Η Ελλάδα είναι το ιδανικό μέρος για την καλλιέργεια της ελιάς. Το κλίμα και το έδαφος ευνοούν την ανάπτυξή της. Έτσι, εκτός από δώρο της φύσης, στον τόπο μας είναι και μια επικερδής καλλιέργεια που ποτέ δεν έπαψε να κεντρίζει το ενδιαφέρον των Ελλήνων παραγωγών.
Στην σημερινή εποχή η ελιά καλύπτει τα 3/4 της καλλιεργούμενης έκτασης με δέντρα στην Ελλάδα και ότι το 34% του αγροτικού πληθυσμού της χώρας ασχολείται με την ελαιοκομία. Η καλλιέργεια της ελιάς στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει το 87,21% των δενδρωδών καλλιεργειών. Η Ελλάδα είναι τρίτη ελαιοπαραγωγός χώρα στον κόσμο, µετά την Ισπανία και την Ιταλία. Παγκοσμίως η Ελλάδα είναι πρώτη στην παραγωγή μαύρων ελιών και τρίτη στην παραγωγή ελαιολάδου. Στο έδαφός της καλλιεργούνται περισσότερα από 132 εκατοµµύρια ελαιόδεντρα, από τα οποία παράγονται περίπου 350.000 τόνοι ελαιολάδου ετησίως, εκ των οποίων το 82% ανήκει στην κατηγορία εξαιρετικά παρθένο. Επίσης, καλλιεργούνται περίπου 21 εκατομμύρια δέντρα για την παραγωγή επιτραπέζιων ελιών.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ελληνικής ελαιοπαραγωγής είναι η εξαιρετική της ποιότητα, αφού το 75%-80% του ελληνικού ελαιόλαδου χαρακτηρίζεται σαν «εξαιρετικό παρθένο», ενώ της Ισπανίας μόνο το 25%-30% και της Ιταλίας το 40%-45%.
Ο Νομός μας είναι ο 7ος στην παραγωγή ελαιολάδου με 4,3% της συνολικής παραγωγής της χώρας μας. Συνολικά καλλιεργούνται περίπου 395.000 στρ. Αναλυτικότερα κατά Δήμο και με τα στοιχεία της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος έχουν ως εξής:
Δήμος Ανδραβίδας-Κυλλήνης 32.390 στρ.
Δήμος Ανδριτσαινας –Κρεστένων 69.983 στρ.
Δήμος Αρχ.Ολυμπίας 56.000 στρ.
Δήμος Ζαχάρως 59.620 στρ.
Δήμος Ήλιδας 62.426 στρ.
Δήμος Πηνειού 14.663 στρ.
Δήμος Πύργου 99.807 στρ.
Ποικιλίες της ελιάς
ΟΙ κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην Ελλάδα διακρίνονται στις μικρόκαρπες, τις μεσόκαρπες και τις μεγαλόκαρπες. Αυτές χωρίζονται σε ελαιοποιήσιμες, επιτραπέζιες και σε μεικτής χρήσεως.
Ποικιλίες παραγωγής ελαίου είναι: Η κορωνέικη, η λιανολιά Κερκύρας, η κουτσουρελιά, η Νεμουτιάνα κ.α. Αυτές είναι μικρόκαρπες ποικιλίες με περιεκτικότητα σε έλαιο 19%-25% ανάλογα βέβαια του εδάφους.
Επιτραπέζιες ποικιλίες: Η Καλαμών, η κονσερβολιά και η κολιρέικη. Αυτές είναι μεγαλόκαρπες ποικιλίες με μικρή περιεκτικότητα σε έλαιο.
Ποικιλίες μεικτής χρήσεως: Η θρουμποελιά, η κοθρέικη και η μεγαρίτικη.
Καλλιεργητικές φροντίδες
1)Προετοιμασία εδάφους-εγκατάσταση ελαιώνα
Πριν την εγκατάσταση του ελαιώνα ο παραγωγός θα πρέπει να λάβει υπόψη του τα ακόλουθα:
● H επιλογή της κατάλληλης ποικιλίας (ελαιοποιήσιμης ή επιτραπέζιας ή διπλής χρήσης). Η εποχή εγκατάστασης, η διάρκεια και η ένταση παγετών στην περιοχή. Οι φυσικές και χημικές ιδιότητες του εδάφους (δομή του εδάφους, pH, ηλεκτρική αγωγιμότητα (παρουσία αλάτων), υδατοχωρητικότητα, ικανότητα ανταλλαγής ιόντων, διαθεσιμότητα θρεπτικών στοιχείων κτλ).
● Η Διαθεσιμότητα νερού και ποιότητα αυτού.
● Προετοιμασία εδάφους και απομάκρυνση βράχων ή ανεπιθύμητων φυτικών υπολειμμάτων. Κατεργασία του εδάφους με καλλιεργητή. Ισοπέδωση εδάφους – πολλοί ελαιώνες βρίσκονται σε περιοχές με κλίση.
● Εγκατάσταση αρδευτικού συστήματος (για καλλιέργεια επιτραπέζιων ποικιλιών η άρδευση θεωρείται απαραίτητη, ενώ σε πολλές περιοχές οι ελαιοποιήσιμες ποικιλίες καλλιεργούνται ως ξηρικές).
● Σήμανση της θέσης των δένδρων στον αγρό. Λάκκος φύτευσης – το πλάτος γενικά του λάκκου φύτευσης κυμαίνεται περίπου στα 40-60 εκατοστά ενώ το βάθος του εξαρτάται από την διαθεσιμότητα νερού άρδευσης – σε αρδευόμενους ελαιώνες το βάθος κυμαίνεται περί τα 40-60 εκ. ενώ σε ξηρικούς ελαιώνες το βάθος είναι μεγαλύτερο και κυμαίνεται περί τα 60-80 εκ.
2) Χρόνος φύτευσης
Τα δενδρύλλια φυτεύονται είτε την άνοιξη είτε το φθινόπωρο, ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης παγετού (σε περιοχές που δε συμβαίνουν παγετοί είναι προτιμότερο να φυτεύονται τα δενδρύλλια το φθινόπωρο).
3) Το κλάδεμα της ελιάς
Στα ελαιόδεντρα εφαρμόζονται τρεις τύποι κλαδέματος ανάλογα με τον κύριο στόχο μας:
• Κλάδεμα διαμόρφωσης στα νεαρά δένδρα
Σκοπός του κλαδέματος είναι η δημιουργία ενός ανθεκτικού σκελετού του δένδρου και ενός σχήματος που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μας (ελαιοσυλλογή).
• Κλάδεμα καρποφορίας στα παραγωγικά δένδρα
Σκοπός του κλαδέματος είναι η εξασφάλιση όσο το δυνατό σταθερής απόδοσης των δένδρων και καλής ποιότητας καρπού (ειδικά όσον αφορά τις επιτραπέζιες ποικιλίες).
Κλάδεμα ανανέωσης στα ηλικιωμένα δένδρα
Σκοπός του κλαδέματος είναι η αποφυγή της εξάντλησης με τα χρόνια και η επαναφορά των δένδρων σε επιθυμητά σχήματα και μεγέθη.
4) Η συγκομιδή της ελιάς
Οι ελιές συγκομίζονται είτε με το χέρι είτε μηχανικά. Η συγκομιδή με το χέρι εφαρμόζεται στις επιτραπέζιες ελιές, προς αποφυγή τραυματισμών των καρπών και υποβάθμιση της ποιότητας (είναι όμως χρονοβόρο και πολύ δαπανηρό).
Η μηχανική συγκομιδή γίνεται κυρίως στις ελαιοποιήσιμες ποικιλίες. Οι μέθοδοι που εφαρμόζονται είναι:
● Με χτένια (κινούμενα είτε με ηλεκτρισμό-μπαταρία είτε με αέρα) και με συγκομιδή των καρπών από τα δίχτυα που στρώνονται κάτω από τα ελαιόδεντρα.
● Δονητές κορμού-βραχιόνων με ή χωρίς ανάστροφη ομπρέλα (υποδοχέα καρπών).
● Με μηχανές συγκομιδής που κινούνται πάνω από τα δένδρα, στις υπέρπυκνες φυτεύσεις.
5) Η λίπανση της ελιάς
Το άζωτο αποτελεί για την ελιά το σπουδαιότερο στοιχείο και επηρεάζει άμεσα τόσο τη βλάστηση όσο και την καρποφορία της. Η αντίδραση των ελαιόδεντρων στη χορήγηση αζώτου είναι ιδιαίτερα εμφανής σε εδάφη χαμηλής γονιμότητας και όταν η εδαφική υγρασία δεν αποτελεί έντονο περιοριστικό παράγοντα.
Το Κάλιο επίσης είναι επίσης ένα απαραίτητο στοιχείο στην ελιά. Είναι γνωστό ότι σε χρονιές υψηλής παραγωγής μεγάλες ποσότητες καλίου απομακρύνονται με το συγκομιζόμενο ελαιόκαρπο και το κλάδεμα. Για μέγιστη παραγωγή και άριστη ποιότητα, η ελιά χρειάζεται τακτική καλιούχο λίπανση, ιδιαίτερα σε ελαιώνες στους οποίους για πολλά χρόνια δεν έχει χορηγηθεί κάλιο.
Το ύψος της καλιούχου λίπανσης θα πρέπει να καθορίζεται με βάση το ύψος της αζωτούχου λίπανσης.
Όσον αφορά το Φώσφορο, σπάνια παρατηρείται έλλειψη του θρεπτικού αυτού στοιχείου στα ελαιόδεντρα και συνήθως δεν είναι αναγκαία η τακτική φωσφορική λίπανσή τους, ιδιαίτερα όταν επί σειρά ετών χορηγούνται σύνθετα λιπάσματα.
Για τους εχθρούς και τις ασθένειες της ελιάς όπως και για τις ευεργετικές ιδιότητές της στην διατροφή του ανθρώπου θα ασχοληθούμε σε νεότερο άρθρο.
Θάνος Καράμπελας
Γεωπόνος
Email:[email protected]
