...και στρέφονται σε τροπικές καλλιέργειες τον Νοέμβριο του 2026, προσπαθώντας να επιβιώσουν μετά την καταστροφή εκατομμυρίων δέντρων από βακτήριο.
Hass, Bacon και Fuerte είναι τα νέα, εξωτικά ονόματα που κυριαρχούν στην ύπαιθρο του Σαλέντο της Ιταλίας. Στην περιοχή μεταξύ της Καλημέρας (Calimera) και του Βέρνολε της ιταλικής επαρχίας Λέτσε, οι συγκεκριμένες ποικιλίες αβοκάντο ωριμάζουν και είναι έτοιμες για συγκομιδή στα μέσα Νοεμβρίου. Αυτή η εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς μια γεωργική ιδιορρυθμία, αλλά σανίδα σωτηρίας για τους αγρότες της Απουλίας. Από το 2013, όταν οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά το βακτήριο Xylella fastidiosa, το ένα τρίτο των 60 εκατομμυρίων ελαιόδεντρων της περιοχής καταστράφηκε. Κάποτε, η συγκεκριμένη γη παρήγαγε σχεδόν το μισό ελαιόλαδο της Ιταλίας, φιλοξενώντας δέντρα ηλικίας αιώνων.
Πλέον όμως οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις σταμάτησαν την παραγωγή, τα ελαιοτριβεία χρεοκόπησαν και οι τουρίστες εγκατέλειψαν την περιοχή. Χωρίς γνωστή θεραπεία, το βακτήριο έχει ήδη προκαλέσει ζημιές ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ. Η στροφή στα αβοκάντο δεν συνιστά εύκολη λύση. Απαιτεί τεράστιες ποσότητες νερού, οι οποίες αγγίζουν τα 220 λίτρα ημερησίως για ένα ενήλικο δέντρο κατά τη διάρκεια των καλοκαιριών που καταρρίπτουν ρεκόρ θερμοκρασιών στην Ιταλία, την ίδια στιγμή που η περιοχή παλεύει με την ξηρασία και την πίεση που ασκείται στον υδροφόρο ορίζοντα. Στο αγρόκτημα Τομάζι, όπου τα πρώτα φυτά μπήκαν στο χώμα το 2017, το εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία. Σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, κάθε δέντρο παράγει μεταξύ 70 και 100 καρπών, αποδίδοντας περίπου 10 κουιντάλια ανά εκτάριο. Τον περασμένο Απρίλιο φυτεύτηκαν άλλα 700 δέντρα.
Μια απειλή για ολόκληρη τη Μεσόγειο
Η ιστορία του αβοκάντο στο Σαλέντο ξεκινά από τα χαμένα ελαιόδεντρα. Τον Οκτώβριο του 2013, η Xylella fastidiosa εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το συγκεκριμένο βακτήριο αποικίζει το ξύλωμα, τον ιστό μέσω του οποίου κυκλοφορεί το νερό και τα θρεπτικά συστατικά, αλλοιώνοντας τη λειτουργία του φυτού. Στις ελιές προκαλεί ταχεία ξήρανση και τον θάνατο του δέντρου. Έκτοτε, η ασθένεια έχει αναδιαμορφώσει τεράστιες εκτάσεις του αγροτικού τοπίου της Απουλίας. Δεν παρέμεινε περιορισμένη στην Ιταλία, καθώς εντοπίστηκε στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Οι καλλιέργειες που πλήττονται εκτείνονται σε αμυγδαλιές, εσπεριδοειδή, αμπέλια και ορισμένα καλλωπιστικά φυτά.
Η κλίμακα του προβλήματος επιβεβαιώνεται από την επιστημονική έρευνα. Στην τελευταία ενημέρωση της βάσης δεδομένων φυτών-ξενιστών, η οποία δημοσιεύτηκε το 2025, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εντόπισε τη Xylella σε 727 είδη φυτών. Η ικανότητά της να προκαλεί ασθένειες εξαρτάται από τον συνδυασμό της βακτηριακής ποικιλίας, του φυτού-ξενιστή και των περιβαλλοντικών συνθηκών.
Το 2026 έφερε περισσότερα άσχημα νέα. Στην Ταουριανόβα της επαρχίας Ρέτζιο Καλάμπρια, επτά ελαιόδεντρα βρέθηκαν θετικά στο υποείδος pauca. Πρόκειται για το πρώτο ξέσπασμα στη συγκεκριμένη περιφέρεια. Στην Μπαζιλικάτα, το υποείδος multiplex εντοπίστηκε σε μια αμυγδαλιά στην περιοχή της Ματέρα. Άμεσα εφαρμόστηκαν έκτακτα φυτοϋγειονομικά μέτρα και επιχειρήσεις εκρίζωσης. Η εξάπλωση του βακτηρίου καθιστά την επιτήρηση ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα.
Δισεκατομμύρια ευρώ στον αέρα
Μια ανεξέλεγκτη επιδημία της Xylella θα μπορούσε να κοστίσει δισεκατομμύρια. Αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025 από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC), σε συνεργασία με την EFSA, επιβεβαίωσε το βακτήριο ως μία από τις κύριες απειλές για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε ένα σενάριο μεγάλης κλίμακας εξάπλωσης, οι ετήσιες απώλειες παραγωγής θα μπορούσαν να φτάσουν τα 7,1 δισεκατομμύρια ευρώ, θέτοντας σε κίνδυνο περισσότερες από 540.000 θέσεις εργασίας. Το νούμερο αυτό αποδεικνύει ξεκάθαρα γιατί η Xylella ξεπερνά τα στενά όρια της Απουλίας. Η ελαιοκαλλιέργεια, η παραγωγή αμυγδάλων, τα εσπεριδοειδή και η αμπελουργία συνιστούν βασικές οικονομικές δραστηριότητες στην Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε συγκεκριμένους κανόνες. Η Xylella ταξινομείται ως οργανισμός καραντίνας, με αυστηρά πρωτόκολλα για την επιτήρηση και την απομάκρυνση των μολυσμένων φυτών. Όταν το βακτήριο εντοπίζεται σε νέα περιοχή, ο κανόνας είναι η εξάλειψη. Καθορίζονται μολυσμένες περιοχές και ζώνες προστασίας. Όπου η ασθένεια έχει εδραιωθεί ευρέως, όπως στην Απουλία, εφαρμόζονται μέτρα περιορισμού. Κι όμως, η πρόληψη δεν φέρνει πίσω τα χαμένα ελαιόδεντρα, οδηγώντας τους αγρότες στην αναζήτηση νέων καλλιεργειών.
Οι προκλήσεις της άρδευσης
Το αβοκάντο είναι ένα υποτροπικό είδος που χρειάζεται πολύ νερό, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα ελαιόδεντρα, αντίθετα, αντέχουν παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας. Το ριζικό σύστημα του αβοκάντο συγκεντρώνεται κυρίως στα ανώτερα στρώματα του εδάφους, καθιστώντας το φυτό εξαρτημένο από τη διαθέσιμη υγρασία. Σύμφωνα με το Water Footprint Network, η παραγωγή ενός κιλού αβοκάντο απαιτεί κατά μέσο όρο 1.981 λίτρα νερού. Το αβοκάντο είναι επίσης ευαίσθητο στην αλατότητα του νερού και στα εδάφη με κακή αποστράγγιση. Αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργούν εμπόδια σε μια περιοχή όπου η διείσδυση θαλασσινού νερού αποτελεί τεκμηριωμένο κίνδυνο.
Πηγή: newsbomb.gr
















