ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ – ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ:
Α1. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ποιητικού έργου του Κ.Καβάφη είναι η ιδιαίτερη γλώσσα και το προσωπικό ύφος
• Πεζολογικός τόνος: απουσία ομοιοκαταληξίας – άνισος αριθμός συλλαβών και άνισες στροφές – καθημερινό ύφος και λεξιλόγιο (κάπως, για λίγο)
• Γλώσσα είναι ιδιότυπη: κράμα δημοτικής και καθαρεύουσας με λόγιους τύπους (πληγή και μαχαίρι# εις σε, ποιήσεως, εν φαντασία και λόγω)
• Χρήση συμβόλων: α)Κομμαγηνή : κρατίδιο ΒΑ Συρίας, το 595 μ.Χ παρακμάζει, σύβολο φθοράς και παρακμής β) «μαχαίρι» «πληγή»: συμβολίζει τον πόνο, την οδύνη και τη μελαγχολία από το πέρασμα του χρόνου
Β1.
Τίτλος: είναι από τους εκτενέστερους, συνδέεται οργανικά με τον κορμό του ποιήματος, δημιοργεί ψευδοιστορικό πλαίσιο, ορίζοντας τον χώρο και το χρόνο όπου τοποθετείται η φανταστική μορφή του ποιητή Ιάσωνα Κλεάνδρου
Αναλυτική προσέγγιση κάθε όρου στον τίτλο:
«μελαγχολία»: ψυχική κατάσταση του δημιουργού η οποία αποτέλεσε και την ποιητική αφόρμηση
«του Ιάσωνος Κλεάνδρου»: φανταστικό, επινοημένο πρόσωπο, ανύπαρκτος ποιητής – λειτουργεί ως προσωπείο του Καβάφη (γιατί: ο Καβάφης έχει πολλά κοινά στοιχεία με τον ποιητή του τίτλου: είναι και οι δύο ποιητές, βρίσκονται σε μεγάλη ηλικία, έντονο συναίσθημα μελαγχολίας, αποστροφή προς τα γηρατειά, εκτιμούν και υπηρετούν την ποιητική τέχνη)
Ετυμολογικά: Ιάσων: από την ίαση (συσχετισμός με το περιεχόμενο του ποιήματος) και Κλεάνδρου: από κλέος + ανήρ (αναγνωρισμένη ποιητική αξία)
«ποιητού» : ιδιότητα του υποκειμένου, πρόσωπο με πνευματικά ενδιαφέροντα και ευαισθησίες
«εν Κομμαγηνή» : χώρος , κρατίδιο ΒΑ Συρίας
«595 μ. Χ» : χρόνος – χρονολογία παρακμής και φθοράς, χάνεται από τη σφαίρα ελέγχου του ελληνικού κόσμου και πολιτισμού, κατάληψη από Άραβες
Σημείο στίξης: είναι η άνω τελεία μεταξύ χώρου και χρόνου, σκοπός: η ξεχωριστή προβολή και έμφαση στην έννοια της φθοράς
Γενικά: ο τίτλος διασφαλίζει το ιστορικό άλλοθι, δίνει διαχρονική αξία και καθολική ισχύ στο ποίημα και στόχος είναι η αποστασιοποίηση του Καβάφη από τον ποιητή του τίτλου
Β2.
(Η ερώτηση είναι πανομοιότυπη με την ερώτηση 2 του σχολικού βιβλίου). Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής :
• Στίχος 2: υπαλλαγή με την οποία αποδίδεται εμφατικά η φθοροποιός δύναμη του χρόνου
• Στίχος 5 και 8: μεταφορά (φάρμακα) προβάλλεται η αναλγητική δύναμη της ποίησης, δίνονται συμβολικά τα μέσα της
• Στίχος 6: υπερβατό που δηλώνει τον αναλγητικό ρόλο της ποίησης – πρόσκαιρη ανακούφιση – απόπειρες κατευνασμού του πόνου
• Στίχος 4 και 8: προσωποποίηση που φανερώνει την εκτίμηση, τον σεβασμό του ποιητή προς την ποίηση αλλά δείχνει και την οικειότητά του προς την τέχνη της ποίησης- προβάλλεται η ποίηση ως ανώτερη δύναμη, το ύφος καθίσταται υψηλό
Γ1. Διάγραμμα απάντησης:
• Ο ποιητής καταφεύγει στη ποίηση επιδιώκοντας να απαλύνει τον πόνο των γηρατειών
• Απευθύνεται σε αυτήν σαν να πρόκειται για μια προσωποποιημένη δύναμη ζητώντας τα θεραπευτικά της μέσα (φάρμακα)
• Η ποίηση προσφέρει στον ποιητή την δυνατότητα να ξεφύγει από την καταθλιπτική πραγματικότητα και να καταφύγει στην «πόλη των ιδεών»
• Το επίρρημα «κάπως»τονίζει εμφατικά την παροδική διάρκεια των φαρμάκων της ποίησης – ο ποιητής δεν έχει καμία ψευδαίσθηση, γνωρίζει ποια είναι η πραγματικότητα
• Συστατικά στοιχεία της ποίησης είναι η Φαντασία και ο Λόγος
• Φαντασία: η αναπαραστατική δύναμη – ανάκληση ευτυχισμένων στιγμών του παρελθόντος – δημιουργία εμπειρίας
• Λόγος: η ικανότητα απόδοσης των ιδεών – δίνει στα οράματα της φαντασίας μορφή, τα ερμηνεύει – η μετουσίωση της ποιητικής σύλληψης σε λέξεις και έννοιες
Δ1. ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ:
1. Το πέρασμα του χρόνου, τα γηρατειά
• Καβάφης: διαπιστώνει εξαρχής τη φθορά του χρόνου (στ.1-2)
• Λειβαδίτης: «στην ηλικία μου χιονίζει, χιονίζει αδιάκοπα»
2. η μελαγχολία και ο πόνος των ποιητών
• Καβάφης: επανάληψη «είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι»
• Λειβαδίτης: «κανείς δεν μπορεί να με βοηθήσει στον πόνο μου, είμαι εδώ ολομόναχος»
3. η σχέση με την ποίηση
• Καβάφης: η ποίηση είναι φάρμακο
• Λειβαδίτης: η ποίηση είναι αλήθεια
ΔΙΑΦΟΡΕΣ:
1. Η λειτουργία της ποίησης:
• Καβάφης: παροδική ίαση του πόνου από την θεραπευτική δύναμη της ποίησης
• Λειβαδίτης:δεν μπορεί να βρει βοήθεια πουθενά
2. ο καθολικός τόνος στον Καβάφη και ο προσωπικός τόνος στον Λειβαδίτη
• Καβάφης: χρησιμοποιεί ως προσωπείο ένα φανταστικό πρόσωπο, αποστασιοποιείται, δίνει καθολική αξία στο ποίημα
• Λειβαδίτης: άμεση αναφορά στον εαυτό του, προσωπικός τόνος («Αυτοβιογραφία» ο τίτλος του ποιήματος)
Επιμέλεια απαντήσεων: Φρόσω Δαμασκοπούλου (φιλόλογος)
ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΑΝΑΛΥΣΗ»
