Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) καταδικάζει την Τουρκία και δικαιώνει δύο κληρικούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κρίνοντας ότι παραβιάστηκαν θεμελιώδη δικαιώματά τους. Η υπόθεση αφορά τον αποκλεισμό τους από τη διοίκηση μειονοτικών ιδρυμάτων στην Κωνσταντινούπολη.
Οι δύο Έλληνες Ορθόδοξοι κληρικοί, που συμμετείχαν σε διοικητικά συμβούλια μειονοτικών ιδρυμάτων (βακουφίων) στην Κωνσταντινούπολη, απομακρύνθηκαν με απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων, με την αιτιολογία ότι ως κληρικοί δεν μπορούν να κατέχουν και διοικητικές θέσεις σε ιδρύματα.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Οι δύο κληρικοί είχαν εκλεγεί το 2011 σε διοικητικά συμβούλια μειονοτικών ιδρυμάτων της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για τον Νικόλαο Μαυράκη, ο οποίος ως κληρικός έφερε το όνομα Γεννάδιος, και τον Γεώργιο Κασάπογλου, οι οποίοι είχαν εκλεγεί στο ίδρυμα της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Αναλήψεως Υψωμαθείων.
Το ελληνικό ίδρυμα Υψωμαθείων υπέβαλε το σχετικό πρακτικό εκλογής στη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων στις 16 Δεκεμβρίου 2011. Ωστόσο, στις 5 Μαρτίου 2012, η Γενική Διεύθυνση αποφάσισε να διαγράψει τους δύο κληρικούς από τα διοικητικά όργανα, λόγω της ιερατικής τους ιδιότητας, επικαλούμενη τη Συνθήκη της Λωζάνης. Σύμφωνα με Διεύθυνση Βακουφίων, οι κληρικοί δεν είχαν δικαίωμα ανάληψης διοικητικών καθηκόντων σε τέτοιου είδους ιδρύματα.
Το 2008, κατόπιν ειδικής συμφωνίας μεταξύ των τότε υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Ντόρας Μπακογιάννη και Αμπντουλάχ Γκιουλ, η τουρκική νομοθεσία προέβλεψε τη διεξαγωγή εκλογών για την ανάδειξη των διοικήσεων των μη μουσουλμανικών βακουφίων.
Ωστόσο, οι τουρκικές αρχές επέμειναν στην πρακτική να μην αναγνωρίζουν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι σε κληρικούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Επιτρέπεται η συμμετοχή και εκλογή μόνο λαϊκών μελών της ελληνορθόδοξης κοινότητας.
Οι ενδιαφερόμενοι προσέφυγαν άμεσα στα τουρκικά δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι ο Κανονισμός Βακουφίων δεν περιείχε καμία διάταξη που να απαγορεύει τη συμμετοχή κληρικών στις διοικήσεις των ιδρυμάτων. Σε πρώτο βαθμό, τα τουρκικά δικαστήρια τους δικαίωσαν, κρίνοντας ότι δεν υπήρχε νομική βάση αποκλεισμού τους από τα διοικητικά συμβούλια.
Ωστόσο, η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων άσκησε έφεση, με αποτέλεσμα η υπόθεση να φθάσει στο τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έκρινε ότι αρμόδια για την εξέταση τέτοιων αποφάσεων ήταν τα πολιτικά και όχι τα διοικητικά δικαστήρια. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μια πολυετή δικαστική διαμάχη στα τουρκικά δικαστήρια, η οποία διήρκεσε περίπου μία δεκαετία.
Η υπόθεση έφθασε και στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας, το οποίο, το 2024, έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, λόγω των υπερβολικών καθυστερήσεων στη διαδικασία. Ωστόσο, δεν τοποθετήθηκε επί της ουσίας του ζητήματος, δηλαδή αν οι κληρικοί είχαν δικαίωμα εκλογής σε διοικητικά συμβούλια ιδρυμάτων.
Κατόπιν αυτής της απόφασης, οι δύο κληρικοί προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο στις 25 Μαΐου 2026 έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση τόσο της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι όσο και της θρησκευτικής ελευθερίας. Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι προσφεύγοντες εμποδίστηκαν να συμμετέχουν σε ιδρύματα που διαχειρίζονται εκκλησίες, σχολεία και άλλοι οργανισμοί της Ελληνορθόδοξης κοινότητας της Κωνσταντινούπολης.
Η απόφαση του ΕΔΑΔ
Το ΕΔΑΔ διαπίστωσε ότι οι κληρικοί του Οικουμενικού Πατριαρχείου Γεώργιος Κασάπογλου και Νικόλαος Μαυράκης υπέστησαν παραβίαση των δικαιωμάτων τους στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και στη θρησκευτική ελευθερία.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι τουρκικές αρχές δεν παρουσίασαν επαρκή και σαφή νομική βάση για τον αποκλεισμό τους, σημειώνοντας ότι «δεν υπήρχε σαφής, προσβάσιμη και προβλέψιμη νομική βάση που να μπορεί να δικαιολογήσει την παρέμβαση» της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων της Τουρκίας.
Το Δικαστήριο αποφάσισε, επίσης, την καταβολή αποζημίωσης ύψους 2.000 ευρώ σε κάθε προσφεύγοντα, καθώς και την κάλυψη των δικαστικών εξόδων από την Τουρκία.
Το ΕΔΑΔ διαπίστωσε ότι οι κληρικοί του Οικουμενικού Πατριαρχείου Γεώργιος Κασάπογλου και Νικόλαος Μαυράκης υπέστησαν παραβίαση των δικαιωμάτων τους στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και στη θρησκευτική ελευθερία.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι τουρκικές αρχές δεν παρουσίασαν επαρκή και σαφή νομική βάση για τον αποκλεισμό τους, σημειώνοντας ότι «δεν υπήρχε σαφής, προσβάσιμη και προβλέψιμη νομική βάση που να μπορεί να δικαιολογήσει την παρέμβαση» της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων της Τουρκίας.
Το Δικαστήριο αποφάσισε, επίσης, την καταβολή αποζημίωσης ύψους 2.000 ευρώ σε κάθε προσφεύγοντα, καθώς και την κάλυψη των δικαστικών εξόδων από την Τουρκία.
Πηγή: newsbomb.gr
