Μόλις 50 οι αιτήσεις εξαγοράς από συνολικά 6.000 αυθαίρετα - Ποιες τροποποιήσεις προτείνονται για την διευκόλυνση των ιδιοκτητών
Το μείζον ζήτημα της νομιμοποίησης των παραλιακών κατοικιών, θίγει με επιστολή του προς τον πρωθυπουργό της χώρας Κυριάκο Μητσοτάκη το Τεχνικό Επιμελητήτηριο Ηλείας, ζητώντας άμεσες τροποποιήσεις στο νομοθετικό πλαίσιο για την εξαγορά των κατεχόμενων δημοσίων εκτάσεων. Το ΤΕΕ Ηλείας χαρακτηρίζει του πρόσφατους νόμους «κοινωνικά αναποτελεσματικούς», υπογραμμίζοντας ότι από τις 6.000 παραθαλάσσιες κατοικίες, μόλις 50 αιτήσεις έχουν κατατεθεί στην ανάλογη πλατφόρμα για την εξαγορά των εκτάσεων.
Όπως επισημαίνεται στην επιστολή, παρά την πάροδο άνω του ενός έτους από την εφαρμογή των δύο νόμων 5024/2023 και 5113/2024, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών αδυνατεί να ενταχθεί στις προβλεπόμενες ρυθμίσεις. Το ΤΕΕ Ηλείας χαρακτηρίζει τους νόμους «απαξιωμένους», καθώς τα αυστηρά κριτήρια εξαγοράς αποκλείουν τη μεγάλη μάζα των ενδιαφερομένων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, ο αρχικός στόχος της νομοθεσίας ήταν η τακτοποίηση συγκεκριμένων κατηγοριών καταπατήσεων, κυρίως από τουριστικές, εμπορικές, βιομηχανικές και αγροτικές επιχειρήσεις, για τις οποίες η εξαγορά αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης. Ωστόσο, όπως τονίζεται, το κύριο πρόβλημα στην Ηλεία αφορά τις μικρές παραθαλάσσιες παραθεριστικές κατοικίες, όπου οι κατέχοντες περίμεναν για χρόνια μια αποτελεσματική ρύθμιση με κοινωνικό αποκαταστατικό χαρακτήρα.
«Είναι οι οικισμοί που αναπτύχθηκαν άναρχα από την δεκαετία
του 1950 μέχρι τα τελευταία χρόνια στους οποίους υπάρχουν τουλάχιστον 6000 αυθαίρετες κατοικίες. Με την εφαρμογή των δύο Νόμων και το άνοιγμα της ηλεκτρονικής πλατφόρμας υποβολής αναδείχθηκαν και οι αδυναμίες τους. Μόνο το 3% των κατοίκων έχουν τις προϋποθέσεις εξαγοράς. Απόδειξη είναι ότι μετά την πάροδο ενός και πλέον χρόνου, σύμφωνα με στοιχεία της Κτηματικής
Υπηρεσίας Ηλείας, έχουν κατατεθεί λιγότερες από 50 αιτήσεις εξαγοράς», αναφέρεται συγκεκριμένα.
Οι λόγοι της μη συμμετοχής
Σε τρεις βασικές προϋποθέσεις που βάζει ο νόμος και φαίνεται πως λειτουργούν ως ανασταλτικό παράγοντα, αποδίδει το ΤΕΕ Ηλείας τη χαμηλή συμμετοχή των ιδιοκτητών για την εξαγορά της δημόσιας έκτασης των κατοικιών τους.
Η πρώτη αφορά την απόδειξη κατοχής του ακινήτου για χρονικό διάστημα άνω των 40 ετών. Όπως σημειώνεται: «Στη περιοχή μας την κατοχή αυτή για πάνω από 40 χρόνια, την έχουν
και μπορούν να την αποδείξουν πολλοί κάτοχοι δημοσίων εκτάσεων, στις περιοχές Κατακόλου, Καβουρίου και της Σπιάντζας, γιατί η κατάληψη των εν λόγω εκτάσεων έγινε την δεκαετία του 1950 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960.Αντιθέτως είναι δύσκολο να το αποδείξουν οι κάτοχοι των περιοχών που βρίσκονται μπροστά από τις αποξηραμένες λίμνες της Μουριάς και του Επιταλιου, του Αγίου Ηλία της Παραλίας των Λεχαινών κ.λπ .Πολλές κατοικίες κατασκευάστηκαν μετά τους σεισμούς του 1993 και χρησιμοποιήθηκαν για πολλά χρόνια σαν κύριες κατοικίες μέχρι οι σεισμόπληκτοι να καταφέρουν να ανακατασκευάσουν τα
σπίτια τους».
Το ΤΕΕ Ηλείας προτείνει τη μείωση του απαιτούμενου χρόνου κατοχής από τα 40 στα 30 έτη, επισημαίνοντας ότι σήμερα, με τις δορυφορικές απεικονίσεις και το αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων, ο κίνδυνος νέων καταπατήσεων είναι περιορισμένος.
Η δεύτερη προϋπόθεση αφορά τη δήλωση του ακινήτου στο έντυπο Ε9 έως τον Μάιο του 2024. Όπως αναφέρεται, πολλοί κάτοχοι δεν προχώρησαν στη δήλωση, καθώς επικρατούσε η αντίληψη ότι ακίνητα χωρίς τίτλους κυριότητας δεν μπορούν να δηλωθούν. Παράλληλα, αρκετοί πολίτες εκκρεμούν ακόμη από αιτήσεις εξαγοράς προηγούμενων ετών. Για τον λόγο αυτό προτείνεται να επιτραπεί και σήμερα η τροποποίηση του Ε9, με καταβολή ΕΝΦΙΑ για τουλάχιστον τα τελευταία πέντε έτη.
Η τρίτη προϋπόθεση αφορά τη χρήση του ακινήτου ως κύριας κατοικίας, η οποία αποδεικνύεται μέσω της δήλωσης στο έντυπο Ε1. Το ΤΕΕ Ηλείας επισημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις τα ακίνητα χρησιμοποιούνται ως παραθεριστικές κατοικίες, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με το ισχύον χωροταξικό καθεστώς. «Αυτή η προϋπόθεση στις περιοχές μας είναι εντελώς αντιφατική. Η Πολιτεία με τις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου που έχει θεσμοθετήσει με το ΦΕΚ 1161/Δ/20-09-93 έχει ορίσει ως χρήση γης την παραθεριστική κατοικία και την τουριστική , η οποία αποτρέπει τη χρήση γης της κύριας κατοικίας ,για την οποία προβλέπονται και διαφορετικές υποδομές ( π.χ κατασκευή σχολικών μονάδων ). Αλλά και από αυτούς που πραγματικά μένουν μόνιμα στις περιοχές αυτές, αρκετοί εξακολουθούν να
μην τη δηλώνουν ως κύρια κατοικία είτε γιατί δεν θέλουν να κάνουν αλλαγή της ΔΟΥ στην οποία ανήκουν είτε κυρίως για καθαρά πρακτικούς λόγους ,παραλαβής της αλληλογραφίας τους, διότι στις περιοχές αυτές δεν υπάρχει Ταχυδρομική Υπηρεσία». Στο πλαίσιο αυτό, το ΤΕΕ Ηλείας προτείνει να προστεθεί ως εναλλακτική προϋπόθεση η χρήση του ακινήτου ως μοναδικής παραθεριστικής κατοικίας.
Κλείνοντας την επιστολή, η οποία έχει κοινοποιηθεί και σε όλα τα αρμόδια Υπουργεία, το ΤΕΕ Ηλείας αναγνωρίζει ότι η θεσμοθέτηση των δύο νόμων αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της ορθολογικής αντιμετώπισης και της επίλυσης του χρόνιου προβλήματος των αυθαίρετων οικισμών της Ηλείας. Σε συνδυασμό δε, με το, υπό εξέλιξη, Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο, πρόκειται να αλλάξει η σημερινή άναρχη εικόνα. Ωστόσο, καθιστά σαφές, ότι χωρίς τις παραπάνω διορθωτικές παρεμβάσεις, η προσπάθεια κινδυνεύει να παραμείνει ημιτελής.
