Ιστορικές γειτονιές που χάνονται λόγω εγκατάλειψης
Του Γιάννη Σπυρούνη
Οι εικόνες στις παλιές γειτονιές του Πύργου, εκεί που στέκουν ακόμα προπολεμικά κτίρια, πληγώνουν τους παλιότερους και κάνουν τους νεότερους να αναρωτιούνται. Πως μια πόλη που έγραψε τη δική της ιστορία για δεκαετίες στην οικονομία και τον πολιτισμό της χώρας, να αφήνει κομμάτια αυτής της ιστορίας να χάνεται. Και πιστέψτε μας μια βόλτα σε παλιά σοκάκια της πόλης και γειτονιές γύρω από της ενορίες του Αγ. Αθανασίου και του Αγ. Σπυρίδωνα, θα σας βάλουν σε σκέψεις. Σκέψεις για την πόλη που αφήνει να χαθεί έτσι αυτός ο πλούτος που σε οποιαδήποτε άλλη πόλη της Ελλάδας ή του κόσμου, αξιοποιείται και αποτελεί και πάλι σημείο αναφοράς έστω και με άλλες χρήσεις.
Στην πόλη του Πύργου στο κέντρο της αγοράς, τα περισσότερα κτίρια είναι χτισμένα τις τελευταίες δεκαετίες. Ελάχιστα νεοκλασσικά που χτίστηκαν στα τέλη του 1800 ή στις αρχές του 1900 επιβιώνουν. Κλασσικό παράδειγμα εγκαταλελειμμένου και μάλιστα δημόσιου κτιρίου, είναι η παλιά βιβλιοθήκη στην οδό 28ης Οκτωβρίου. Στα πρόθυρα της κατάρρευσης αποτελεί απειλή για τους διερχόμενους πεζούς και οδηγούς. Όμως κανείς δεν κάνει κάτι είτε για να τοποθετηθεί προστατευτικό κιγκλίδωμα, κανείς δεν αποφασίζει για την αναπαλαίωση του. Γιατί για την κατεδάφισή του, δεν πιστεύουμε ότι κανείς θέλει να συμβεί, όμως η αδιαφορία και μόνο μπορεί να οδηγήσει εκεί.
Αφήνοντας το κέντρο της αγοράς και περνώντας στις ιστορικές γειτονιές της πόλης, όπως αυτή του Αγ. Αθανασίου δύο κτίρια στην οδό Κρεστενίτου και το στενό σοκάκι που οδηγεί προς την οδό Διάκου, αποτελούν μια μαγική εικόνα για την πόλη, που όμως παραμένει και αυτή εγκαταλελειμμένη. Γύρω από τον Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου, πολλά κτίρια από τις αρχές του 20ου αιώνα, είχαν καλύτερη τύχη σε σχέση με άλλα, χάρη στην ανάδειξη της Δημοτικής Αγοράς, έργου του Ερνέστου Τσίλερ. Όμως λίγο πιο πέρα από το «Σταυροπάζαρο» κτίρια που στέγασαν μεγάλες οικονομικές δραστηριότητες της πόλης όπως αυτό της οικογένειας Μπερτζελέτου στη συμβολή των οδών Στεφανοπούλου και Τύχης, αλλά και όσα εκτείνονται επί της οδού Τύχης παράλληλα με την οδό Ερμού, χάνονται στο χρόνο. Μάλιστα τα ξημερώματα της Κυριακής μια παραβίαση στο ρολό του παλιού εμπορικού του Μπερτζελέτου, αποκάλυψε το εσωτερικό του. Ο χρόνος έχει παγώσει… Ο πάγκος που εξυπηρετούνταν οι πελάτες, τα παλιά ψυγεία και η ζυγαριά των προϊόντων, ξυπνούν μνήμες πολλές δεκαετίες πίσω. Περπατώντας τα στενά σοκάκια, εκείνα που ακόμα και πολλοί κάτοικοι της πόλης αγνοούν μπορείς να συναντήσεις διαμάντια μέσα στη λάσπη της λήθης… Πετρόκτιστα σπίτια, άλλα αρχοντικά και άλλα χαρακτηριστικά, μιας άλλης εποχής ρημάζουν. Είναι θαύμα το πώς στέκονται ακόμα όρθια αλλά και αμαρτία να γκρεμιστούν και να μη διατηρηθούν. Ένα δρόμο πιο κάτω στην οδό Αιόλου και στη συμβολή με την οδό Κιλκίς, ένα πληγωμένο παλιό σπιτικό αποκαλύπτεται. Οι τοίχοι στην εσωτερική πλευρά έχουν καταρρεύσει. Οι σκαλωσιές που το έχουν κυκλώσει απέξω, δεν ξέρουμε αν θα οδηγήσουν στην κατεδάφιση, ή στην ανακαίνιση. Μακάρι να συμβεί το δεύτερο. Με ένα μικρό πέρασμα λίγων μέτρων από την οδό Ερμού, μπαίνουμε στην οδό Αγίου Σπυρίδωνος. Η γειτονιά εκεί είναι χαρακτηριστική για τα παλιά της οικοδομήματα. Σε άλλες πόλεις μια τέτοια γειτονιά θα έσφυζε από ζωή… Εδώ όμως όχι. Κάθε γωνία και ένα σπίτι με μια ιστορία. Και εδώ κάποια είχαν καλύτερη τύχη. Στην οδό Τ. Σινόπουλου, το κτίριο που στεγάζει τα γραφεία του ΚΚΕ είναι ανακαινισμένο, τα διπλανά και τα απέναντι όχι… το ίδιο και στην οδό Λιούρδη, όσα δηλαδή γλίτωσαν από το σεισμό ή την αντιπαροχή στο πέρασμα του χρόνου… Λίγο πιο κάτω ένα παλιό αλλά ανακαινισμένο σπίτι ενός ιδιώτη λαμπρύνει την γειτονιά με την ύπαρξή του, ενώ δίνει το παράδειγμα για τα υπόλοιπα. Στην συμβολή με την οδό Χαριλάου Τρικούπη, επίσης από τα τυχερά κτίρια που αναπαλαιώθηκε το αρχοντικό Ψυχαλίνου και δίπλα του το σπίτι ενός ακόμα ιδιώτη καλοδιατηρημένο με όλα τα αρχικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του να θυμίζουν και τα δυο μαζί την ομορφιά που είχε σε άλλες εποχές αυτή η πόλη…
