και η παντοδύναμη και σοφή φύση της Ολυμπίας έχουν επιτελέσει έργο θεάρεστο. Επιστέγασμα του τιτάνιου έργου, που άρχισε την επομένη της 26ης Αυγούστου του 2007 για την Αποκατάσταση του Αρχαιολογικού και Ευρύτερου Τοπίου της Ολυμπίας, είναι η δημιουργία του Ολυμπιακού Βοτανικού Κήπου, η έναρξη λειτουργίας του οποίου είναι πλέον γεγονός.
Η δημιουργία του ΟΒΚ στον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας αποτελούσε μια δράση μεταξύ άλλων μεσοπρόθεσμων παρεμβάσεων, τις οποίες προέβλεπε η ειδική τεχνική μελέτη του Τεχνικού Συμβούλου του ΥΠΠΟΤ για την αποκατάσταση του δοκιμασθέντος Ολυμπιακού Τοπίου, δηλ. του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων (ΙΜΔΟ και ΤΔΠ), μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2007.
Προηγήθηκε η εκτέλεση του κατεπείγοντος έργου προστασίας του εδάφους (αντιδιαβρωτικά – αντιπλημμυρικά) και η αποκατάσταση της βλάστησης (φυτοκομικά) με την κατάλληλη επιλογή των φυτικών ειδών, η οποία πραγματοποιήθηκε εγκαίρως, πριν την τελετή Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας στις 24 Μαρτίου 2008, οπότε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου για την δημιουργία του ΟΒΚ.
Το έργο της αποκατάστασης επέβλεψε η αρμόδια περιφερειακή αρχαιολογική υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ για την Ηλεία, η Ζ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, με την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη του ερευνητικού και επιστημονικού δυναμικού του ΜΔΟ και ΤΔΠ.
Η μελέτη δημιουργίας του ΟΒΚ ανετέθη σε μελετητή από τη Ζ΄ΕΠΚΑ και κατόπιν εισηγήσεως εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο τον Ιανουάριο του 2011. Η συνολική δαπάνη του έργου καλύφθηκε από χορηγία του Δήμου Μονάχου.
Ο ΟΒΚ καταλαμβάνει χώρο 9 στρεμμάτων, που απλώνεται στις βόρειες υπώρειες του Κρονίου Λόφου και αμέσως ΝΑ του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ολυμπίας, δηλ. δεξιά του κυρίου άξονα κινήσεως των επισκεπτών από την ιερά Άλτι προς το Μουσείο.
Στις αρχές Νοεμβρίου του 2011 ανεδείχθη ανάδοχος του Έργου μετά από σχετική προκήρυξη διαγωνισμού . Προηγήθηκε οριοθέτηση του χώρου και διαμόρφωση του συνόλου της έκτασης, σημάνθηκε και διαμορφώθηκε το μονοπάτι πρόσβασης και περιήγησης στο χώρο των φυτών, των οποίων οι ενότητες οριοθετήθηκαν πριν τη φύτευση βάσει των εξής παραμέτρων: του ύψους των φυτικών ειδών ( δένδρα, θάμνοι, πόα), της αειφυλλίας ή όχι των φυτών, της χρωματικής εναλλαγής τους, των απαιτήσεων των ειδών σε φως και σκίαση, των υδατικών αναγκών, της ένταξης των υφισταμένων φυτών στον όλο σχεδιασμό του κήπου, της διευκόλυνσης ως προς τη θέαση και παρατήρηση των φυτικών ειδών από τους επισκέπτες.
Συνολικά φυτεύφθηκαν κατά ενότητες σε 9000 περίπου λάκκους 56 φυτικά είδη, που αντιπροσωπεύουν την χλωρίδα της Ολυμπίας και της ευρύτερης περιοχής. Πολλά από τα είδη αυτά χρησιμοποιήθηκαν στις φυτοκομικές εργασίες αποκατάστασης του τοπίου μετά τις πυρκαγιές του 2007. Έτσι ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει 20 είδη δένδρων, 20 είδη θάμνων και 16 είδη αρωματικών – φαρμακευτικών ποών.
Οι εργασίες του ΟΒΚ ολοκληρώθηκαν με οριοθέτηση του μονοπατιού από κυβόλιθους και διάστρωση αισθητικά αρμόζουσα στο περιβάλλον για την απρόσκοπτη και ομαλή διακίνηση των επισκεπτών. Η άρδευση του φυτικού υλικού για τους θερινούς μήνες επιτυγχάνεται μέσω του εγκατεστημένου ημιαυτόματου συστήματος (στάγδην και χειρωνακτική άρδευση).
Η εγκατάσταση βροχόμετρου και δύο καθιστικών ολοκληρώνει την εικόνα του Κήπου. Κάθε φυτική ενότητα σημαίνεται με ενημερωτικές πινακίδες. Αυτές πληροφορούν τον επισκέπτη για την επιστημονική ονομασία κάθε είδους (λατινική γλώσσα) και για την κοινή ονομασία σε τέσσερις γλώσσες (ελληνική, αγγλική, γαλλική, γερμανική), ενώ το συνοπτικό δίγλωσσο κείμενο (ελληνικό – αγγλικό) συνοδεύει χαρακτηριστική εικόνα του είδους, ανθοφόρου ή καρποφόρου.
Στην είσοδο του Κήπου η κεντρική πινακίδα με το έμβλημα του ΟΒΚ, την κάτοψη και υπόμνημα για τα είδη των φυτών, προσανατολίζει τον επισκέπτη, ο οποίος έχει επίσης τη δυνατότητα να ανεβεί στον Κρόνιο Λόφο, αλλά και να ιδεί στο χώρο ένα ανεσκαμμένο ιερό αφιερωμένο σε γυναικεία θεότητα που ερευνά η Ζ΄ ΕΠΚΑ.
Η δημιουργία του ΟΒΚ σε χώρο που αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO και εντάσσεται σε μια ευρύτερη περιοχή του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000 είναι γεγονός πολυσήμαντο και αξιόλογο. Και τούτο διότι:
α) Ενημερώνει τους πολυάριθμους επισκέπτες ως ένα εν υπαίθρω Μουσείο Φυσικής Ιστορίας κοντά στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας και στα μνημεία της Άλτεως, για τα φυτικά είδη που χρησιμοποιήθηκαν στην αποκατάσταση του Ολυμπιακού Τοπίου βάσει των περιγραφών συγγραφέων της αρχαιοελληνικής γραμματείας (Αριστοτέλης, Θεόφραστος, Στράβων, Παυσανίας, Αθήναιος)αλλά και βάσει νεώτερων μαρτυριών, οπότε συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία και την αρχαιολογική σημασία της Ολυμπίας.
β) Καλύπτει ανάγκες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
γ) Πληροφορεί για τα δενδρώδη, θαμνώδη και ποώδη είδη της Μεσογειακής Χλωρίδας.
Οι επισκέπτες του ΟΒΚ θα επιστρέφουν από την Ολυμπία με πολλαπλές γνώσεις, Αρχαιολογικές και ιστορικές από τα Μουσεία και τον Αρχαιολογικό της Χώρο, αλλά και φυτολογικές, αφού θα έχουν διδαχθεί και απολαύσει την ευωδιά και την πολυχρωμία των φυτών αλλά και το τιτίβισμα της πτερωτής πανίδας που θα βρίσκει ποικιλία τροφής στο χώρο αυτό.
Η γλαφυρή εικόνα του τοπίου της Ολυμπίας, το οποίο αναγεννάται συνεχώς, αποκτά μοναδικότητα μέσω του ΟΒΚ. Η Εφορεία μας είναι ιδιαίτερα ευτυχής για το απόκτημα αυτό της Ολυμπίας, που επουλώνει ως επιστέγασμα του έργου αποκατάστασης του τοπίου της, τις πληγές της δοκιμασίας της από τις πυρκαγιές του 2007.
Ελπίζομε ότι ο κόσμος της Ηλείας και οι επισκέπτες της από όλη την Ελλάδα και τον κόσμο θα αγκαλιάσουν με αγάπη, φροντίδα και σεβασμό τον Ολυμπιακό Βοτανικό Κήπο. Η έκδοση ενημερωτικών φυλλαδίων και η πραγματοποίηση εκδηλώσεων ενημέρωσης του κοινού και των φορέων είναι τα επόμενα βήματα που θα κάμει η Εφορεία μας για την προβολή της παγκόσμιας μοναδικότητας του έργου αυτού στην Ολυμπία.
