Ένας - ένας οι σπόνδυλοι των κιόνων του ναού θα ενισχυθούν με το ανθεκτικότερο μέταλλο
Ένα βήμα πιο κοντά στην αποκατάσταση του ναού του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Ανδρίτσαινας έκανε η επιτροπή συντήρησης του μνημείου με τον διαγωνισμό για την διαμόρφωση συνδετήριων στοιχείων τιτανίου που θα χρησιμοποιηθούν για την επανασύνδεση αρχιτεκτονικών μελών του ναού.
Πρόκειται για ένα σκέλος του ευρύτερου έργου «Αποκατάσταση βορειοτέρων τμημάτων μακρών πλευρών ναού Επικούριου Απόλλωνα Βασσών», ενταγμένου στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» του ΕΣΠΑ 2007 – 2013, το οποίο εκτελείται με την επίβλεψη της επιστημονικής επιτροπής συντήρησης του μνημείου. Ανάδοχος του έργου είναι η εταιρία «Παρχαρίδης Γεώργιος» και η προσφερόμενη τιμή είναι 19.557 ευρώ. Με το έργο αυτό θα διασφαλιστεί σε μεγάλο βαθμό η στατικότητα του ναού που συγκαταλέγεται στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουνέσκο. Φέτος συμπληρώνονται μάλιστα σαράντα χρόνια από την έναρξη των συστηματικών εργασιών αναστήλωσης του μνημείου.
Τα πρώτα έργα αποκατάστασης στο ναό του Επικούριου Απόλλωνα ξεκίνησαν από το 1975 και η μακροχρόνια εξέλιξή τους οφείλεται κατά κύριο λόγο στις μεγάλες δυσκολίες έδρασης του μνημείου. Τον Ιούνιο του 1997 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μετά από μια μαραθώνια συζήτηση αποφάσισε να προχωρήσει σε ουσιαστικά έργα στερέωσης και αποκατάστασης του ναού. Συγκεκριμένα αποφάσισε ότι το μνημείο για να σωθεί πρέπει να διαλυθεί, να υπάρξει καταβίβαση των επιστυλίων και μεταφορά των κιόνων προκειμένου να ενισχυθεί η θεμελίωση, και να συντηρηθούν τα 2.000 αρχιτεκτονικά μέλη, τα οποία έχουν αρχίσει να αποκαθηλώνονται.
Μετά την πάροδο τριών χρόνων αδράνειας - παρά το γεγονός ότι ο ναός κινδύνευε πλέον με κατάρρευση - το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ξανασυνεδρίασε (Σεπτέμβριος 2000) παρουσία της επιτροπής συντήρησης. Στη συνεδρίαση υπήρξαν διαφωνίες και διατυπώθηκαν διαμετρικά αντίθετες απόψεις περί του τρόπου στερέωσης και αποκατάστασης του ναού. Τελικά αποφασίστηκε κατά πλειοψηφία να εγκριθεί κατ’ αρχήν η μελέτη για επέμβαση στο βόρειο πτερό του ναού, με την πιλοτική μετακίνηση της βορειοδυτικής γωνιάς του, δηλαδή των τεσσάρων επιστυλίων και των τριών κιόνων του και τη διάλυση της κρηπίδας όπου εδράζονται.
Το ιδανικότερο υλικό
Οι επιστήμονες κατέληξαν στη χρήση υλικών από τιτάνιο για την σύνδεση δομικών στοιχείων του ναού προκειμένου αυτός να διασφαλίσει μεγαλύτερη στατικότητα και ανθεκτικότητα στις σεισμικές δονήσεις. Το τιτάνιο, επειδή συνδυάζει μικρό βάρος και ανθεκτικότητα στη διάβρωση, θεωρείται το ιδανικό υλικό για την άρμοση των σπονδύλων των κιόνων αλλά και άλλων δομικών στοιχείων ενός αρχαιολογικού μνημείου. Για να κατασκευαστούν οι συνδέσεις των σπονδύλων θα προηγηθεί μια ιδιαίτερα σχολαστική διαδικασία χύτευσης του τιτανίου ώστε να έχει την καλύτερη δυνατή εφαρμογή στις αρμόσεις.
Σύμφωνα με σχετική μελέτη του υπεύθυνου μηχανικού αποκατάστασης του ναού Κωνσταντίνου Παπαδόπουλου και της καθηγήτριας ΕΜΠ Ελισάβετ Βιντζηλαίου, οι κίονες του ναού, εφόσον διατηρούν τους σπονδύλους τους χωρίς επικίνδυνες ρωγμές και με άθικτες εδράσεις, βρίσκονται σε κατακόρυφη στάση και εδράζονται σε δύσκαμπτη βάση, δύνανται να αντιστέκονται σε σημαντικές σεισμικές δράσεις, μεγαλύτερες από τις δράσεις που εκτιμάται ότι εφαρμόζουν σε αυτούς οι συνήθεις σεισμικές δονήσεις της περιοχής. Κατά συνέπεια, μετά την ολοκλήρωση των, εν εξελίξει σήμερα, εργασιών αποκατάστασης του ναού και την εξασφάλιση των προϋποθέσεων ευστάθειας που αναφέρθηκαν προηγουμένως, ο κίνδυνος κατάρρευσης από σεισμικά αίτια που θα απειλεί τους κίονες θα είναι μικρός.
Για να οδηγηθούν σ’ αυτά τα συμπεράσματα οι μελετητές χρησιμοποίησαν ειδικό λογισμικό προσομοίωσης των συνθηκών καταπόνησης των κιόνων και ολίσθησης των αρμών τους. Με την ολοκλήρωση της κατασκευής του βάθρου πάνω στο οποίο θα «ακουμπήσει» ολόκληρος ο ναός, έργο που έχει προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό, θα αρχίσει και η διαδικασία στερέωσης των κιόνων με τους συνδέσμους τιτανίου.
