Γιατί σχεδόν εννέα στους δέκα ανθρώπους χρησιμοποιούν κυρίως το δεξί τους χέρι; Η απάντηση δεν βρίσκεται στις συνήθειες ή στην εκπαίδευση, αλλά βαθιά στην ανθρώπινη εξέλιξη. Νέα επιστημονική έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό PLOS Biology, υποστηρίζει ότι η κυριαρχία της δεξιοχειρίας αποτελεί αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξελικτικών αλλαγών που συνδέονται με τη διεύρυνση του ανθρώπινου εγκεφάλου και την υιοθέτηση της δίποδης βάδισης.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, εξέτασε 41 άτομα από διαφορετικά είδη πιθήκων και ανθρωποειδών και συνέκρινε τα χαρακτηριστικά τους με εκείνα του σύγχρονου ανθρώπου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε αντίθεση με τον Homo sapiens, τα περισσότερα πρωτεύοντα θηλαστικά δεν παρουσιάζουν σαφή προτίμηση στη χρήση του δεξιού ή του αριστερού χεριού.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι πρώτοι ανθρωπίδες, όπως ο Ardipithecus και ο Australopithecus, εμφάνιζαν μόνο μια ήπια τάση προς τη χρήση του δεξιού χεριού, αντίστοιχη με αυτή που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους. Η “δεξιοχειρία” άρχισε να γίνεται εντονότερη σε μεταγενέστερα είδη, όπως ο Homo ergaster, ο Homo erectus και οι Νεάντερταλ, μέχρι να εδραιωθεί σχεδόν καθολικά στον σύγχρονο άνθρωπο.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η εξέλιξη αυτή συνδέεται στενά με δύο βασικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης εξέλιξης: την αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου και τη μόνιμη υιοθέτηση της δίποδης βάδισης. Όταν οι πρόγονοι του ανθρώπου άρχισαν να κινούνται σταθερά πάνω σε δύο πόδια, τα χέρια έπαψαν να χρησιμοποιούνται για τη μετακίνηση και απελευθερώθηκαν για άλλες δραστηριότητες, όπως η κατασκευή εργαλείων, η μεταφορά αντικειμένων και οι πιο λεπτές κινητικές δεξιότητες.
Αυτή η «απελευθέρωση» των άνω άκρων δημιούργησε, σύμφωνα με τη μελέτη, ισχυρή εξελικτική πίεση για την ανάπτυξη μεγαλύτερης ακρίβειας στις κινήσεις των χεριών. Στη συνέχεια, η σταδιακή αύξηση του όγκου και της πολυπλοκότητας του εγκεφάλου ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την εξειδίκευση, οδηγώντας τελικά στην κυριαρχία της δεξιοχειρίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Homo floresiensis, γνωστού και ως «Άνθρωπος της Φλόρες». Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το συγκεκριμένο ανθρώπινο είδος διέθετε μικρότερο εγκέφαλο και πολύ πιο αδύναμη προτίμηση προς το δεξί χέρι. Η ανατομία του ήταν προσαρμοσμένη όχι μόνο στη δίποδη βάδιση αλλά και στην αναρρίχηση, γεγονός που πιθανότατα εξηγεί γιατί δεν ανέπτυξε την ίδια εξειδίκευση που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο άνθρωπο.
Οι επιστήμονες περιγράφουν την εξέλιξη της δεξιοχειρίας ως μια διαδικασία δύο σταδίων. Αρχικά, η δίποδη βάδιση απελευθέρωσε τα χέρια από τον ρόλο τους στη μετακίνηση. Στη συνέχεια, η εξέλιξη του εγκεφάλου επέτρεψε την ανάπτυξη πιο σύνθετων κινητικών λειτουργιών και την εδραίωση της προτίμησης για τη χρήση του δεξιού χεριού.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Τόμας Πούσελ, ένας από τους συγγραφείς της έρευνας, τα ευρήματα δείχνουν ότι η δεξιοχειρία συνδέεται με χαρακτηριστικά που καθιστούν τον άνθρωπο μοναδικό. Η σύγκριση μεταξύ διαφορετικών ειδών πρωτευόντων επιτρέπει στους επιστήμονες να διακρίνουν ποια στοιχεία της συμπεριφοράς μας αποτελούν κοινή κληρονομιά με τους προγόνους μας και ποια εξελίχθηκαν αποκλειστικά στην ανθρώπινη πορεία.
Η μελέτη προσφέρει μια νέα εξήγηση σε ένα καθημερινό χαρακτηριστικό που θεωρείται αυτονόητο, αποκαλύπτοντας ότι η προτίμηση του δεξιού χεριού δεν είναι μια απλή βιολογική ιδιαιτερότητα, αλλά το αποτέλεσμα μιας μακράς εξελικτικής διαδικασίας που ξεκίνησε πριν από εκατομμύρια χρόνια και συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου, της τεχνολογίας και του ίδιου του πολιτισμού.
Πηγή: in.gr
