Του Αθανάσιου Κατσίμπελη - Δάσκαλου, Μ.Εd - Νομικού
Ονειρευόμαστε ως εκπαιδευτικοί ένα σχολείο που δεν αφήνει κανένα παιδί μας να «διαρρεύσει». Δημοσιεύτηκε από το Παρατηρητήριο για τα θέματα καταγραφής και αντιμετώπισης της Μαθητικής Διαρροής του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) η επιτελική σύνοψη της μελέτης για τη μαθητική διαρροή στην ελληνική δημόσια πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Δυστυχώς η Ηλεία για άλλη μια φορά βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ελληνική Επαρχία και στη δεύτερη Πανελλήνια μετά τη Δυτική Αττική με τα υψηλότερα ποσοστά μαθητικής διαρροής. (πίνακες 1, 2) Οι πίνακες αλλά και τα συμπεράσματα της έκθεσης αποτυπώνουν για άλλη μια φορά τα θλιβερά για τον τόπο μας επιστημονικά δεδομένα που αφήνουν ασυγκίνητους τους πολιτικούς μας.
Μαθητική διαρροή σημαίνει την αποστέρηση της δυνατότητας ολοκλήρωσης του σχολείου, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής πολιτικής για την επίτευξη πολλαπλών στόχων και εξακολουθεί να αποτελεί την αιχμή του δόρατος για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των πολλαπλών προκλήσεων των σύγχρονων κοινωνιών.
Η μαθητική «διαρροή» ασχολείται με τα παιδιά μας εκείνα που δεν ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση ή γενικότερα με αυτά που διακόπτουν τις σπουδές τους σε ανώτερες εκπαιδευτικές βαθμίδες.
Τα εφόδια που αποκτά το άτομο στις εκπαιδευτικές αυτές βαθμίδες θεωρούνται αναγκαία συνθήκη για τη συνέχιση των σπουδών σε ανώτερη εκπαιδευτική βαθμίδα, για την παρακολούθηση προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, αλλά και για την ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας σε δραστηριότητες χαμηλών απαιτήσεων.Το πρόβλημα της πρόωρης σχολικής εγκατάλειψης αφορά όλη τη χώρα αλλά και την Ε.Ε.
Η παρούσα Μελέτη [Η μαθητική διαρροή στην ελληνική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, Περίοδος αναφοράς 2013-2016] αφορά την παρακολούθηση της πορείας των μαθητών/τριών από το σχολικό έτος 2013-14 μέχρι και το προηγούμενο σχολικό έτος 2015-16.
Μέχρι τώρα δεν είχαμε στοιχεία για τη μαθητική διαρροή από το 2008 που χρονολογείται η τελευταία έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου η οποία όμως αφορούσε τα δεδομένα της γενιάς μαθητών/τριών 2003-04.Είναι σημαντικά λοιπόν τα στοιχεία για την περίοδο αυτή της Οικονομικής κρίσης και πως αυτή αποτυπώνεται μέσα από τη διαρροή μαθητών στα σχολεία μας.
Ο σχεδιασμός της νέας έρευνας και οι μεθοδολογικές επιλογές της ερευνητικής ομάδας καθορίστηκαν σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής από την ανάγκη συγκρισιμότητας των αποτελεσμάτων της παρούσας μελέτης με εκείνα του παρελθόντος, ταυτόχρονα με την αξιοποίηση νέων ακριβέστερων εργαλείων
καταγραφής, ώστε να διαγνωστεί και να αποτυπωθεί με σαφήνεια η τάση που παρουσιάζει το φαινόμενο της μαθητικής διαρροής στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.
Βασικοί στόχοι της μελέτης του ΙΕΠ είναι:
Να διερευνηθούν θεωρητικά βασικές διαστάσεις του φαινομένου της μαθητικής διαρροής, να προσδιοριστεί το μέγεθος της μαθητικής διαρροής σε κάθε σχολική βαθμίδα και να καλυφθεί – όσο το δυνατόν – όλο το φάσμα των τύπων σχολείου στο ελληνικό
εκπαιδευτικό σύστημα, να προσδιοριστεί η κατανομή αυτής της διαρροής ως προς διάφορες ποιοτικές παραμέτρους, να διαπιστωθεί αν τα σύγχρονα δεδομένα αναπαράγουν ή ανατρέπουν τα παλαιότερα και να γίνουν επιμέρους και κατά περίπτωση συγκρίσεις με ευρήματα παλαιότερων ερευνών, ώστε να διαπιστωθεί η διαχρονική εξέλιξη του φαινομένου της μαθητικής διαρροής ως προς διάφορες μεταβλητές (π.χ. φύλο, διοικητική περιφέρεια), να συγκριθεί αδρομερώς η μαθητική διαρροή στην ελληνική δευτεροβάθμια εκπαίδευση με τη μαθητική διαρροή άλλων χωρών (κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και με το συναφές
θέμα της Πρόωρης Εγκατάλειψης του Σχολείου (ΠΕΣ – ESL- EarlySchoolLeaving), να εξαχθούν συμπεράσματα για την υφιστάμενη κατάσταση όσον αφορά τη μαθητική διαρροή και να διατυπωθούν προτάσεις εκπαιδευτικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της μαθητικής διαρροής, βάσει των επικαιροποιημένων ποσοτικών δεδομένων (πρακτικός προσανατολισμός της έρευνας), να συμπληρωθεί το υπάρχον κενό στην εκπαιδευτική έρευνα κατά την τελευταία δεκαετία, όσον αφορά τις απογραφικές μελέτες για τη μαθητική διαρροή.
Ολόκληρη τη μελέτη μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ : [Η μαθητική διαρροή στην ελληνική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, Περίοδος αναφοράς 2013-2016]
Κατά τη μεγαλύτερη εμβάθυνση στα δεδομένα, η μελέτη έδειξε ότι τα ποσοστά διαρροής κάθε εξεταζόμενης βαθμίδας οφείλονται κυρίως στην πρώτη τάξη κάθε κοόρτης. Για παράδειγμα, από όσους διαρρέουν στο Γυμνάσιο, το 93% διαρρέει από την Α’ Γυμνασίου. Σε αυτό το ποσοστό περιλαμβάνονται και όσοι δε φοίτησαν καθόλου στο Γυμνάσιο. Από την άλλη, μόλις το 1,8% εγκαταλείπει το σχολείο στην Γ’ Γυμνασίου.
Παρατηρείται ότι τα αγόρια εμφανίζουν σταθερά υψηλότερα ποσοστά διαρροής από τα κορίτσια (μεσοσταθμικά, 3,3% έναντι 2,5%) σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και τους τύπους σχολείων. Μεγαλύτερη απόκλιση των επιμέρους ποσοστών εμφανίζεται στο Γυμνάσιο όπου τα
-16-
αγόρια διαρρέουν κατά 35% περισσότερο από τα κορίτσια (4,82% και 3,58% αντίστοιχα). Στο Δημοτικό δεν παρατηρείται αξιοσημείωτη διαφοροποίηση, ενώ τόσο στο Λύκειο όσο και στα ΕΠΑΛ τα αγόρια «προηγούνται» κατά περίπου 15% στη διαρροή έναντι των κοριτσιών.
Στο σύνολο της χώρας η μαθητική διαρροή εμφανίζεται μικρότερη στις αστικές περιοχές και ακολουθούν οι ημιαστικές και οι αγροτικές, με μικρή όμως διαφορά. Δεν παρουσιάζονται σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, εκτός από την επαγγελματική εκπαίδευση, στην οποία η διαρροή είναι μεγαλύτερη στις αστικές περιοχές και μικρότερη στις ημιαστικές.
Η χώρα μας καλείται μέσα στο πλαίσιο της άσκησης της εκπαιδευτικής πολιτικής να αντιμετωπίσει το φαινόμενο της Μαθητικής Διαρροής, όπως εμφανίζεται εγχώρια, δρώντας μέσα στην οικογένεια των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και λειτουργώντας συγχρόνως στο παγκόσμιο εκπαιδευτικό πολιτικό τοπίο.
Η συνεχής παρακολούθηση, μελέτη και ερμηνεία του φαινομένου, ξεχωριστά για την ελληνική πραγματικότητα, αλλά και σε ευθεία σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, κρίνεται επιτακτική και τίθεται στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής κοινότητας. Εκσυγχρονισμός των μεθοδολογικών εργαλείων, επικαιροποίηση των δεδομένων και συσχέτισή τους με σύγχρονα κοινωνικά φαινόμενα (οικονομική κρίση, κοινωνικές ανισότητες, ρατσισμός, έμφυλη βία, εξαρτήσεις, εκφοβισμό κ.λπ.), αξιόπιστη καταγραφή και έγκυρη ερμηνεία των δεδομένων της Μαθητικής Διαρροής, δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν χωρίς την εφαρμογή ενός μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού για το ζήτημα αυτό στη χώρα μας, ούτε όμως χωρίς τη συνεργασία με τις ευρωπαϊκές χώρες στη διατύπωση προτάσεων πολιτικής, καθώς και τη σύμπλευση μαζί τους κατά την εφαρμογή αυτών των προτάσεων στην πράξη. Ο σκοπός όλων κοινός: ένα σχολείο που το διαπερνούν οι αρχές της ισότητας και του σεβασμού στη διαφορετικότητα και η έμφαση στη συλλογικότητα, ένα σχολείο που δεν αφήνει ούτε έναν/μία μαθητή/τρια να «διαρρεύσει».
Μαθητική διαρροή : Άλλη μια θλιβερή πρωτιά για την Ηλεία
