Την απαγόρευση της πώλησης φίλτρων τσιγάρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζητούν μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, υποστηρίζοντας ότι τα φίλτρα, τα οποία περιέχουν πλαστικό, δεν προσφέρουν οφέλη για την υγεία και αποτελούν τη σημαντικότερη μεμονωμένη πηγή απορριμμάτων στους αστικούς χώρους.
Οι Βρυξέλλες, το Μόναχο, το Δουβλίνο και η Γένοβα συγκαταλέγονται στις πόλεις που έχουν προσχωρήσει στην εκστρατεία «No (Plastic) Filter» («Όχι στα πλαστικά φίλτρα»), μια πρωτοβουλία του Δήμου της Χάγης, η οποία υποστηρίζεται από την ολλανδική κυβέρνηση, καθώς και από άλλους δήμους, φορείς διαχείρισης υδάτων και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Όπως επισημαίνουν οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, τα ευρωπαϊκά συστήματα «διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού», τα οποία υποχρεώνουν τις καπνοβιομηχανίες να καλύπτουν το κόστος καθαρισμού των απορριμμάτων, δεν έχουν καταφέρει να περιορίσουν τη ρύπανση από τα φίλτρα των τσιγάρων. Για τον λόγο αυτό, θεωρούν απαραίτητη την πλήρη απαγόρευσή τους.
«Τα αποτσίγαρα αντιπροσωπεύουν το εντυπωσιακό 30% του συνόλου των απορριμμάτων στην πόλη των Βρυξελλών. Αυτά τα σκουπίδια όχι μόνο υποβαθμίζουν την εικόνα και το αστικό μας περιβάλλον, αλλά ο καθαρισμός τους επιβαρύνει υπερβολικά τις υπηρεσίες καθαριότητας», δήλωσε στο POLITICO ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Καθαριότητας των Βρυξελλών, Άνας Μπεν Αμπντελμουμέν.
Στην εκστρατεία συμμετέχουν επίσης δήμοι από το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Λιθουανία. Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία αυτή την περίοδο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει δύο βασικές νομοθεσίες, οι οποίες θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την απαγόρευση των φίλτρων ή, τουλάχιστον, του πλαστικού που περιέχουν.
Δύο ευκαιρίες για την απαγόρευση στην ΕΕ
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της εκστρατείας, η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την πλήρη απαγόρευση των φίλτρων τσιγάρων.
Εάν αυτό δεν επιτευχθεί, η επικείμενη αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης θα μπορούσε να αποτελέσει μια δεύτερη ευκαιρία, μέσω της απαγόρευσης του πλαστικού που χρησιμοποιείται στην κατασκευή τους.
Την απαγόρευση ή τη σταδιακή κατάργηση των φίλτρων υποστηρίζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), επισημαίνοντας ότι δεν προσφέρουν κανένα όφελος για την υγεία. «Το φίλτρο του τσιγάρου είναι το αντικείμενο που πετιέται συχνότερα ως σκουπίδι, περιέχει πλαστικό, προκαλεί τοξική περιβαλλοντική ρύπανση και συνεπάγεται τεράστιο κόστος για τους δήμους και την κοινωνία. Επιπλέον, δεν καθιστά το κάπνισμα λιγότερο επιβλαβές», δήλωσε ο επικεφαλής της εκστρατείας, Καρλ Μπέερενφενγκερ, από την ολλανδική μη κυβερνητική οργάνωση Fair Resource Foundation.
«Πρόκειται για ένα παραπλανητικό προϊόν, μία από τις μεγαλύτερες απάτες της σύγχρονης ιστορίας. Το φίλτρο του τσιγάρου δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει κυκλοφορήσει», πρόσθεσε.
Τι απαντούν οι καπνοβιομηχανίες
Οι καπνοβιομηχανίες, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα φίλτρα εξυπηρετούν έναν σκοπό που σχετίζεται με την προστασία της υγείας. «Δεν υπάρχει ασφαλές τσιγάρο, είτε με φίλτρο είτε χωρίς», δήλωσε ο Νέιθαν Τζόουνς, επικεφαλής της ρυθμιστικής στρατηγικής για την ΕΕ στην British American Tobacco.
«Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι τα φίλτρα συμβάλλουν στη μείωση της έκθεσης σε ορισμένες τοξικές ουσίες και μας βοηθούν να συμμορφωνόμαστε με την ευρωπαϊκή νομοθεσία που ρυθμίζει τις εκπομπές των τσιγάρων. Εάν υπήρχε μια βιώσιμη εναλλακτική λύση, που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, θα τη χρησιμοποιούσαμε. Όμως δεν υπάρχει», συμπλήρωσε.
Εκατομμύρια ευρώ για τον καθαρισμό των αποτσίγαρων
Στη Χάγη, το ετήσιο κόστος καθαρισμού των απορριμμάτων από αποτσίγαρα εκτιμάται σε περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την αντιδήμαρχο της πόλης, Ιζαμπέλ Μπρούντερς.
«Από τη δική μας οπτική, η αξιολόγηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την απαγόρευση των φίλτρων. Υποστηρίζουμε την απαγόρευση όλων των φίλτρων τσιγάρων, ανεξάρτητα από το υλικό κατασκευής τους», δήλωσε στο POLITICO.
Τα περισσότερα φίλτρα κατασκευάζονται από οξική κυτταρίνη, ένα είδος πλαστικού φυτικής προέλευσης που δεν αποσυντίθεται εύκολα στο περιβάλλον. Παρότι υπάρχουν βιοδιασπώμενες εναλλακτικές λύσεις, η χρήση τους παραμένει περιορισμένη. Οι κατασκευαστές έχουν ζητήσει η οξική κυτταρίνη να αναγνωριστεί ως βιώσιμο, βιοδιασπώμενο υλικό και να εξαιρεθεί από την Οδηγία για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης.
Από την πλευρά της, η Tobacco Europe αντιτίθεται στο ενδεχόμενο περιορισμών στα πλαστικά φίλτρα, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικεντρωθεί στην ενημέρωση των πολιτών, στην αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων κατά της ανεξέλεγκτης απόρριψης απορριμμάτων και στην αναλογική εφαρμογή της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών, επιτρέποντας παράλληλα την ανάπτυξη βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων μέσω της καινοτομίας.
Ωστόσο, τόσο οι Βρυξέλλες όσο και η Χάγη θεωρούν ότι η απαγόρευση μόνο του πλαστικού που περιέχεται στα φίλτρα δεν θα ήταν αρκετή. «Η αποδοχή εναλλακτικών υλικών χωρίς πλαστικό δημιουργεί ένα επικίνδυνο παραθυράκι. Οι κατασκευαστές θα μπορούσαν να εισαγάγουν νέα υλικά που παρακάμπτουν τους τεχνικούς ορισμούς του πλαστικού, παραμένοντας όμως σχεδόν εξίσου επιβλαβή, ανθεκτικά στο περιβάλλον και επιζήμια για την καθαριότητα των δημόσιων χώρων», προειδοποίησε ο Άνας Μπεν Αμπντελμουμέν.
Η ολλανδική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση του πλαστικού στα φίλτρα μέσω της αναθεώρησης της Οδηγίας για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης. «Εάν αυτή η προσπάθεια δεν αποδώσει, ο ίδιος στόχος θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού», ανέφερε κυβερνητικός εκπρόσωπος στο POLITICO.
«Τα φίλτρα δημιουργούν μια ψευδαίσθηση ασφάλειας»
Ο Γιόγκι Χέντλιν, περιβαλλοντικός φιλόσοφος και επιστήμονας δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Erasmus του Ρότερνταμ, υποστηρίζει ότι τα φίλτρα λειτουργούν ουσιαστικά ως ένα πρόσθετο εξάρτημα στην άκρη του τσιγάρου, το οποίο δημιουργεί στους καπνιστές την εντύπωση ότι απομακρύνει τις πιο επικίνδυνες ουσίες του καπνού.
«Ωστόσο, το ίδιο το φίλτρο δεν προσφέρει κανένα όφελος για την υγεία», δήλωσε, επικαλούμενος επιστημονικές μελέτες που έχουν συνδέσει ορισμένους τύπους φίλτρων με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.
«Δεν συγκρατεί τις ουσίες που προκαλούν καρκίνο και στην πραγματικότητα δεν φιλτράρει ιδιαίτερα αποτελεσματικά τον καπνό. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια επιφανειακή αλλαγή στο χρώμα, η οποία ξεγελά τον εγκέφαλό σου, κάνοντάς σε να πιστεύεις ότι είσαι περισσότερο προστατευμένος απ’ όσο πραγματικά είσαι», εξήγησε.
Ο Χέντλιν υπενθύμισε, επίσης, μια ιστορική δικαστική απόφαση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2006, με την οποία διαπιστώθηκε ότι οι καπνοβιομηχανίες είχαν παραπλανήσει τους καταναλωτές προωθώντας τα τσιγάρα «light» και «χαμηλής περιεκτικότητας σε πίσσα» ως λιγότερο επιβλαβή για την υγεία.
Πηγή: ieidiseis.gr
