Κεντρικοί ομιλητές οι συγγραφείς δύο εξαιρετικών βιβλίων, ο Γ. Σκαλιδάκης και Δ. Μαριόλης
Μια πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση με τους συγγραφείς δύο εξαιρετικών βιβλίων, τον Γιάννη Σκαλιδάκη και τον Δημήτρη Μαριόλη με εκτενή αναφορά στον ρόλο του ΕΑΜ και στην συγκρότηση στα μέσα του 1943 των πρώτων μορφών ΕΑΜικής αυτοδιοίκησης στην ελεύθερη Ελλάδα, είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν και να συμμετάσχουν στην συζήτηση που ακολούθησε, όσοι παρευρέθηκαν το βράδυ της Κυριακής στην βραδιά που διοργάνωσε η Ενιαία Αγωνιστική Κίνηση Καθηγητών ΕΛΜΕ Ηλείας στο συνεδριακο της ΠΕ Ηλείας.
Η εκδήλωση έφερε τον τίτλο «‘ΕΑΜ- Από τα βουνά της ελεύθερης Ελλάδας στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας» και οι δύο συγγραφείς επιχείρησαν μέσα από ιστορικές αναφορές και τις μελέτες που έχουν κάνει οι ίδιοι για τα βιβλία τους που εκδόθηκαν την τελευταία διετία, «Η Ελεύθερη Ελλάδα» του Γιάννη Σκαλιδάκη και «Η αδύνατη ταξική ανακωχή» του Δημήτρη Μαριόλη, να ρίξουν φως στην περίοδο εκείνη όπου ένα μεγάλο τμήμα της Ελλαδικής επικράτειας γνώρισε κάποια μορφή αριστερής εξουσίας, έστω και με τη μορφή μιας σύντομης παρένθεσης, ήδη από το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1940. Με αξιοσημείωτες διαφορές από τόπο σε τόπο, η «παρένθεση» αυτή εγκαινιάστηκε στα μέσα του 1943 με τη συγκρότηση των πρώτων μορφών ΕΑΜικής αυτοδιοίκησης στην Ελεύθερη Ελλάδα κι έκλεισε την άνοιξη του 1945, όταν οι τελευταίοι θύλακες της «λαοκρατίας» παραδόθηκαν στο κράτος των εθνικοφρόνων βάσει της συμφωνίας της Βάρκιζας.
Ο ρόλος του ΕΑΜ στην ελεύθερη Ελλάδα
Τους συγγραφείς προσφώνησε η συντονίστρια της εκδήλωσης και μέλος της Ε.Α.Κ της ΕΛΜΕ Ηλείας φιλόλογος από το γυμνάσιο Βαρθολομιού κ. Πέπη Ανδρουτσοπούλου. Πρώτος ο κ. Σκαλιδάκης εξιστόρησε με γλαφυρό και απλό τρόπο τη διαδικασία συγκρότησης της Ελεύθερης Ελλάδας και των διαφόρων μορφών εξουσίας του ΕΑΜ την περίοδο της Κατοχής, με αποκορύφωμα τη δημιουργία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) την άνοιξη του 1944 φτάνοντας χρονολογικά ως τις 12 Οκτώβρη του ίδιου έτους, ένα μήνα πριν τα Δεκμεβριανά. Με λίγα λόγια παρουσίασε την συναρπαστική, πλην ατελέσφορη, πορεία του ΕΑΜ προς την εξουσία τονίζοντας ωστόσο ότι το ΕΑΜ, από εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα μετεξελίχτηκε στην πορεία σε μια ιδιότυπη μορφή κοινωνικής συγκρότησης με κρατικά χαρακτηριστικά. Την σκυτάλη πήρε ο κ. Μαριόλης ο οποίος ανέλυσε τον ρόλο του ΕΑΜ σχετικά με την οργάνωση της κοινωνίας και την οικονομική βεβαίως οργάνωσή της, αναλύοντας τα πεπραγμένα της δίμηνης κυβέρνησης εθνικής ενότητας του 1944 στον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα, την ευθύνη των οποίων είχαν αναλάβει έξι υπουργοί και υφυπουργοί προερχόμενοι από το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Αυτό έγινε μάλιστα, κάτω από την ασφυκτική πίεση του ξένου παράγοντα και καθώς το φάσμα της πείνας απλωνόταν πάνω από τα αστικά κέντρα, το ΕΑΜ, αναλαμβάνοντας υπουργεία οικονομικού περιεχομένου στην κυβέρνηση «εθνικής ενότητας», επιχειρούσε να αντιμετωπίσει μια σειρά κρίσιμα ζητήματα μέσα σε ένα πλαίσιο οξυμμένων κοινωνικών και ταξικών αντιπαραθέσεων.
Σε αυτό το σημείο μάλιστα έγιναν και διάφορες ερωτήσεις από τους παρευρισκόμενους κυρίως για το πώς ανατέθηκε ένα τόσο κρίσιμο υπουργείο όπως το Οικονομικών στο ΕΑΜ, σε τόσο δύσκολες συνθήκες όπου ήταν προδιαγεγραμμένο το τέλος. Επίσης ερωτήσεις έγιναν για το αν υπάρχουν κοινά σημεία στο τότε και στο τώρα, δηλαδή αν το πρώτη φορά Αριστερά τότε, μοιάζει με τον πρώτη φορά Αριστερά σήμερα. Και οι δύο συγγραφείς είπαν ότι δεν είναι δυνατόν να γίνει παραλληλισμός και σύγκριση γιατί οι συνθήκες οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Όμως όπως είπαν, ίσως το μόνο κοινό σημείο είναι ότι η Αριστερά καλείται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις σε πολύ δύσκολες περιόδους, κάθε φορά που η αστική τάξη «παραιτείται» από την διακυβέρνηση γιατί δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα.
Ελένη Παπαδοπούλου
