Γράφει η Ελένη Παπαδοπούλου
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής στο προαύλιο του Ι. Ναού Αγίου Αθανασίου Πύργου από την Ι. Μητρόπολη Ηλείας και τους εφημέριους της εκκλησίας, που έφερε τον τίτλο « Ιστορία Ι. Ναού Αγίου Αθανασίου Πύργου- Μια δέηση αιώνων» και η οποία συγκέντρωσε πάρα πολύ κόσμο από τον Πύργο και βεβαίως πολλούς ενορίτες κάθε ηλικίας. Της εκδήλωσης που έγινε παρουσία του Μητροπολίτη Ηλείας κ. Γερμανού, προηγήθηκε Παράκληση στην Παναγία.
Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης, παρουσιάστηκε όλη η ιστορία του Ναού στο πέρασμα του χρόνου, από τα πρώτα χρόνια που χτίστηκε η παλιά εκκλησία μέχρι και την εκ νέου ανέγερσή του πάνω σε σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ, σχέδια τα οποία μάλιστα βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη από το 1961 μεταξύ των 430 περίπου σχεδίων όλων των κτιρίων που σχεδίασε ανά την Ελλάδα!
Την βραδιά άνοιξε ο πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Ιεροψαλτών Ν. Ηλείας κ. Νικόλαος Κυριακόπουλος που αναφέρθηκε όχι μόνο ονομαστικά, αλλά και στην ιστορία όλων των ιεροψαλτών που υπηρέτησαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου.
Η ιστορία του Ναού
Στην συνέχεια η καθηγήτρια Γαλλικών Ελένη Θεοδόση και η δικηγόρος Δέσποινα Σταυροπούλου αναφέρθηκαν στην ιστορία του Ναού του Αγίου Αθανασίου στο χώρο και στο χρόνο, με την βοήθεια και εικόνων που προβλήθηκαν στην οθόνη που είχε στηθεί στο χώρο. Μεταξύ άλλων ανέφεραν ότι το μεγαλοπρεπές σχέδιό του Ναού οφείλει στο σπουδαίο Σάξωνα αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ, ο οποίος έχει χαρίσει στον Πύργο μερικά από τα σημαντικότερα οικοδομήματά του: τη Δημοτική Αγορά, το Σιδηροδρομικό Σταθμό, το Θέατρο «Απόλλων» , το Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο και ιδιωτικές οικίες. Τα σχέδια εκπονήθηκαν εκατό και πλέον χρόνια πριν από σήμερα.
.Ο Ναός του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται στην Ανατολική πλευρά της πόλης του Πύργου. Είναι χτισμένος πάνω σ’ ένα λόφο, ανάμεσα στο παλαιό βιοτεχνικό κέντρο της πόλης «Χαλκιάτικα» και στο εμπορικό κέντρο «Σταυροπάζαρο» κοντά στη Δημοτική Αγορά, το σημερινό Νέο Μουσείο.
Σύμφωνα με το κλασσικό βιβλίο «Η Ηλεία δια μέσου των αιώνων», ο Ναός κτίστηκε πιθανώς μαζί με τον οικισμό του Πύργου, δηλαδή μεταξύ 15ου-16ου αιώνα .
Φυσικά δεν είχε αυτή τη μορφή τότε. Ήταν μια ξύλινη κατασκευή, που ίσως λειτουργούσε ως μονή. Αναφέρεται ότι σ’ αυτόν τον παλαιό Ναό υπήρχε μια μικρή πλάκα με χαραγμένα τα σύμβολα του Αγίου Αθανασίου.
Το 1875 όταν αρχίζουν οι ανασκαφές στην Αρχαία Ολυμπία και επισης λόγω του εμπορίου της σταφίδας από τη δεκαετία του 1880 χτίζονται σπουδαία κτίρια στην πόλη που εκφράζουν τον πλούτο που υπάρχει. Ο σιδηροδρομικός σταθμός Πύργου - (1881), το θέατρο Απόλλων (1878), το Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο (1888), η λιθόκτιστη Δημοτική Αγορά (1890) . Οπότε το 1888 ο Δήμαρχος Ιωάννης Λιούρδης αποφάσισε την ανέγερση του Ναού του Αγίου Αθανασίου από τα θεμέλια.
Έτσι γκρεμίζεται ο παλαιός ξύλινος ναός προκειμένου να χτιστεί ο νέος με σχέδια του φιλέλληνα αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ, ο οποίος είχε σχεδιάσει εκείνη την εποχή και τη γειτονική Δημοτική Αγορά. Ο Ναός ανοικοδομήθηκε το 1898 και τα δεύτερα Εγκαίνια έγιναν το 1901 . Έχει μορφή βασιλικής με τρούλο. Είναι χτισμένος από πέτρα μέχρι τη στέγη. Την εποχή που χτίστηκε ο πέτρινος Ναός η συνοικία αυτή , ήταν το βιοτεχνικό και εμπορικό κέντρο της πόλης αφού στη δημοτική αγορά υπήρχε μεγάλη εμπορική δράση.
Η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας
Για την εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας μίλησε η πρεσβυτέρα και φιλόλογος Φωτεινή Κλουκίνα- Χμάλη, που ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η πιο παλαιά εικόνα του Ναού είναι της Παναγίας της Οδηγήτριας από το πρώτο μισό του 19ου αιώνος. Λεγεται δε ότι έφεραν από το Άγιο Όρος οι μοναχοί με καράβι ως το Κατάκολο. Αφού ήρθαν σε διαπραγματεύσεις με διαφόρους επιτρόπους των τοπικών ναών δε συμφώνησαν και γύρισαν να φύγουν. Τότε σηκώθηκε μεγάλη φουρτούνα και το καράβι δεν μπορούσε να ξεκινήσει. Τελικά ο πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Δωρόθεος Διπλάρης, ιερέας στο Ναό του Αγίου Αθανασίου αγόρασε την εικόνα 16 κολωνάτα. Την Παρασκευή μετά το Πάσχα, την εορτή της Παναγίας της Ζωοδόχου Πηγής, η εικόνα μαζί με το λαό πορεύεται στους δρόμους της Ανατολικής πλευράς της πόλης για ευλογία.
Η εκδήλωση συνεχίστηκε και με άλλες ενδιαφέρουσες αναφορές από την δασκάλα Κων/να Γαλανοπούλου, τον φοιτητή αρχαιολογίας Κων/νο Κωνσταντόπουλο, την νοσηλεύτρια Δέσποινα Αποστολοπούλου ενώ ο επίλογος της βραδιάς ανήκε στον Μητροπολίτη Ηλείας κ. Γερμανό.
Η ενδιαφέρουσα αυτή βραδιά ολοκληρώθηκε με κεράσματα από το φιλόπτωχο της ενορίας του Αγίου Αθανασίου.
