυλλιά - Αναγκαία η εκπόνηση εναλλακτικού σχεδίου σε περίπτωση "ναυαγίου" του έργου
Του Χρήστου Βορλόκα
Το όχι και τόσο απίθανο ενδεχόμενο να μην γίνει ποτέ το εργοστάσιο ενεργειακής αξιοποίησης στερεών αποβλήτων και ο ΧΥΤΥ στην περιοχή της Τριανταφυλλιάς ή να καθυστερήσουν σημαντικά τα έργα, είναι προφανώς η βαθύτερη αιτία που οδήγησε το δημοτικό συμβούλιο Ήλιδας στην πρόσφατη ομόφωνη απόφασή του να μη δεχθεί εγκατάσταση του δεματοποιητή του δήμου Πύργου στην περιοχή. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν είναι καθόλου απίθανο, αν συνεκτιμηθούν ορισμένα ζητήματα που μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την εξέλιξη του έργου. Κάποια απ’ αυτά απορρέουν από τα οριζόμενα στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το εργοστάσιο και τον ΧΥΤΥ Τριανταφυλλιάς. Το πλέον κρίσιμο ζήτημα είναι η πιθανότητα ανακάλυψης και άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων κατά τη διάρκεια εκσκαφής των θεμελίων από την ανάδοχο εταιρία για το εργοστάσιο στον χώρο της Τριανταφυλλιάς. Μια τέτοια πιθανότητα είναι ικανή να επηρεάσει καθοριστικά την εξέλιξη του έργου.
Αστάθμητος παράγοντας οι αρχαιότητες
Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων συγκεκριμένα αναφέρει: «Σε περίπτωση ανεύρεσης ή εντοπισμού αρχαιοτήτων κάθε εργασία να διακοπεί προκειμένου να διεξαχθεί αρχαιολογική και ανασκαφική έρευνα, σύμφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 37 του Ν. 3028/2002, από τα αποτελέσματα της οποίας να εξαρτηθεί η πορεία των εργασιών». Ορίζεται ακόμη από τη μελέτη αυτή ότι όλες οι εργασίες για την εκτέλεση του έργου πρέπει να γίνουν υπό την εποπτεία της αρμόδιας Ζ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, η οποία πρέπει να ειδοποιηθεί εγκαίρως τουλάχιστο δεκαπέντε μέρες νωρίτερα. Όπως είναι γνωστό, πολύ κοντά στον χώρο που προορίζεται για τα έργα διαχείρισης στερεών αποβλήτων έχουν έρθει στο φως από την αρχαιολογική σκαπάνη υπολείμματα μυκηναϊκού οικισμού καθώς και ένας θολωτός τάφος της ίδιας περιόδου. Στην περίπτωση λοιπόν που βρεθούν και άλλες αρχαιότητες στο κυρίως οικόπεδο, τα έργα σταματούν, με απρόβλεπτη την περαιτέρω εξέλιξή τους. Στην καλύτερη περίπτωση, αν δηλαδή τα ευρήματα είναι μηδαμινής αρχαιολογικής αξίας, μέχρι να ολοκληρωθεί ο κύκλος αξιολόγησής τους από τους ειδικούς και να γνωμοδοτήσει για το θέμα το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο θα περάσει αρκετός χρόνος απραξίας που θα επιμηκύνει το χρονοδιάγραμμα του έργου. Στη χειρότερη –για το έργο- περίπτωση, δηλαδή αν τα ευρήματα είναι ιδιαίτερης αρχαιολογικής αξίας, το πιθανότερο είναι να ματαιωθεί οριστικά κάθε εργασία. Είναι σχετικά νωπή η περίπτωση των Ολυμπιακών έργων στην Αθήνα όπου η ανεύρεση αρχαιοτήτων ματαίωσε ή άλλαξε τον σχεδιασμό ορισμένων έργων.
«Βαρόμετρο» η Ε.Ε. και η… Αττική
Ένα δεύτερο δεδομένο που δημιουργεί ερωτηματικά για την τύχη του έργου στην Τριανταφυλλιά είναι το «πάγωμα» χρηματοδοτήσεων από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έργα διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης και της Ηλείας. Όπως είναι γνωστό, η Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και οι αρμόδιες διευθύνσεις Περιβάλλοντος και Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προέβησαν στην αναστολή της χρηματοδότησης καθώς διαπίστωσαν ότι έχει γίνει συστηματική παραβίαση της κοινοτικής νομοθεσίας τόσο στις διακηρύξεις συμβάσεων, τις ανακηρύξεις προσωρινών αναδόχων και τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων (παραβίαση Οδηγίας 85/337 ΕΚ) όσο και στη βασική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα απόβλητα (Οδηγία 2008/98). Σε σχέση με το ζήτημα αυτό θα πρέπει να συνυπολογίσουμε μια πρόσφατη εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει άρδην το σκηνικό στον τομέα της διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Πρόκειται για την εκλογή της Ρένας Δούρου στην Περιφέρεια Αττικής που εκτιμάται ότι θα δρομολογήσει εξελίξεις σε σχέση με τα τέσσερα εργοστάσια ενεργειακής αξιοποίησης που σχεδιάστηκε να λειτουργήσουν σε Φυλή, Λιόσια, Κερατέα και Γραμματικό. Πάγια θέση του ΣΥΡΙΖΑ, στέλεχος του οποίου είναι η κα Δούρου, είναι ότι οι μέθοδοι αυτοί δεν είναι φιλικές προς το περιβάλλον, επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος διαχείρισης των απορριμμάτων σε βάρος των πολιτών και δεσμεύουν για πολλά χρόνια τις τοπικές κοινωνίες απέναντι στους εργολάβους που θα υλοποιήσουν τα σχετικά έργα. Η κα Δούρου προεκλογικά είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θέλει εργολάβους στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων γιατί όπου εφαρμόστηκε το συγκεκριμένο μοντέλο υπήρξε υπέρογκη αύξηση τελών και κακές υπηρεσίες από την πλευρά των ιδιωτών. Τυχόν αναπροσαρμογή των σχεδιασμών στην Αττική που είναι το κέντρο των εξελίξεων, ενδέχεται να επηρεάσει και την Ηλεία. Ένα τρίτο ενδεχόμενο είναι η οποιαδήποτε παρέκκλιση στο συμβατικό αντικείμενο από την πλευρά του αναδόχου κατασκευαστή. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που έργα έμειναν στη μέση ή καθυστέρησαν σημαντικά επειδή προέκυψαν διάφορα ζητήματα, είτε με ευθύνη των εργολάβων είτε από άλλους αστάθμητους παράγοντες (προσφυγές, καταγγελίες, τεχνικές δυσκολίες ή απρόβλεπτα κλπ). Αν λοιπόν κάτι δεν πάει καλά, η Ηλεία θα βρεθεί μπροστά σ’ ένα τεράστιο αδιέξοδο, χωρίς να υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο, αυτό που πολλοί αποκαλούν «Plan B». Χωρίς να θέλουμε να γίνουμε μάντεις κακών, ίσως να ήταν σκόπιμο ακόμη και τώρα να γίνουν συζητήσεις προς την κατεύθυνση αυτή. Μεγαλύτερη καθυστέρηση ίσως να είναι καταστροφική για τον τόπο.
Ξανά «μυρίζει μπαρούτι» με φόντο τα σκουπίδια
Οι χιλιομετρικές αποστάσεις από την Τριανταφυλλιά δίνουν μια διάσταση του προβλήματος που προβάλλει ο δήμος Ήλιδας, καθώς η πόλη της Αμαλιάδας βρίσκεται πιο κοντά στον χώρο που προορίζεται να εγκατασταθεί ο δεματοποιητής, σε σχέση με την αντίστοιχη απόσταση της πόλης του Πύργου. Συγκεκριμένα, ο Πύργος σε ευθεία γραμμή απέχει από την Τριανταφυλλιά 10 χιλιόμετρα ενώ η Αμαλιάδα μόλις 6,5. Ο Πύργος από το Ποτόκι απέχει μόλις 4 χιλιόμετρα (πάντα σε ευθεία γραμμή) ενώ η Αμαλιάδα απέχει από τα Κονιδέικα 5 χιλιόμετρα. Στα Κονιδέικα όπου για πολλά χρόνια υπήρχε ο ανεξέλεγκτος σκουπιδότοπος της Αμαλιάδας, έχει αποφασιστεί να εγκατασταθεί ο δεματοποιητής του δήμου Ήλιδας. Δύο πράγματα ωστόσο θα πρέπει να συνεκτιμηθούν. Το πρώτο είναι ότι η έκταση στην Τριανταφυλλιά που προορίζεται για τον δεματοποιητή του δήμου Πύργου βρίσκεται εντός των ορίων του «καλλικρατικού» δήμου, επομένως νομότυπα δεν μπορεί γειτνιάζων δήμος να ακυρώσει έργο που δεν γίνεται στα όριά του. Το πρόβλημα είναι ότι ο δήμος Ήλιδας που έχει και την προεδρία του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Ηλείας, θέτει ένα είδος «βέτο» εγείροντας καθαρά θέμα ακύρωσης του όλου σχεδιασμού. Το δεύτερο όμως θέμα είναι η σαφής εντολή του Εισαγγελέα Ηλείας Παναγιώτη Μεϊδάνη να δοθεί άμεσα η συγκεκριμένη λύση χάριν της προστασίας της δημόσιας υγείας. Σε κάθε περίπτωση, για μιαν ακόμη φορά στην Ηλεία «μυρίζει μπαρούτι» με φόντο τα σκουπίδια, ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί τον τόπο για περισσότερα από είκοσι χρόνια, με τεράστιο οικονομικό κόστος για την αυτοδιοίκηση και τον πολίτη.
