Από τον Πύργο Ηλείας, μια πόλη που κουβαλά μνήμες, ανθρώπους και ρίζες βαθιές, μέχρι τα πιο φωτεινά και απαιτητικά αμφιθέατρα της παγκόσμιας Ιατρικής, η διαδρομή του Ηλία Χριστοδούλου δεν είναι απλώς μια ιστορία Ακαδημαϊκής Αριστείας.
Είναι μια ιστορία επιμονής, αξιών και πίστης στο όνειρο. Ένα παιδί που μεγάλωσε σε σχολικές αίθουσες-για πολλά χρόνια λυόμενες- μιας μικρής επαρχιακής πόλης, και όνειρο να γίνει γιατρός.
Με οδηγό την οικογένεια και τους δασκάλους του, κατάφερε, μέσα από χρόνια σκληρής δουλειάς, θυσίες και προσωπικές δοκιμασίες , να επιλεγεί σε ένα από τα πιο ανταγωνιστικά και κορυφαία προγράμματα Ογκολογίας στον κόσμο: το πρόγραμμα του Dana-Farber Cancer Institute, σε συνεργασία με το Mass General Hospital και το Brigham and Women’s Hospital του Πανεπιστημίου Harvard.
Γέννημα-θρέμμα του Πύργου. Ο πατέρα του, Ιωάννης Χριστοδούλου –συνταξιούχος πλέον-για πάρα πολλά χρόνια διατηρούσε ταχυφαγείο/πιτσαρία στην οδό Ερμού, και η μητέρα του Αλεξάνδρα Στεφανοπούλου, προϊσταμένη στα τρία καταστήματα της ΔΕΗ στην Ηλεία.
Η αδερφή του, Ευγενία, απόφοιτος της Παντείου στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές σπουδές και του Πανεπιστήμιο Πειραιώς με μεταπτυχιακό στα ναυτιλιακά, σήμερα εργάζεται στην Αθήνα σε πολυεθνική φαρμακευτική εταιρεία.
Με μια πρώτη ανάγνωση λοιπόν, ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί ότι ο Ηλίας ανατράφηκε με ανθρωπιστικές αξίες και τις προβάλλει στο χώρο της ιατρικής επιστήμης. Έναν χώρο που επέλεξε από πολύ νωρίς και ακολουθεί με δυναμικό και επιτυχημένο βηματισμό.
Η επιτυχία για τον ίδιο δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση. Είναι μια κατάκτηση που κουβαλά μέσα της τον Πύργο, την οικογένεια, τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του και τον τόπο που τον διαμόρφωσε.
Ο Ηλίας Χριστοδούλου δεν ξέχασε ποτέ από πού ξεκίνησε. Και ίσως γι’ αυτό ακριβώς συνεχίζει να προχωρά, στην Αμερική πλέον όπου ζει τα τελευταία χρόνια, με ταπεινότητα, ήθος και βαθιά ανθρωπιά σε έναν δρόμο όπου η επιστήμη συναντά καθημερινά την ανθρώπινη ευαλωτότητα και την ελπίδα.
Για όλα αυτά, μίλησε στο ilialive.gr και από τις απαντήσεις που μας έδωσε, μας δημιουργήθηκε αυθόρμητα η εντύπωση ότι το όνομά του τα επόμενα χρόνια θα λάμψει στον ιατρικό χώρο…
Θα ήθελα να ξεκινήσουμε από τα παιδικά και μαθητικά σας χρόνια στον Πύργο. Ποιες αναμνήσεις κρατάτε από εκείνη την περίοδο και αν υπήρξαν εκπαιδευτικοί που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πορείας σας;
Πήγα στο 6ο Δημοτικό, 1ο Γυμνάσιο και 1ο Λύκειο Πύργου. Είμαι βαθιά ευγνώμων για όλους τους δασκάλους και τους καθηγητές μου, τόσο στο σχολείο όσο και στα φροντιστήρια που παρακολούθησα όλα αυτά τα χρόνια.
Η συμβολή όλων ήταν πολύτιμη στην πορεία μου. Δεν μου μετέδωσαν μόνο γνώσεις, αλλά μου έμαθαν τι σημαίνει συνέπεια, πειθαρχία, σεβασμός στην προσπάθεια και πίστη στον εαυτό σου.
Με ενθάρρυναν να θέτω στόχους και να επιμένω, ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν ήταν εύκολες. Το μεγαλύτερο μέρος της σχολικής μου ζωής το πέρασα σε λυόμενες τάξεις. Αυτό, όμως, με δίδαξε αντοχή και προσαρμοστικότητα. Έμαθα από νωρίς ότι δεν χρειάζεσαι τις ιδανικές συνθήκες για να προχωρήσεις και να πετύχεις.
Χρειάζεσαι επιμονή, πίστη και ανθρώπους που σε στηρίζουν. Αυτή η πορεία με διαμόρφωσε ουσιαστικά και με ακολουθεί μέχρι σήμερα και είμαι περήφανος για το που έφτασα με βάση το από που ξεκίνησα.
Ας περάσουμε στις σπουδές σας στην Ελλάδα. Πού σπουδάσατε και ποια ήταν εκείνη η στιγμή ή η συγκυρία που σας άνοιξε τον δρόμο προς την Αμερική;
Σπούδασα Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Πατρών, όπου ολοκλήρωσα και το διδακτορικό μου στην Αιματολογία. Είμαι βαθιά ευγνώμων στην Ιατρική Πατρών, γιατί μου έδωσε μια ευκαιρία που αποδείχθηκε καθοριστική για ολόκληρη την πορεία μου.
Στο τελευταίο έτος των σπουδών μου, κέρδισα μια ετήσια υποτροφία του Πανεπιστημίου Πατρών, στο πλαίσιο συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, η οποία επιτρέπει σε έναν έως δύο φοιτητές κάθε χρόνο να περάσουν δυο-τρεις μήνες στο Johns Hopkins για σύντομη ερευνητική εμπειρία.
Αν δεν είχα λάβει αυτή την υποτροφία, ίσως να μην είχα κυνηγήσει ποτέ την Αμερική. Η αλήθεια είναι ότι μέχρι τότε δεν έψαχνα υποτροφίες ή αντίστοιχες ευκαιρίες.
Ένα πρωί, όμως, εντελώς από τύχη, βρέθηκα στη βιβλιοθήκη της σχολής όπου και βρήκα ένα στενό μου φίλο, το Στέλιο, που με ενημέρωσε για την υποτροφία και με παρότρυνε να κάνω αίτηση. Τελικά την έκανα και την κέρδισα, και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα.
Ο Στέλιος παραμένει μέχρι σήμερα κολλητός μου φίλος, ζει επίσης στην Αμερική, και συχνά συζητάμε πώς αν εκείνο το πρωινό δεν είχα πάει στη βιβλιοθήκη, ίσως να μην είχα κάνει ποτέ την αίτηση και τελικά να μην είχα διαλέξει αυτό το δρόμο.
Αρχικά, ο στόχος μου ήταν απλός: να πάω στη Βαλτιμόρη, Μάιο με Ιούλιο του 2017, να ζήσω την εμπειρία και να επιστρέψω στην Ελλάδα για να ξεκινήσω την ειδικότητά μου το Σεπτέμβρη.
Όμως, πηγαίνοντας στο Johns Hopkins, είδα από κοντά το μονοπάτι που ήθελα να ακολουθήσω στην ακαδημαϊκή και ερευνητική μου καριέρα και τον τρόπο να καταφέρω τα όνειρα που είχα από μικρό παιδί.
Εκεί συνειδητοποίησα ότι το ακαδημαϊκό ιατρικό περιβάλλον της Αμερικής βρίσκονται οι κορυφαίοι παγκοσμίως και είναι το περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσα να εξελιχθώ στον ιατρό-επιστήμονα που ονειρευόμουν.
Έτσι, επέστρεψα στην Ελλάδα και ανακοίνωσα την απόφασή μου στους γονείς, στους φίλους μου και στο στενό μου κύκλο. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, εργάστηκα πάρα πολύ σκληρά και μεθοδικά για να κάνω αυτόν τον στόχο πραγματικότητα, και δεν κοίταξα ποτέ πίσω.
Πόσο καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος της οικογένειάς σας στην απόφαση και στην πορεία σας προς την Αμερική; Πώς θα περιγράφατε τη στήριξή τους όλα αυτά τα χρόνια;
Οι γονείς μου και η αδερφή μου υπήρξαν το στήριγμά μου σε κάθε στάδιο αυτής της διαδρομής, αλλά και γενικότερα σε κάθε στάδιο της ζωής μου. Τους οφείλω τα πάντα· δεν θα είχα φτάσει ούτε στο 1% όσων έχω καταφέρει χωρίς την ανιδιοτελή αγάπη και τη στήριξή τους.
Από μικρό παιδί θυμάμαι τους γονείς μου να στερούνται πολλά, ώστε να μη λείψει τίποτα από την εκπαίδευση, τη δική μου και της αδερφής μου, αφιερώνοντας όλο τους το είναι στην ανατροφή μας.
Οι αξίες που με διακατέχουν και που αποτελούν οδηγό στην πορεία μου είναι αποκλειστικά δικό τους έργο, και για αυτό θα τους είμαι πάντοτε βαθιά ευγνώμων.
Όταν επέλεξα να φύγω τόσο μακριά, ήταν φυσικό να στενοχωρηθούν πάρα πολύ. Παρ’ όλα αυτά, από την πρώτη στιγμή με στήριξαν με όλες τους τις δυνάμεις, βάζοντας στην άκρη τα δικά τους συναισθήματα για να δουν εμένα ικανοποιημένο.
Οι γονείς μου και η αδερφή μου στάθηκαν συναισθηματικοί βράχοι σε αυτό το δύσκολο βήμα, ιδιαίτερα τον πρώτο χρόνο προσαρμογής στην Αμερική - μια περίοδο εξαιρετικά αγχώδη, μοναχική, απαιτητική και αβέβαιη.
Η μητέρα μου ήταν πάντα παρούσα, με αμέτρητες ώρες τηλεφωνικών συνομιλιών, συχνά στις τρεις τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας, σε μέρες πραγματικά δύσκολες. Δεν θα ήταν υπερβολή να πω ότι το γεγονός πως άντεξα και παρέμεινα στην Αμερική τους πρώτους, πιο απαιτητικούς μήνες, το οφείλω σε μεγάλο βαθμό σε εκείνη.
Ο πατέρας μου, όλα αυτά τα χρόνια, με κρατά σταθερά προσγειωμένο, μου θυμίζει από πού ξεκίνησα και ότι κάθε πορεία έχει αξία μόνο όταν συνοδεύεται από ήθος και ταπεινότητα. Η αδερφή μου είναι πραγματικός συνοδοιπόρος.
Μεταξύ άλλων, σε στιγμές δυσκολίας, έδωσε χωρίς δεύτερη σκέψη σχεδόν όλες τις οικονομίες που αποταμίευε για χρόνια, για να με στηρίξει. Και οι τρεις ταξίδευαν συχνά για να με δουν, να έρθουν στην Αμερική, να μου κρατήσουν παρέα και να είναι έμπρακτα δίπλα μου.
Τίποτα από όσα έχω καταφέρει δεν είναι αποκλειστικά προσωπικό επίτευγμα. Είναι αποτέλεσμα μιας οικογένειας που στάθηκε ενωμένη, παρούσα και γενναιόδωρη σε κάθε επίπεδο. Και αυτό είναι κάτι για το οποίο θα είμαι πάντα βαθιά ευγνώμων.
Πέρα από τον στενό οικογενειακό κύκλο, υπήρξαν και άλλα πρόσωπα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή και αξίζει να μνημονευθούν;
Σε όλη αυτή την πορεία, καθοριστική υπήρξε και η στήριξη της ευρύτερης οικογένειάς μου και των συγγενών μου. Ιδιαίτερη θέση έχουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου, που στάθηκαν δίπλα μου με αγάπη και αφοσίωση.
Κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών μου σπουδών έμενα για έξι χρόνια με τη γιαγιά μου τη Φρόσω, η οποία καθημερινά και ανιδιοτελώς φρόντιζε ώστε να μπορώ να είμαι πλήρως αφοσιωμένος στη μελέτη μου.
Η παρουσία και η προσφορά της υπήρξαν ανεκτίμητες και δεν θα ήταν υπερβολή να πω ότι η πορεία μου προς την Ιατρική φέρει σε μεγάλο βαθμό και τη δική της σφραγίδα.
Το ίδιο ισχύει και για τη γιαγιά μου τη Νίτσα, που με στήριξε σε δύσκολες στιγμές με κάθε δυνατό τρόπο, καθώς και για τον παππού μου τον Νίκο, που υπήρξε σταθερό σημείο αναφοράς και στήριξης. Ο παππούς μου ο Ηλίας, δυστυχώς, έφυγε νωρίς… Ελπίζω όμως να είναι περήφανος για τη διαδρομή μου.
Πώς γεννήθηκε μέσα σας η επιθυμία να ακολουθήσετε την Ιατρική και ειδικότερα την Ογκολογία; Υπήρξε κάποιο γεγονός που καθόρισε αυτή την επιλογή;
Η απόφασή μου να γίνω γιατρός γεννήθηκε από ένα συγκεκριμένο γεγονός. Όταν ήμουν μικρός, ένα παιδάκι από την πόλη μας πέθανε από καρκίνο.
Εκείνη η απώλεια με σημάδεψε βαθιά. Ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα πόσο άδικα μπορεί να τελειώσει μια ζωή και πόσο ανίσχυροι μπορεί να νιώθουν οι άνθρωποι απέναντι στην ασθένεια αυτή.
Αυτό το γεγονός ήταν ο λόγος που αποφάσισα να ακολουθήσω την Ιατρική. Με τα χρόνια, αυτή η αρχική απόφαση ωρίμασε και με οδήγησε στην Ογκολογία, με στόχο όχι μόνο να φροντίζω ασθενείς, αλλά και να συμβάλλω μέσα από την έρευνα στη βελτίωση των θεραπειών και των αποτελεσμάτων τους.
Η επιλογή σας σε ένα από τα πιο ανταγωνιστικά προγράμματα Ογκολογίας στην Αμερική αποτελεί ένα σπουδαίο ορόσημο. Πώς θα περιγράφατε τη μακρά διαδρομή και τη διαδικασία που προηγήθηκε μέχρι να φτάσετε σε αυτό το αποτέλεσμα;
Ουσιαστικά, το ταξίδι μου στην Ιατρική ξεκίνησε πριν από περίπου δεκατέσσερα χρόνια και, βρίσκομαι ακόμα σε φάση εκπαίδευσης. Η ειδικότητα της Αιματολογίας και Ογκολογίας (συνδυασμένη ειδικότητα) στην Αμερική διαρκεί τουλάχιστον τρία χρόνια και θα ξεκινήσω το καλοκαίρι, οπότε έχω μπροστά μου ακόμα ένα σημαντικό κομμάτι εκπαίδευσης.
Προηγήθηκαν πολλά στάδια: σπουδές, αγροτικό, διδακτορική και μεταδιδακτορική έρευνα, καθώς και η ειδικότητα της Εσωτερικής Παθολογίας.
Όλα αυτά συνοδεύτηκαν από ατελείωτο διάβασμα, θυσίες, αβεβαιότητα, ψυχοφθόρες εξετάσεις, πολλές ώρες στο νοσοκομείο αλλά και στον πάγκο του εργαστηρίου.
Χρειάστηκε επιμονή, πειθαρχία και συνέπεια σε βάθος χρόνου, καθώς και η ικανότητα του να μη το βάζεις κάτω στις αποτυχίες και στις απορρίψεις και να έχεις τα μάτια στο στόχο χωρίς να χάνεις τον προσανατολισμό σου.
Παρά την προσπάθεια και τη σκληρή δουλειά, πιστεύω ότι σε τέτοιες διαδρομές υπάρχει πάντα και ο παράγοντας της τύχης - να βρεθείς στο σωστό περιβάλλον, τη σωστή στιγμή, με τους σωστούς ανθρώπους.
Για αυτό και νιώθω πραγματικά ευλογημένος που μου δόθηκε αυτή η ευκαιρία. Όταν τελικά ήρθε το αποτέλεσμα, το ένιωσα σαν μια δικαίωση ότι όλη η προσπάθεια και το όλο ταξίδι άξιζε.
Ποια ήταν η επαγγελματική και ερευνητική σας δραστηριότητα στην Αμερική μέχρι σήμερα και ποιο είναι το επόμενο βήμα που ανοίγεται μπροστά σας;
Η πορεία μου στην Αμερική ξεκίνησε με τρία χρόνια ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Johns Hopkins, όπου ασχολήθηκα με βασική έρευνα στην οξεία μυελογενή λευχαιμία.
Εκεί εργάστηκα στο εργαστήριο της Δρ. Challice Bonifant, όπου αναπτύξαμε μια νέα, καινοτόμο θεραπευτική προσέγγιση για τη συγκεκριμένη νόσο, η οποία έδειξε ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε πειραματικά μοντέλα σε ζώα.
Στη συνέχεια επιλέχθηκα να εκπαιδευτώ στην Εσωτερική Παθολογία στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ όπου εργάστηκα για τρία χρόνια και από όπου αποφοίτησα τον περασμένο Ιούνιο.
Αυτή την περίοδο υπηρετώ ως Chief Resident στο τμήμα Παθολογίας του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ, έχοντας ρόλο επιμελητή, με αυξημένες κλινικές ευθύνες, καθώς και ενεργό ρόλο στην εκπαίδευση νεότερων γιατρών και στον συντονισμό του προγράμματος ειδικότητας.
Από τον Ιούλιο θα ξεκινήσω την ειδικότητα Αιματολογίας και Ογκολογίας στη Βοστώνη, στο πρόγραμμα του Dana-Farber Cancer Institute – Mass General Hospital – Brigham and Women’s Hospital του Πανεπιστήμιου του Harvard.
Υπάρχει κάποιο περιστατικό από την κλινική σας εμπειρία που έχει χαραχτεί ανεξίτηλα στη μνήμη σας, είτε λόγω της δυσκολίας είτε λόγω της ελπίδας που γεννήθηκε;
Κατά τη διάρκεια της ειδικότητας μου έχω φροντίσει πάρα πολλούς ασθενείς με καρκίνο σε διαφορετικά περιβάλλοντα- από εξωτερικά ιατρεία μέχρι μονάδες εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ), μονάδες συμπαγών όγκων, μεταμόσχευσης μυελού των οστών και λευχαιμίας.
Πάρα πολλά περιστατικά με έχουν σημαδέψει και όλες αυτές οι εμπειρίες με δίδαξαν πόσο εύθραυστη, αλλά ταυτόχρονα πόσο δυνατή, μπορεί να είναι η ανθρώπινη ύπαρξη.
Ένα περιστατικό που δεν έχει φύγει ποτέ από το μυαλό μου συνέβη ένα βράδυ στη ΜΕΘ, όπου βρισκόμουν δίπλα σε έναν ασθενή με υποτροπιάζον λέμφωμα, τον οποίο είχα φροντίσει επί εβδομάδες και είχαμε αναπτύξει ισχυρή σχέση.
Η κατάστασή του, δυστυχώς, επιδεινώθηκε και δεν υπήρχαν πλέον διαθέσιμες θεραπείες που θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν. Τότε ο ίδιος ο ασθενής επέλεξε να επικεντρωθούμε στην ανακούφιση και στην ποιότητα των τελευταίων του στιγμών, ζητώντας έναν ήρεμο και αξιοπρεπή αποχαιρετισμό, περιτριγυρισμένος από την οικογένειά του.
Εκείνο το βράδυ οικογένειά του είχε συγκεντρωθεί για να τον αποχαιρετήσει. Καθώς «έφυγε», η σύζυγός του τον φίλησε στο μέτωπο και του ψιθύρισε: «Μπορείς να ξεκουραστείς τώρα».
Η φωνή της, γεμάτη πόνο, έκρυβε μέσα της μια ήσυχη εμπιστοσύνη - στην φροντίδα που είχα προσφέρει, στη ειλικρίνεια με την οποία τους μίλησα από την πρώτη στιγμή και στην ηρεμία που βοήθησα να διατηρηθεί στην ύστατη ώρα.
Εκείνη τη στιγμή ένιωσα αδυναμία μπροστά στην ασθένεια αυτή και απελπισία για την απώλεια ενός ανθρώπου που έβλεπα κάθε πρωί για 3 εβδομάδες, αλλά ταυτόχρονα και την τιμή να έχω την εμπιστοσύνη τους και να έχω σταθεί δίπλα τους στην πιο ευάλωτη στιγμή.
Αυτές οι στιγμές συνυπάρχουν με άλλες, εξίσου έντονες αλλά γεμάτες χαρά - όπως όταν είδα έναν νέο ασθενή με οξεία λευχαιμία να φεύγει από το νοσοκομείο νικητής μετά από μήνες θεραπείας.
Εκεί κατάλαβα ξεκάθαρα ότι η Ογκολογία δεν είναι μόνο η μάχη με τη νόσο, στο νοσοκομείο και στο εργαστήριο. Είναι η φροντίδα της ψυχής, ο σεβασμός στην ιστορία του κάθε ανθρώπου και η προσφορά ελπίδας, ακόμα και στις πιο δύσκολες, σκοτεινές στιγμές.
Βλέπετε την επιστροφή στην Ελλάδα ως ένα ενδεχόμενο στο μέλλον ή θεωρείτε ότι η πορεία σας θα συνεχιστεί στο εξωτερικό;
Η επιστροφή στην Ελλάδα δεν βρίσκεται στα άμεσα σχέδιά μου. Η επαγγελματική πορεία που επιθυμώ να ακολουθήσω, ιδιαίτερα στον συνδυασμό κλινικής Ογκολογίας και έρευνας, αυτή τη στιγμή μπορεί να ευδοκιμήσει καλύτερα στο εξωτερικό, και ιδίως στις ΗΠΑ. Ωστόσο, στη ζωή ποτέ δεν μπορείς να πεις «ποτέ». Η Ελλάδα είναι πάντα μέσα μου και το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο μέλλον είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει.
Ο καρκίνος παραμένει μία από τις βασικές αιτίες θανάτου παγκοσμίως. Με βάση τη γνώση και την εμπειρία σας, πιστεύετε ότι η ανθρωπότητα θα μπορέσει κάποτε να τον αντιμετωπίσει οριστικά;
Πράγματι, ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο καρκίνος δεν είναι μία ενιαία νόσος, αλλά ένα σύνολο πολλών και διαφορετικών ασθενειών.
Γι’ αυτό και η ιδέα μιας «οριστικής» νίκης δεν είναι απλή. Αυτό που βλέπουμε όμως στην πράξη είναι ουσιαστική πρόοδος. Πολλοί καρκίνοι σήμερα αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, σε αρκετές περιπτώσεις μετατρέπονται σε χρόνιες νόσους και για ολοένα περισσότερους ασθενείς επιτυγχάνουμε μακροχρόνια επιβίωση ή ίαση. Οι εξελίξεις στην ανοσοθεραπεία, στις στοχευμένες θεραπείες και στη μοριακή ιατρική έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο. Δεν πιστεύω σε ένα τέλος όπου «ο καρκίνος θα εξαφανιστεί».
Πιστεύω όμως ότι τον κατανοούμε όλο και καλύτερα, ότι μαθαίνουμε να τον αντιμετωπίζουμε πιο στοχευμένα, και ότι το μέλλον επιφυλάσσει θεραπείες που σήμερα μοιάζουν αδιανόητες. Η μάχη δεν είναι εύκολη, αλλά η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρα ελπιδοφόρα. Για εμένα, αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που επέλεξα αυτή την πορεία και ο στόχος μου: να βάλω κι εγώ το λιθαράκι μου, ώστε κάποια στιγμή κάτι που θα «γεννηθεί» από την έρευνα μου να φτάσει σε ασθενείς που δεν έχουν πλέον άλλες επιλογές και ελπίδα και να τους βοηθήσει.
Κλείνοντας, θα ήθελα μια πιο προσωπική αναφορά στον τόπο σας. Τι σημαίνει για εσάς ο Πύργος σήμερα και τι κουβαλάτε μαζί σας από εκεί όπου κι αν βρίσκεστε;
Ο Πύργος μου λείπει πολύ. Είναι ο τόπος μου. Εκεί μεγάλωσα, εκεί πήγα σχολείο, εκεί είναι η οικογένειά μου, οι συγγενείς μου, οι φίλοι μου. Είναι πάντα το σημείο αναφοράς μου, το λιμάνι στο οποίο θα επιστρέφω όπου κι αν βρεθώ.
Προσπαθώ να έρχομαι τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και φέτος θα επιστρέψω για τα Χριστούγεννα, πρώτη φορά μετά το 2019, κάτι που με γεμίζει ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση.
Κάθε επιστροφή είναι για μένα μια υπενθύμιση του ποιος είμαι και από πού ξεκίνησα. Θέλω να κάνω περήφανο τον τόπο μου. Όπου κι αν βρίσκομαι, μιλάω για τον Πύργο και την Ηλεία, μιλάω για το σπίτι μου, τον Άγιο Γεώργιο, τα λιοστάσια του πατέρα μου, τη πλατεία, τις παραλίες μας, τη Σπιάντζα, το Κατάκολο, την Αρχαία Ολυμπία και τη σημασία της για τον δυτικό πολιτισμό και κυρίως για τη ζεστασιά και τη φιλοξενία των ανθρώπων. Είμαι πολύ περήφανος για την καταγωγή μου και αυτό είναι κάτι που κουβαλώ πάντα μαζί μου.
Κοιτάζοντας πίσω, τι θεωρείτε ότι έχετε θυσιάσει όλα αυτά τα χρόνια για να κατακτήσετε τον στόχο σας;
Έχω θυσιάσει πολλά για να εκπληρώσω τους στόχους μου και να φτάσω εκεί όπου βρίσκομαι σήμερα. Όμως δεν συνηθίζω να μιλώ για τις θυσίες ως κάτι ξεχωριστό, ούτε να τις απαριθμώ, ούτε να αναζητώ αναγνώριση γι’ αυτές. Κάθε επιλογή στη ζωή έχει το τίμημά της, και το ερώτημα δεν είναι αν θυσιάζεις κάτι, αλλά αν αυτό που επιλέγεις αξίζει. Για εμένα, αυτή η πορεία άξιζε. Και συνεχίζει να αξίζει.
