Η Παγκόσμια Ημέρα για τα Αδέσποτα δεν μοιάζει με γιορτή για όσους βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή. Στην Ηλεία, οι εθελοντές των φιλοζωικών οργανώσεων δίνουν έναν άνισο αγώνα απέναντι σε ένα φαινόμενο που όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά διογκώνεται επικίνδυνα. Την εγκατάλειψη και την ανεξέλεγκτη αύξηση των αδέσποτων ζώων. Οι μαρτυρίες τους σκιαγραφούν μια πραγματικότητα σκληρή και συχνά αθέατη, που εκτυλίσσεται στους δρόμους, στις εθνικές οδούς, στα χωράφια αλλά και μέσα στον αστικό ιστό.
Η Αλίκη Κολοβού από τη φιλοζωική οργάνωση «Rea and Friends» στα Λεχαινά περιγράφει μια κατάσταση που έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Η εγκατάλειψη δεσποζόμενων ζώων αποτελεί πλέον καθημερινό φαινόμενο, με τους εθελοντές να καλούνται να διαχειριστούν δεκάδες περιστατικά. Παρά το σαφές νομικό πλαίσιο, οι έλεγχοι στους ιδιοκτήτες ζώων είναι ουσιαστικά ανύπαρκτοι, γεγονός που οδηγεί σε μαζικές εγκαταλείψεις χωρίς συνέπειες. Οι εικόνες που περιγράφει είναι σοκαριστικές, με νεκρές σκυλίτσες και τα κουτάβια τους πεταμένα στον Πηνειό, νεογέννητα γατάκια παρατημένα στη μέση της εθνικής οδού και ζώα που δεν έχουν καμία πιθανότητα επιβίωσης κάποια από τα πιο πρόσφατα περιστατικά. Όπως επισημαίνει, στα εκατό ζώα που εγκαταλείπονται τα περισσότερα δεν θα καταφέρουν να ζήσουν.
«…για να μην ωραιοποιούμε τα πράγματα, να πούμε ότι στα 100 ζώα που αφήνουν, τα περισσότερα θα πεθάνουν. Η εθελοντές προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε αλλά ελάχιστα θα φτάσουν στην ώριμη ηλικία. Κάποια από αυτά θα προκαλέσουν ατύχημα, κάποια άλλα θα προκαλέσουν ζημιά. Είναι απλά στατιστικά. Πέρα από το γεγονός ότι τα ζώα βασανίζονται αδιανόητα. Αυτό όμως η σύγχρονη κοινωνία κάνει ότι δεν το βλέπει» τονίζει.
Οι φιλοζωικές οργανώσεις στην πράξη έχουν αναλάβει έναν ρόλο που θα έπρεπε να ανήκει στους δήμους και την πολιτεία. Με προσωπικό κόστος, σωματική εξάντληση και έντονη ψυχική φθορά, οι εθελοντές φροντίζουν αδέσποτα σε δρόμους και πρόχειρους χώρους, καλύπτουν κτηνιατρικά έξοδα, οργανώνουν υιοθεσίες και διαχειρίζονται καθημερινά περιστατικά κακοποίησης και εγκατάλειψης. Είναι χαρακτηριστικό ότι η «Rea and Friends» απορροφά περίπου πεντακόσια ζώα τον χρόνο και τους βρίσκει οικογένειες χωρίς να τα συσσωρεύει σε καταφύγια, μια προσπάθεια που όμως δύσκολα μπορεί να συνεχιστεί χωρίς ουσιαστική στήριξη.
«Τα έξοδα είναι πάρα πολλά, η χειρωνακτική δουλειά είναι πάρα πολύ μεγάλη και επιπλέον το μάνατζμεντ για να βρουν αυτά τα ζώα σπίτι απαιτεί πολύ χρόνο. Υπάρχει αρωγή από ανθρώπους που μας εμπιστεύονται, μας βοηθούν οι οργανώσεις με υιοθεσίες και κάποιες φορές μπορούν να καλύψουν ένα χειρουργείο ή να στείλουν τροφές. Ο Δήμος δίνει σταθερά το ένα τρίτο της ξηράς τροφής των καταφυγίων αλλά έχει αποτύχει στο να έχει συνεχείς στειρώσεις. Προσπαθούμε πάρα πολύ αλλά τα πράγματα είναι δυσοίωνα» τονίζει και προσθέτει πως: «Για μένα η θεραπεία είναι η συνειδητοποίηση και η αποδοχή ότι είμαστε σε έκτακτη ανάγκη. Η διεκδίκηση κονδυλίων που υπάρχει αλλά δεν ασχολούνται, όπως για στειρώσεις ζώων οικογενειών που είναι σε οικονομική δυσμένεια.
Η θεραπεία για μένα είναι η συνειδητοποίηση, η εξωστρέφεια, η αλήθεια, οι αυστηρότατοι έλεγχοι. Αν θέλει το κράτος μπορεί. Όπως έγινε την περίοδο του κορονοϊού με τις μάσκες. Συμμορφώθηκαν όλοι. Θα πρέπει να υπάρχει επίδοση προστίμων τα οποία αμέσως θα απορροφούνται από τις ανάγκες. Να καταθέτονται αμέσως για στειρώσεις. Εμείς για παράδειγμα στην στείρωση έχουμε τιμές εθελοντή. Οι δήμοι πληρώνουν πολύ παραπάνω. Θα μπορούσαν με αυτά τα χρήματα μέσω των εθελοντικών οργανώσεων να στειρώνονται πολύ περισσότερα ζώα. Εμείς επιθυμούμε την συνεργασία αλλά θέλουμε να σταματήσουν να μας ενοχλούν οι πολίτες. Μία ιδέα επειδή είμαστε νόμιμοι συνεργάτες του δήμου, θα ήταν η παροχή ενός αυτοκινήτου, γιατί έχουμε σπάσει τα αυτοκίνητά μας, η παροχή καυσίμων και να υπάρξει ένας άνθρωπος που να ξέρει την διαχείριση των αδέσποτων. Είναι πολύ σημαντικό επίσης όλοι οι εθελοντές να γίνουν μία φωνή. Δυστυχώς και στους κόλπους τους δικούς μας υπάρχουν εμφύλιοι».
Παράλληλα η Αλίκη Κολοβού αναφέρθηκε στην ανάγκη της εκπαίδευσης και των σχετικών προγραμμάτων που έχουν ήδη ξεκινήσει και πρέπει τα σχολεία να τα αγκαλιάσουν.
«Δεν μπορούμε να γιορτάζουμε σήμερα. Είναι πένθος! Μακάρι να έχουμε κάτι να γιορτάσουμε του χρόνου. Η κατάσταση των ζώων είναι ένα μείζον, συγκαλυμμένο ζήτημα» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η Μυρσίνη Σαλαμανή από τις «Αδέσποτες Πατούσες Πύργου» αναδεικνύει μια ακόμα πιο ανησυχητική διάσταση, αυτή της κοινωνικής νοοτροπίας. Όπως εξηγεί, έχει παγιωθεί η αντίληψη ότι ο Δήμος ή οι φιλοζωικές θα αναλάβουν τα ζώα, γεγονός που κάνει πολλούς πολίτες να τα εγκαταλείπουν με ελαφριά συνείδηση. Την ίδια στιγμή οι καταγγελίες είναι σχεδόν ανύπαρκτες ενώ οι απαιτήσεις προς τους εθελοντές αυξάνονται συνεχώς. Η οικονομική πίεση είναι τεράστια, καθώς οι τιμές των ζωοτροφών και των κτηνιατρικών φαρμάκων έχουν αυξηθεί σημαντικά ενώ οι δωρεές, ιδιαίτερα από το εξωτερικό, έχουν μειωθεί.
«Είναι πάρα πολύ δύσκολο να καλύψουμε μόνοι μας τις τροφές, τα κτηνιατρικά φάρμακα και τα λοιπά και αυτό γίνεται μόνο από εθελοντές και από δωρεές ανθρώπων κυρίως από το εξωτερικό. Τώρα όμως λόγω της παγκόσμιας κρίσης έχουμε πολύ μεγάλη μείωση εσόδων. Επίσης έχουν αυξηθεί πάρα πολύ οι τιμές στις ζωοτροφές όπως και οι τιμές των κτηνιατρικών φαρμάκων. Χρωστάμε παντού δεν μπορούμε να κινηθούμε.
Αξίζει όμως τον κόπο και δεν θα σταματήσουμε. Θυμάμαι για παράδειγμα τον Τειρεσία το τυφλό σκυλάκι που ήταν παρατημένο στην στροφή στο Καράτουλα. Το έβλεπαν πως ήταν και δεν είχε ενδιαφερθεί κανείς. Το σώσαμε και τώρα είναι ένα τέλειο σκυλάκι στο καταφύγιο που παίζει και χαίρεται μαζί με τα άλλα σκυλάκια. Τον βλέπω και καταλαβαίνω ότι αξίζει να συνεχίσουμε» τονίζει.
«Το μήνυμα για την σημερινή ημέρα είναι να γίνουμε άνθρωποι τίποτα άλλο. Να καταλάβουμε ότι κι αυτά είναι πλάσματα που πονούν, αγωνιούν, διψούν και πεινούν. Δεν μπορώ να ακούω τη φράση σκυλί είναι πως κάνεις έτσι…»
Η καθημερινότητα των εθελοντών, όπως την περιγράφει η Ζέφη Σπυράτου από τη Ζωοφιλική Ένωση Αμαλιάδας, είναι βαθιά ψυχοφθόρα. Η ημέρα ξεκινά με μαγείρεμα και φροντίδα για τα ζώα και συνεχίζεται με ασταμάτητες μετακινήσεις για τη σίτιση και την περίθαλψή τους. Κάθε μέρα φέρνει νέα περιστατικά εγκατάλειψης ή τραυματισμών, ενώ η αβεβαιότητα για το αν θα βρουν τα ζώα ζωντανά κάνει την προσπάθεια ακόμη πιο δύσκολη. Η αύξηση των αδέσποτων είναι εμφανής, καθώς από τη μια μέρα στην άλλη ο αριθμός των ζώων διπλασιάζεται.
«Η αλήθεια είναι ότι κράτος έχει πετάξει το μπαλάκι στους δήμους για τα αδέσποτα Και δίνει ένα 30%. Ο Δήμος Ήλιδας η αλήθεια είναι όμως ότι μας βοηθάει. Μας δίνει και τροφές και έχουμε και κτηνιατρική περίθαλψη. Ακόμα και κάποια στιγμή που είχε παύσει το πρόγραμμα μου είπαν ότι αν τύχει και δούμε έγκυο σκυλάκι εννοείται ότι θα το αναλάβουν. Βάζουμε από την τσέπη μας αλλά έχουμε και την στήριξη του Δήμου. Γιατί βλέπω και άλλους δήμους που δεν δίνουν τίποτα» τονίζει η κα Σπυράτου, σημειώνοντας ότι όποιος πολίτης επιθυμεί να βοηθήσει μπορεί να αναλάβει το τάισμα, να βοηθήσει στο καθάρισμα σε σκυλάκια που φιλοξενούνται σε περιφραγμένος χώρους. «Πάντα χρειάζεται βοήθεια. Ο Δήμος μας έχει δώσει ήδη τα χάπια αποπαρασίτωσης. Ευτυχώς είναι σημαντικό να υπάρχει βοήθεια. Υπάρχει μία σοβαρή αντιμετώπιση πλέον στα αδέσποτα και με τον νέο αντιδήμαρχο τον κ. Τρικόγια υπάρχει απόλυτη συνεργασία και συνεννόηση» σημειώνει.
Ο Διονύσης Λιαρομάτης από τη φιλοζωική Κρεστένων «Νοιάζομαι» αναφέρεται και στη συναισθηματική διάσταση της προσφοράς. Οι εθελοντές δεν φροντίζουν απλώς τα ζώα αλλά δένονται μαζί τους, τα βλέπουν να μεγαλώνουν και να αναρρώνουν και στη συνέχεια καλούνται να διαχειριστούν τον αποχωρισμό όταν αυτά υιοθετούνται. Πίσω από κάθε ζώο υπάρχει μια ιστορία εγκατάλειψης ή κακοποίησης, κάτι που καθιστά το έργο τους ακόμη πιο απαιτητικό ψυχικά.
«Είναι πολύ σοβαρό το ζήτημα της εγκατάλειψης κι εμείς καλούμαστε καθημερινά από το πρωί μέχρι το βράδυ να τρέχουμε για να σώσουμε αυτά τα πλάσματα, που συνεχώς αυξάνονται. Όλη τη μέρα ασχολούμαστε με το φαγητό τους, τον χώρο τους που πρέπει να είναι καθαρός, να τρέξουμε στους κτηνιάτρους για να φροντίσουμε την υγεία τους, τα εμβόλια τους, τα χάπια τους, τις στειρώσεις τους κτλπ. Πολύ μεγάλο το στρες και το άγχος επίσης για να βρεθούν οικογένειες να υιοθετηθούν.
Όλα αυτά τα κουτάβια που βρίσκουμε πεταμένα στους δρόμους είναι δικό μας δημιούργημα. Αυτό που είναι σημαντικό και αυτό που πρέπει να σταθεί η πολιτεία είναι η παιδεία. Πρέπει να μάθουμε να σεβόμαστε κάθε ζωή. Στο εξωτερικό πάνω σε αυτό το κομμάτι τα πράγματα είναι λίγο καλύτερα. Εκεί τα ζώα είναι ισότιμο μέλος της οικογένειας. Εδώ θέλουμε δρόμο ακόμα να διανύσουμε για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο και γι’ αυτό επιλέγουμε κυρίως να δίνονται τα σκυλάκια για υιοθεσία σε οικογένειες που ζουν στο εξωτερικό. Οι νόμοι στην Ελλάδα είναι καλοί, αρκεί να έχουν εφαρμογή. Όλα ξεκινούν από την παιδεία και τον τρόπο που βλέπει ο κόσμος τα ζώα» σημειώνει.
«Στα παιδιά βρίσκεται η ελπίδα. Στο χέρι μας είναι η νέα γενιά να έχει μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και σεβασμό σε κάθε ζωή. Εκεί πρέπει να επενδύσουμε» τονίζει ο κ. Λιαρομάτης
Κοινός παρονομαστής όλων των μαρτυριών είναι ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς πρόληψη. Η ανάγκη για συστηματικούς ελέγχους, για υποχρεωτική σήμανση των ζώων, για εκτεταμένα προγράμματα στειρώσεων και για ουσιαστική εκπαίδευση της κοινωνίας αναδεικνύεται επιτακτική. Οι εθελοντές τονίζουν ότι τα απαραίτητα κονδύλια υπάρχουν αλλά δεν αξιοποιούνται, ενώ η έλλειψη πολιτικής βούλησης επιτρέπει στο πρόβλημα να διαιωνίζεται.
Το ζήτημα των αδέσποτων δεν αφορά μόνο τα ζώα αλλά την ίδια την κοινωνία. Αφορά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ευθύνη, τον σεβασμό και τη συμβίωση με κάθε μορφή ζωής. Όπως λένε οι ίδιοι οι εθελοντές, δεν υπάρχει λόγος για γιορτή αλλά για προβληματισμό. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να υπάρξει συνειδητοποίηση, να αναληφθεί ευθύνη και να αλλάξει η στάση απέναντι στα ζώα. Γιατί τελικά, το πρόβλημα των αδέσποτων είναι πάνω απ’ όλα ζήτημα ανθρωπιάς.
