...με τους μελετητές να επισημαίνουν δυσκολίες συντονισμού σε κατακερματισμένα ψηφιακά περιβάλλοντα και έλλειμμα εμπιστοσύνης.
Σημαντικό τμήμα της ευρωπαϊκής αγοράς κατακτά σταδιακά η υβριδική εργασία, με περίπου έναν στους τέσσερις εργαζομένους στην ΕΕ να έχει συμφωνήσει στο εν λόγω ευέλικτο μοντέλο που συνδυάζει τηλεργασία με δουλειά στο γραφείο.
Τα ευέλικτα μοντέλα, ωστόσο, προϋποθέτουν αμοιβαία εμπιστοσύνη και σεβασμό στον προσωπικό χρόνο. Όμως, σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών μαζί με το δικαίωμα στην τηλεργασία αναπτύχθηκε μια εργοδοτική κουλτούρα «συνεχούς διαθεσιμότητας» των εργαζομένων. Το πρόβλημα διογκώθηκε και το δικαίωμα αποσύνδεσης μπήκε στη δημόσια συζήτηση.
Το 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να περάσει νόμο για το δικαίωμα των εργαζομένων να μην ασχολούνται εκτός ωραρίου με δραστηριότητες ή επικοινωνίες μέσω ψηφιακών εργαλείων. Η διάσταση απόψεων στις διαβουλεύσεις της Κομισιόν με τους κοινωνικούς εταίρους είναι ενδεικτική. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων εστιάζουν στους κινδύνους που απορρέουν από τη λογική της «συνεχούς διαθεσιμότητας» και οι εργοδότες στη σημασία της ευελιξίας και της συνδεσιμότητας.
Η αποσύνδεση είναι ένα από τα ζητήματα που προκύπτουν, αλλά η υβριδική εργασία αναδεικνύει και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση, αυτή των ανισοτήτων στον βαθμό αυτονομίας που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι και των προκλήσεων για την εργοδοσία να συντονίσει τέτοιες ετερόκλητες ομάδες.
Υβριδική εργασία: Ανισότητες και προκλήσεις
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας του Eurofound για το 2026, ο βαθμός αυτονομίας των υβριδικών εργαζομένων διαφέρει σημαντικά. Πλήρη ευελιξία ως προς τον χρόνο και τον τόπο εργασίας έχουν λιγότεροι από τους μισούς εργαζομένους στην ΕΕ, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό διατηρεί μικρό έλεγχο ως προς του πού και πότε θα δουλέψει.
Όσοι εντάσσονται, για παράδειγμα, στο υβριδικό μοντέλο έχοντας μεγαλύτερη αυτονομία (χώρος, τόπος ή συνδυασμός τους) αναφέρουν καλύτερους χώρους εργασίας, ισχυρότερη υποστήριξη από τη διοίκηση, μεγαλύτερη αίσθηση δικαιοσύνης και καλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους για την ασφάλεια στην εργασία και το άγχος της δουλειάς.
Τη μετάβαση στη συνδυαστική μορφή ευέλικτης εργασίας επιτάχυνε η πανδημία του κορονοϊού, αλλά – όπως επισημαίνεται στην ευρωπαϊκή έκθεση – το υβριδικό μοντέλο απαιτεί πιο ρητές και δομημένες προσεγγίσεις από την πλευρά της διοίκησης, σαφέστερες κοινές αρχές και ισχυρότερο οργανωτικό συντονισμό.
Το υβριδικό μοντέλο συνδυάζει τηλεργασία με δουλειά στο γραφείο, με διαβαθμίσεις στην αυτονομία
Διευθυντές και προϊστάμενοι καλούνται να αντιμετωπίσουν νέες προκλήσεις, ιδίως όσον αφορά στον συντονισμό ανάμεσα σε διαφορετικές τοποθεσίες, στη διαχείριση της απόδοσης των εργαζομένων χωρίς διαρκή φυσική παρουσία και στη διατήρηση της συνοχής της ομάδας. Καλούνται να διασφαλίσουν για τους εργαζόμενους την ισότιμη πρόσβασή τους σε ευκαιρίες και την ενίσχυση του αισθήματος ότι αποτελούν κομμάτι της επιχείρησης, όπως επίσης να αντιμετωπίσουν τα κενά σε πληροφορίες και δεξιότητες.
Παρ’ όλα αυτά, η υπερβολική εξάρτηση από τη διακριτική ευχέρεια των διευθυντικών στελεχών έχει συμβάλει στην άνιση εφαρμογή της υβριδικής μορφής εργασίας, στις ασυνεπείς πρακτικές παρουσίας και στις αντιλήψεις των εργαζομένων περί αδικίας. Γι’ αυτό – τονίζεται στην έκθεση – είναι σημαντικός ο διάλογος σε επίπεδο ομάδας, ο κατάλληλος επανασχεδιασμός της ροής εργασίας και η ανάπτυξη ικανοτήτων τόσο για τους διευθυντές όσο και για τους εργαζομένους, με γνώμονα την απόδοση, τη συνεργασία, την ένταξη και την ευημερία στη δουλειά.
Τα στοιχεία για την υβριδική εργασία στην ΕΕ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Έρευνας για τις Συνθήκες Εργασίας (EWCS), για το 2024, περίπου το 24% των εργαζομένων στο εργατικό δυναμικό της ΕΕ μπορούν να χαρακτηριστούν ως υβριδικοί. Ανάμεσα στα κράτη-μέλη, ωστόσο, καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις.
Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης, με 16%. Στην κορυφή βρίσκονται η Σουηδία με 53%, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο με 46%, ενώ στον αντίποδα η Ρουμανία, η Ιταλία, και η Ουγγαρία (6%, 9% και 10% αντιστοίχως) εμφανίζουν τα χαμηλότερα ποσοστά.
Όσον αφορά τον βαθμό αυτονομίας στο πού και πότε, το 48% των υβριδικών εργαζομένων απολαμβάνει πλήρη ευελιξία, το 17% ευελιξία ως προς τον τόπο, το 13% ως προς τον χρόνο και το 22% υπόκειται σε ελεγχόμενο υβριδικό καθεστώς.
Στην κατηγοροιοποίηση με βάση το φύλο, οι γυναίκες που εργάζονται με υβριδικό μοντέλο ξεπερνούν ελαφρώς τους άνδρες (26% έναντι 23%), ενώ οι περισσότεροι υβριδικοί εργαζόμενοι συγκεντρώνονται στην ηλικιακή ομάδα 30 – 54 ετών με ποσοστό 27%. Σημαντικά μικρότερη είναι η συχνότητα στην κατηγορία 16 – 29 ετών (17%) – πιθανώς λόγω της φύσης των εισαγωγικών θέσεων στην αγορά εργασίας. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι (55 – 64 και 65+) κινούνται γύρω στο 22% – 23%.
Στα επαγγέλματα με τα υψηλότερα ποσοστά υβριδικής εργασίας βρίσκονται οι διευθυντές/στελέχη (56%) και οι επαγγελματίες (49%), ενώ οι ανειδίκευτοι (1%) και οι χειριστές μηχανημάτων (4%) σχεδόν αποκλείονται από αυτό το μοντέλο, λόγω της ανάγκης φυσικής παρουσίας.
Υψηλά ποσοστά ανά κλάδο εμφανίζουν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (52%) και η εκπαίδευση (48%), ενώ η γεωργία (7%) και ο εμπορικός/ξενοδοχειακός κλάδος (11%) υστερούν σημαντικά, μια ένδειξη ότι η υβριδική εργασία παραμένει προνόμιο κυρίως των κλάδων γνώσης και υπηρεσιών.
Επίσης, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι υβριδικοί εργαζόμενοι απολαμβάνουν σαφώς μεγαλύτερη αυτονομία ως προς το ωράριό τους. Το 60% των υβριδικών εργαζομένων έχει κάποιας μορφής έλεγχο στο ωράριό του (11% πλήρης αυτονομία, 49% ευελιξία εντός ορίων), έναντι μόλις 20% των μη υβριδικών.
Διαβάστε περισσότερα στο in.gr
