Εκδήλωση – οδηγός για την καταπολέμηση του φαινομένου στα Λεχαινά
Επιμέλεια Γιάννης Σπυρούνης
Σημαντικές απόψεις και θέσεις που μπορούν να βοηθήσουν τη σύγχρονη γυναίκα να καταπολεμήσει την σε βάρος της βία, από όποιο περιβάλλον και αν προέρχεται εκφράστηκαν το απόγευμα του Σαββάτου σε εκδήλωση που διοργανώθηκε με αφορμή την Διεθνή ημέρα υπέρ της εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο Σινέ ΆΣτρον στα Λεχαινά σε μια συνδιοργάνωση του δήμου Ανδραβίδας – Κυλλήνης, του ΝΠΔΔ Αθλητισμού, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος του δήμου και του Κέντρου Αλληλεγγύης και Αναπτυξιακής Συνεργασίας Ηλείας «Καλλιρόη Πάρεν». Ομιλήτριες ήταν η Αστυνομός Β΄ - Ψυχολόγος της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Ιωάννα Τσάκωνα και η ψυχολόγος από τον Πύργο Έλενα Παναγούλια.
Ιδιαίτερα η ψυχολόγος Έλενα Παναγούλια αναφέρθηκε στις περιπτώσεις κακοποίησης, αλλά και στο φαινόμενο να μην παραδέχεται εύκολα μια γυναίκα τη βία ή την κακοποίηση που υφίσταται. Όπως είπε πρόκειται για ένα πρόβλημα που όχι μόνο παραμένει άλυτο, αλλά βρίσκεται και σε τρομερή έξαρση και μάλιστα παρατηρείται σε όλα τα κοινωνικοοικονομικά στρώματα της κοινωνίας. Η βία κατά των γυναικών μπορεί να πάρει πολλές μορφές όπως σωματική, συναισθηματική και σεξουαλική βία, ψυχολογική, αλλά και οικονομική. Σύμφωνα με νέες έρευνες, μία στις πέντε γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει υποστεί κακοποίηση στο οικογενειακό της περιβάλλον ανεξαρτήτου φυλής, θρησκεύματος και κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων. Η κακοποίηση αφορά, εκτός από τον ξυλοδαρμό, και τον βιασμό και φτάνει σε ακραίες καταστάσεις, μέχρι και το φόνο. Άλλες μορφές είναι η ψυχολογική όπως η εξύβριση, η υποτίμηση, ο κοινωνικός εξευτελισμός και επίσης η οικονομική στέρηση. Ενδοψυχικοί, διαπροσωπικοί και πολιτισμικοί παράγοντες συμβάλλουν στο πρόβλημα.
Οι θύτες συχνά προέρχονται από οικογένειες όπου η βία ήταν καθημερινό φαινόμενο, έχουν παραστεί μάρτυρες ξυλοδαρμού της μητέρας ή έχουν κακοποιηθεί και οι ίδιοι όταν ήταν παιδιά. Είναι συνήθως ανώριμοι, εξαρτητικοί, με έντονα αισθήματα ανεπάρκειας και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Η παρανοϊκότητα και ο σαδισμός, κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους, είναι αυξημένα. Ζηλεύουν παθολογικά, είναι καχύποπτοι, επιθετικοί και επικριτικοί στις πράξεις των άλλων. Όπως είπε η κα Παναγούλια οι θύτες μπορεί ασυνείδητα να αισθάνονται μια πλευρά του εαυτού τους αδύναμη και επειδή αυτό δεν γίνεται ανεκτό από του ίδιους και προβάλλοντας αυτή την πλευρά στη γυναίκα, της επιτίθενται. Με αυτό τον τρόπο, η επιθετική συμπεριφορά του άντρα έχει σαν στόχο την ταπείνωση και τον εξευτελισμό της γυναίκας και την ενίσχυση της δικής του αυτοεκτίμησης και ταυτότητας.
«Η κακοποίηση έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να συμβεί όταν ο άντρας νιώθει απειλημένος ή ματαιωμένος από τη δουλειά ή τις διαπροσωπικές σχέσεις του με αποτέλεσμα να μεταθέτει την επιθετικότητα που δέχεται από το περιβάλλον στη σύζυγό του ή τη φίλη του. Από την άλλη μεριά τα θύματα έχουν σαν κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους την εξαρτητικότητα και την αμφιθυμία. Παρότι μπορεί να είναι εργαζόμενες, επιτυχημένες και να έχουν μόρφωση, παρόλα αυτά έχουν συχνά κι αυτές χαμηλή αυτοεκτίμηση, πολλές φορές υποφέρουν από κατάθλιψη και ενοχές. Συχνά πιστεύουν ότι κάποια στιγμή η κακοποίηση θα σταματήσει, όμως η αλήθεια είναι ότι η κακοποίηση είναι ενισχυτική. Αν ένας άντρας χτυπήσει τη σύζυγό του, έχει μεγάλη πιθανότητα να το ξανακάνει. Επίσης νιώθουν εγκλωβισμένες και ότι δεν έχουν τον τρόπο να αντιδράσουν και αυτός ο εγκλωβισμός είναι κυρίως συναισθηματικός» τόνισε η κα Παναγούλια.
Ο φόβος, η ανασφάλεια, η συναισθηματική εμπλοκή, η παγίδευση και η εξάρτηση είναι μερικοί από τους λόγους που τα θύματα δεν φεύγουν από το βίαιο περιβάλλον. Φόβος για τις επιπτώσεις της αποκάλυψης και την αντίδραση από το σύζυγο, της έλλειψης στήριξης από την οικογένειά, ότι θα διαλυθεί η οικογένειά τους και τα παιδιά τους θα κουβαλούν το στίγμα των χωρισμένων γονιών.
Μιλώντας επίσης για τις φάσεις του κύκλου της ενδοοικογενειακής βίας ανέφερε πως είναι τρεις. Η πρώτη με επεισόδια βίας ήπιας έντασης, που το θύμα προσπαθεί να ελέγξει με διάφορους τρόπους. Η δεύτερη όπου το επεισόδιο βίας χαρακτηρίζεται από οξύτητα και αγριότητα, με ξυλοδαρμό που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές σωματικές βλάβες και να οδηγήσει τη γυναίκα μέχρι και στο θάνατο. Ο δράστης στην αρχή μπορεί να έχει ως ένα βαθμό συνείδηση των πραξεών του, στη συνέχεια όμως, όταν ο θυμός γίνει ανεξέλεγκτος, δεν ξέρει πια τι κάνει.
Τέλος η πιο καταστροφική φάση είναι αυτή όπου παρατηρείται υποχώρηση της βίας και της έντασης και έρχεται η ηρεμία που είναι ευπρόσδεκτη και από τις δύο πλευρές. Ο σύζυγος εκφράζει τα τρυφερά του συναισθήματα, εκδηλώνει υπερβολική ευγένεια, φροντίδα, αγάπη και στοργή προς τη σύζυγό του, της ζητά συγνώμη, κλαίει, παραδέχεται την απαράδεκτη πράξη του και υπόσχεται πως δεν θα το ξανακάνει. Τη στιγμή εκείνη πιστεύει τα όσα λέει και υπόσχεται πως από δω και πέρα θα ελέγχει τον εαυτό του. Πιστεύει επίσης ότι από όλη αυτή την κατάσταση έχει πάρει και η σύζυγός του το μάθημά της, οπότε δεν θα τον προκαλέσει ξανά. Αυτή είναι και η πιο «καταστροφική» φάση γιατί δημιουργεί εξάρτηση και δεν αφήνει τη γυναίκα να αποχωριστεί το σύντροφο.
Όπως είπε η κα Παναγούλια το να μιλήσει μια γυναίκα για όσα αντιμετωπίζει μπορεί να οδηγήσει σε λύσεις. «Η καταπολέμηση του φόβου είναι σημαντικός παράγοντας. Με τις κατάλληλες ψυχο-εκπαιδευτικές παρεμβάσεις που προσφέρονται από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες σε θύματα και θύτες, δίδεται η δυνατότητα στους μεν να αντιμετωπίσουν το ψυχικό τραύμα και στους δε να ελέγξουν την επιθετικότητα που τους οδηγεί στη βία. Όταν η γυναίκα καταφέρει να έχει τον έλεγχο της σχέσης και ο άντρας πειστεί ότι η συμπεριφορά του δεν πρόκειται να γίνει πια ανεκτή και ότι νομικά κινδυνεύει με αυστηρές ποινές, τότε πιθανόν να γίνει μία αλλαγή. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία οικογένειας, όπως και η ατομική ψυχοθεραπεία του άντρα και της γυναίκας. Σε διαφορετικές περιπτώσεις, θα πρέπει να επιδιώκεται χωρισμός ή διαζύγιο».
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Ανδραβίδας – Κυλλήνης κ. Μοράντ, ο αντιδήμαρχος κ. Μίγκος, η πρόεδρος του ΝΠΔΔ Αθλητισμού, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος του δήμου Άννα Γεωργιοπούλου, η πρόεδρος του «Καλλιρόη Παρρέν» Πανωραία Παπαδοπούλου κ.α.
