Νομοθετικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της σοβαρής υποστελέχωσης των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στους επαρχιακούς Δήμους, με αφορμή τα σοβαρά προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στην ΥΔΟΜ Ήλιδας προτείνει ο πρόεδρος της Νομαρχιακής Επιτροπής Ηλείας του ΤΕΕ, Χρήστος Γεωργακόπουλος, καταθέτοντας μια σειρά προτάσεων. Μεταξύ αυτών, την αύξηση του ορίου εντοπιότητας, μισθολογική ενίσχυση και υποχρεωτική παραμονή των μηχανικών στις ΥΔΟΜ για πέντε χρόνια. Παράλληλα, προωθεί την αναβάθμιση του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη και τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών έκδοσης οικοδομικών αδειών με έλεγχο μέσω κληρώσεων για την πάταξη της ατασθαλίας.
Ο κ. Γεωργακόπουλος, σε τοποθέτησή του, επισημαίνει πως η αποσύνθεση των ΥΔΟΜ στην επαρχία αποτελεί μια ορατή και επικίνδυνη πραγματικότητα. Το παράδειγμα του Δήμου Ήλιδας, όπου από τον Δεκέμβριο κινδυνεύει η λειτουργία της Υπηρεσίας λόγω έλλειψης μόνιμου μηχανικού προσωπικού, αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη λήψης μέτρων.
Παραμβάσεις με επιστολές στους αρμόδιους φορείς
Όπως επισημαίνει το ΤΕΕ Ηλείας έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει μέσω επιστολών προς τους αρμόδιους φορείς, ενώ συνέλεξε και τη γνώμη των Διευθυντών ΥΔΟΜ και Τεχνικών Υπηρεσιών της Ηλείας σε συσκέψεις, αναδεικνύοντας το πρόβλημα της υποστελέχωσης. Η μερική βελτίωση της νομοθεσίας, που αύξησε το όριο εντοπιότητας από 10.000 σε 25.000 κατοίκους, άφησε πολλούς Δήμους, όπως τον Πύργο και την Αμαλιάδα, εκτός. Επιπλέον, πολλοί μηχανικοί που είχαν διοριστεί μέσω ΑΣΕΠ αποχωρούν γρήγορα λόγω της αδυναμίας ανάληψης μόνιμης θέσης.
“Το κράτος, ξεκάθαρα, εθελοτυφλεί. Αν υπήρχε πραγματική βούληση να διαθέτουν όλοι οι Δήμοι λειτουργικές ΥΔΟΜ και Τεχνικές Υπηρεσίες, το ζήτημα θα ρυθμιζόταν με τρεις και μόνο νομοθετικές παρεμβάσεις” τονίζει ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηλείας, υπογραμμίζοντας ότι οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν τον καθορισμό του ορίου εντοπιότητας στους 50.000 κατοίκους, την ουσιαστική μισθολογική ενίσχυση των νεοδιοριζόμενων μηχανικών και την υποχρεωτική παραμονή στη θέση για μία πενταετία, χωρίς καμία δυνατότητα παρέκκλισης.
Παράλληλα, αναδεικνύει το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγηθεί η μετάβαση των αρμοδιοτήτων πολεοδομίας στο Κτηματολόγιο, με ανεπαρκές προσωπικό και χωρίς διαφάνεια στον τρόπο πρόσληψης. “Παράλληλα, η πολυδιαφημισμένη μετάβαση των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων στο Κτηματολόγιο ουσιαστικά αγνοείται. Το φιάσκο του εγχειρήματος το είχαμε διαγνώσει εξαρχής, εκθέτοντας δημοσίως την άποψή μας στα Μ.Μ.Ε. Σήμερα επικρατεί σιωπή: καμία πληροφόρηση για το πού βρίσκεται το συγκεκριμένο ζήτημα, καμία ενημέρωση για το ποιοι — και με τι μισθολογικό καθεστώς, όπου και εδώ επικρατεί σιγή — θα προσληφθούν μηχανικοί. Και τούτο, όταν είναι γνωστό ότι στο Κτηματολόγιο απασχολείται ήδη περίπου ένας μηχανικός ανά Περιφέρεια, πλην Θεσσαλονίκης και Αττικής — μόλις 120 μηχανικοί στο σύνολο της χώρας με όλο το προβληματικό έργο του Κτηματολογίου στις πλάτες τους. Το σχέδιο, τελικώς, μοιάζει να είναι η εγκατάλειψη της κατάστασης έως το σημείο της θνησιμότητας, ώστε εν τέλει να παρακαλούμε εμείς οι ίδιοι να απομακρυνθούν οι πολεοδομίες από τους Δήμους και να μεταφερθούν στο Κτηματολόγιο” σημειώνει.
Οι προτάσεις
Όπως επισημαίνει ο κ. Γεωργακόπουλος, το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσει η επεξεργασία και υποβολή προς το ΥΠΕΝ, ενός πλέγματος νομοθετικών παρεμβάσεων που θα επιταχύνει τις διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών και, ταυτόχρονα, θα θεσπίσει κανόνες ικανούς να αναχαιτίσουν τις ατασθαλίες και τις ακροβασίες που το σημερινό σύστημα απέτυχε να αποτρέψει.
Η προσωπική του πρόταση συνοψίζεται στα εξής:
1. Αναβάθμιση και καθιέρωση του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη (sdigmap.tee.gov.gr) ως του μοναδικού εργαλείου πολεοδομικής πληροφορίας ως προς τους όρους δόμησης, με ενσωμάτωση σε αυτόν όλων των απαιτούμενων εγκρίσεων ανά κατηγορία και χρήση έργου. Υπενθυμίζεται ότι ο Ε.Ψ.Χ. είναι έργο χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης με 51 εκατομμύρια ευρώ και ότι, αν και σε πολύ μεγάλο βαθμό ενημερωμένος, σήμερα απλώς «υπάρχει για να υπάρχει».
2. Τροποποίηση του Ν. 4495/2017 και, συνακόλουθα, του Κώδικα Χωροταξίας–Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (Ν. 5306/2026, ΦΕΚ Α΄ 88/08.06.2026, όπως ισχύει μετά τον Ν. 5317/2026), με διατάξεις που θα ορίζουν ότι:
α) Η οικοδομική άδεια εκδίδεται κατόπιν της αυτόματης έκδοσης Βεβαίωσης Όρων Δόμησης και των απαιτούμενων Εγκρίσεων από τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη.
β) Ο κύριος του έργου καταβάλλει, ως εισφορά για την έκδοση της οικοδομικής άδειας, χρηματικό ποσό εξαρτώμενο από τον προϋπολογισμό του έργου (με ελάχιστο και μέγιστο όριο), το οποίο προορίζεται για τον ενδεχόμενο έλεγχο της άδειας. Ένα μέγιστο ποσό της τάξης των 2.000 € και ελάχιστο 500 € κρίνεται εύλογο.
γ) Μετά την έκδοση της άδειας, οι εργασίες δεν εκκινούν πριν παρέλθει διάστημα ενός μηνός. Εντός αυτού διενεργείται αυτόματη κλήρωση — κατά το ήδη καθιερωμένο σύστημα κληρώσεων ελεγκτών δόμησης — του 10% των οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν τον τελευταίο μήνα.
δ) Για τις άδειες που δεν κληρώνονται, η εισφορά επιστρέφεται στον κύριο του έργου.
ε) Ο έλεγχος διενεργείται από ελεγκτές δόμησης (εκ του Μητρώου Ελεγκτών), οι οποίοι διαθέτουν εμπειρία στην έκδοση οικοδομικών αδειών και πιστοποιούνται κατόπιν σεμιναρίων και εξετάσεων του Τ.Ε.Ε., κατά τα πρότυπα του πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου.
στ) Ο έλεγχος ολοκληρώνεται εντός 7 ημερών. Εφόσον το πόρισμα είναι αρνητικό, παρέχεται προθεσμία δύο μηνών στον διαχειριστή μηχανικό της άδειας για την αναθεώρησή της κατά τα οριζόμενα στο πόρισμα. Εφόσον διαπιστωθεί μη τήρηση των αναγραφομένων στη Βεβαίωση Όρων Δόμησης, επιβάλλεται στον διαχειριστή μηχανικό πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αμοιβής του ελέγχου· σε περίπτωση επανάληψης, το θέμα παραπέμπεται στο πειθαρχικό όργανο του Τ.Ε.Ε. και επιβάλλονται και λοιπές κυρώσεις. Εάν ο διαχειριστής μηχανικός εκφράσει αντίρρηση επί του πορίσματος, το ζήτημα παραπέμπεται στο αρμόδιο ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., το οποίο μετατρέπεται σε αμειβόμενη επιτροπή.
ζ) Οι λοιποί έλεγχοι δόμησης κατά τη διάρκεια της κατασκευής παραμένουν ως έχουν.
η) Το μεγάλο αντικείμενο των αυθαιρέτων, που σήμερα αποτελεί τροχοπέδη για τις ΥΔΟΜ, μεταφέρεται σε αρμόδια κεντρική κρατική Υπηρεσία (π.χ. Κτηματολόγιο).
θ) Οι ΥΔΟΜ των Δήμων παραμένουν σε λειτουργία για την παροχή στοιχείων από το αρχείο της υπηρεσίας, καθώς και για τα αντικείμενα του πολεοδομικού σχεδιασμού (Σχέδια Πόλης), τα ετοιμόρροπα κ.ά.
“Αυτές οι προσωπικές μου προτάσεις εκτιμώ ότι μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ώστε να ξεκινήσει επιτέλους η ουσιαστική συζήτηση για τον σχεδιασμό ενός σύγχρονου και αξιόπιστου συστήματος. Ενός ενός συστήματος που, αφενός, θα επιταχύνει δραστικά τις διαδικασίες αδειοδότησης και, αφετέρου, θα περιορίσει αποτελεσματικά τα φαινόμενα παρανομίας” καταλήγει ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηλείας.
