...ούτε να επιδιώχθηκε ποτέ, καθώς ούτε διάθεση υπήρχε, όμως οι δύο πλευρές του Αιγαίου τελικά «συνομίλησαν», καθώς έστειλαν «συστημένα» σημειώματα η μία στην άλλη, συγκλίνοντας φαινομενικά τουλάχιστον, στην ανάγκη να πέσουν οι τόνοι.
Την αρχή έκανε η Άγκυρα η οποία εδώ και κάποιους μήνες εμφανιζόταν αποφασισμένη να βάλει «μπουρλότο» σε ό,τι είχε απομείνει από την Διακήρυξη των Αθηνών. Υπερπτήσεις, απειλές, παραβάσεις, προειδοποιήσεις επί παντός επιστητού, ακόμη και προσπάθεια διεμβολισμού συμμαχιών.
Αποχωρώντας όμως ο κ. Ερντογάν από την Νέα Υόρκη, από όπου δεν πήρε τίποτα, ούτε κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ, ούτε κάποια χειροπιαστή πρόοδο στο ζήτημα των F-35, εμφανίστηκε διαφορετικός, επιχειρώντας για κάποιο λόγο να φορέσει την μάσκα του «ειρηνοποιού».
Μιλώντας όπως συνηθίζει στους δημοσιογράφους, έκανε αναφορά στην ελληνοτουρκική σχέση σημειώνοντας: «Η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας, αλλά μάλλον γείτονάς της και σύμμαχός της στο ΝΑΤΟ». Και συνέχισε στέλνοντας ένα μήνυμα προς την Αθήνα πως «Οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών είναι πολύ ευαίσθητες και σημαντικές για να χρησιμοποιηθούν ως προεκλογικό υλικό. Η ανησυχία μας είναι τα δικαιώματα και η ασφάλεια της Τουρκίας, καθώς και η διατήρηση της ειρήνης και της ηρεμίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο».
Οι δηλώσεις δεν πέρασαν απαρατήρητες από την ελληνική αποστολή στη Νέα Υόρκη.
Λίγο πριν την ομιλία του Πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ η Αθήνα έστειλε μήνυμα στον Πρόεδρο Ερντογάν λέγοντας πως «Οι δηλώσεις του κ. Ερντογάν, για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις κινούνται σε μια διαφορετική κατεύθυνση από αυτά που είχαμε ακούσει στο πρόσφατο παρελθόν. Είμαστε γείτονες. είμαστε καταδικασμένοι από τη γεωγραφία, να ζούμε δίπλα ο ένας στον άλλο. Το σημαντικό, αυτή τη στιγμή, είναι να χαμηλώσει αυτή η ένταση που δεν την έχουμε ανεβάσει εμεις».
Ο «εμβόλιμος» κ. Νετανιάχου
Και αν φυσικά κάτι ενοχλεί ιδιαίτερα την Τουρκία είναι η στρατηγική σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ.
Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον πως ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπένιαμιν Νετανιάχου, ο οποίος δεν επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο, όπως έκανε παλαιότερα, αποφάσισε να ζητήσει μια κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η οποία δεν υπήρχε στο πρόγραμμα.
Κατά τη συνάντηση, ο κ. Νετανιάχου υπογράμμισε τη σημασία της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ για την περιφερειακή σταθερότητα και χαιρέτισε την επιλογή ισραηλινών αμυντικών συστημάτων από την Ελλάδα.
Οι δύο πρωθυπουργοί συζήτησαν επίσης τις περιφερειακές εξελίξεις, την ενεργειακή συνεργασία, καθώς και την προώθηση μιας νέας τριμερούς συνόδου Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
«Ο διάλογος πρέπει να συνεχιστεί»
Με το βλέμμα στραμμένο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και τον ευρύτερο ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο κινήθηκε η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Η γενική συζήτηση της 81ης Συνόδου βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 22 Σεπτεμβρίου, με τους ηγέτες να παρουσιάζουν τις θέσεις των χωρών τους για τις μεγάλες διεθνείς προκλήσεις.
Στο επίκεντρο της ελληνικής τοποθέτησης βρέθηκε η ανάγκη διατήρησης του διαλόγου με την Τουρκία, αλλά με σαφές πλαίσιο αναφοράς το Διεθνές Δίκαιο και τις αρχές καλής γειτονίας.
Η Αθήνα επιμένει στον διάλογο και την UNCLOS
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος πρέπει να συνεχιστεί, χωρίς όμως να αποσυνδέεται από τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την UNCLOS, ως το θεσμικό πλαίσιο που η Αθήνα θεωρεί ότι πρέπει να διέπει την επίλυση της διαφοράς για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Στο ίδιο πλαίσιο, το ελληνικό μήνυμα προς την Άγκυρα είναι ότι ο ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνδυάζεται με μονομερείς ενέργειες που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα, ούτε με απειλές για την άσκηση δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Το συγκεκριμένο πλαίσιο αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της ελληνικής τοποθέτησης στη Νέα Υόρκη.
Ιδιαίτερο βάρος στο Κυπριακό
Ξεχωριστή θέση στην ομιλία είχε το Κυπριακό. Η Αθήνα επανέλαβε τη στήριξή της στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με στόχο την επανένωση της Κύπρου.
Το Κυπριακό παραμένει ένα από τα πλέον μακροχρόνια ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η ελληνική πλευρά συνδέει την επίλυσή του με την εφαρμογή των αποφάσεων και των αρχών του ΟΗΕ. Η αναφορά στην Κύπρο αποκτά πρόσθετο βάρος, καθώς η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να προβάλλει διαφορετική προσέγγιση για το καθεστώς του νησιού.
Η απάντηση Ερντογάν από το ίδιο βήμα
Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας ήδη στη Γενική Συνέλευση, έκανε λόγο για επίλυση των ζητημάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο στη βάση της καλής γειτονίας και του Διεθνούς Δικαίου. Παράλληλα, επανέφερε την τουρκική πρόταση για μια «Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο», υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει κοινό πεδίο συνεννόησης.
Ωστόσο, η τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου συνοδεύτηκε από την επανάληψη της πάγιας τουρκικής θέσης για το Κυπριακό. Ο Ερντογάν ζήτησε «κυριαρχική ισότητα» για τους Τουρκοκύπριους και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την αυτοαποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» και να αναπτύξει μαζί της πολιτικές, διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις.
Η συγκεκριμένη θέση βρίσκεται σε διαφορετική κατεύθυνση από το πλαίσιο των συνομιλιών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, γεγονός που αναδεικνύει τις διαφορετικές αφετηρίες Αθήνας και Άγκυρας.
Νέα παρέμβαση της Άγκυρας για Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο
Την ίδια ώρα, η τουρκική πλευρά επανέφερε τις θέσεις της για το καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε ανακοίνωσή του στις 24 Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι το καθεστώς αποστρατικοποίησης συγκεκριμένων ελληνικών νησιών ρυθμίζεται από τις Συνθήκες της Λωζάνης και των Παρισίων και κάλεσε την Ελλάδα να απέχει, όπως υποστηρίζει, από ενέργειες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την περιφερειακή σταθερότητα.
Παράλληλα, η Άγκυρα έθεσε εκ νέου ζήτημα δραστηριοτήτων όπως η πόντιση καλωδίων και η επιστημονική έρευνα σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη
δική της υφαλοκρηπίδα, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται προηγούμενος συντονισμός με την Τουρκία,μία θέση που έχει απορρίψει η Ελλάδα.
Το ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των σχεδίων ενεργειακών και ηλεκτρικών διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Άγκυρα να συνδέει τις σχετικές δραστηριότητες με τις δικές της διεκδικήσεις στις θαλάσσιες ζώνες. Η Τουρκία δηλώνει παράλληλα ότι επιθυμεί τον διάλογο και την καλή γειτονία, ενώ ταυτόχρονα επαναλαμβάνει ότι θα προστατεύσει, όπως υποστηρίζει, τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική πλευρά επιχειρεί να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας και ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, με έμφαση στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την ενέργεια και τις υποδομές διασυνδεσιμότητας.
Το μήνυμα από τη Νέα Υόρκη διαμορφώνεται έτσι σε δύο επίπεδα.Η Αθήνα δηλώνει ότι ο διάλογος με την Άγκυρα παραμένει αναγκαίος, αλλά επιδιώκει να τον συνδέσει με συγκεκριμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Την ίδια στιγμή, οι νέες τουρκικές αναφορές σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Κυπριακό δείχνουν ότι, παρά τη ρητορική περί συνεργασίας, οι βασικές διαφωνίες μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν ζωντανές.
Πηγή: cnn.gr
