Με το αριστούργημα του Γ. Τάλλας "Το ξυπόλητο τάγμα" - Δεύτερη ταινία «Η θυσία του Κόρτσακ»
Με τις δύο τελευταίες ταινίες του, ολοκληρώνεται σήμερα στο θέατρο Απόλλων το αφιέρωμα 6+6 Κινηματογραφική πρωτοπορία και εκπαίδευση από τις παράλληλες δράσεις του 18ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινημτογράφου Ολυμπίας για παιδιά και νέους.
Έτσι, σήμερα στις 7 το απόγευμα, θα προβληθεί πρώτη μια ακόμη σημαντική
Ελληνική αυτή τη φορά ταινία του αφιερώματος, Το ξυπόλητο Τάγμα (1953) του Γκρέγκ Τάλλας (Γρηγόρη Θαλασσινού). Είναι η πρώτη σημαντική ταινία στην Ελλάδα με ήρωες παιδιά. Είναι μια ταινία ξεκάθαρα νεορεαλιστική. Κι όμως ο σκηνοθέτης της, ο οποίος ζούσε στις ΗΠΑ, δεν είχε δει καμιά νεορεαλιστική ταινία όταν ήρθε στην Ελλάδα όπου γύρισε την ταινία. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο νεορεαλισμός είναι ένα κίνημα στην τέχνη που το γέννησε ο πόλεμος και οι συνέπειές του.
Αξίζει να αναφέρουμε πώς γεννήθηκε αυτή η ταινία: Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας βρισκόταν σε θεατρική περιοδεία στην Αμερική. Ο Γκρεγκ Τάλλας, ο οποίος εργαζόταν στο Χόλιγουντ σαν σκηνοθέτης και μοντέρ –σύμφωνα με τον διάσημο Γάλλο σκηνοθέτη Ρενέ Κλερ ήταν ο κορυφαίος στον κόσμο μοντέρ των σκηνών δράσης– πήγε και είδε μια παράσταση. Στη συνέχεια, συζητώντας με τον φίλο του ηθοποιό Νίκο Κατσιώτη, αναφέρθηκαν στις τραγικές μέρες της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, στην απελευθέρωση, στα τραύματα που παρέμεναν. Ο Κατσιώτης περιέγραψε στον Τάλλας την εξής σκηνή: τον Νοέμβριο του 1944, την ημέρα που η Θεσσαλονίκη γιόρταζε την απελευθέρωσή της, στο τέλος της διαδήλωσης ακολουθούσε ένα τσούρμο από κουρελήδες πιτσιρικάδες, οι οποίοι κρατούσαν ένα πανό που έγραφε «Ξυπόλητο Τάγμα». Ήσαν τρόφιμοι ορφανοτροφείων της Θεσσαλονίκης, τα οποία διέλυσαν οι Γερμανοί κι έτσι τα παιδιά βρέθηκαν στο δρόμο. Τα παιδιά για να επιβιώσουν μέσα στη σκλαβωμένη και λιμώττουσα Ελλάδα του 1943, συνέστησαν μια ηρωική συμμορία σαλταδόρων που έκλεβε τους Γερμανούς και τους μαυραγορίτες για να συντηρεί τα μέλη της κι όσους μπορούσε απ’ τον κοσμάκη γύρω της, ενώ παράλληλα βοηθούσε με διάφορους τρόπους την Αντίσταση. Η διήγηση του Νίκου Κατσιώτη, συγκλόνισε τον Τάλλας κι αποφάσισε να κάνει το «Ξυπόλητο Τάγμα» ταινία. Ανέπτυξαν μαζί το μύθο κι ο Νίκος Κατσιώτης έγραψε το σενάριο.
Έτσι ήρθε στην Ελλάδα και γύρισε την ταινία στη Θεσσαλονίκη σε φυσικούς χώρους. Χρησιμοποίησε μόνο δύο επαγγελματίες ηθοποιούς, τον Νίκο Φέρμα και τη Μαρία Κωστή. Όλοι οι άλλοι που έπαιξαν στην ταινία ήσαν ερασιτέχνες. Τα 63 από τα 66 παιδιά που πήραν μέρος στα γυρίσματα, ο Γκρέγκ Τάλλας τα πήρε από αναμορφωτήρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ο Μίκης Θεοδωράκης έγραψε τη μουσική, την οποία εκτέλεσε η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, υπό τη διεύθυνση του ιδίου. Ήταν η πρώτη φορά που έγραψε μουσική για τον κινηματογράφο, ο διάσημος Έλληνας μουσικοσυνθέτης.
Το 1955 το Ξυπόλητο Τάγμα προβλήθηκε στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου όπου πήρε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας (Χρυσή Δάφνη). Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ήταν ο Βιτόριο ντε Σίκα, ο οποίος γοητευμένος από την ταινία είπε στον Τάλλας: «Αν είχες γυρίσει την ταινία πριν από τον Κλέφτη Ποδηλάτων, θα ήσουν εσύ αναμφισβήτητα ο πατέρας του νεορεαλισμού στην Ευρώπη».
Η θυσία του Κόρτσακ – ώρα 21.00
Η δεύτερη ταινία που θα προβληθεί στις 9 το βράδυ, είναι Η θυσία του Κόρτσακ (1990) του Αντρέι Βάιντα, Μια ταινία με την οποία ο Βάιντα αποτίει φόρο τιμής στον Πολωνοεβραίο γιατρό, παιδαγωγό και συγγραφέα Γιάνους Κόρτσακ, ο οποίος θεωρείται ο πρόδρομος της Χάρτας των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Ο Κόρτσακ, ιδρυτής δυο ορφανοτροφείων στην προπολεμική Βαρσοβία, αφιέρωσε τη ζωή του στα ορφανά παιδιά, τα οποία και ακολούθησε στην μετακόμισή τους στο Γκέτο της Βαρσοβίας, αλλά και στους θαλάμους αερίων του χιτλερικού στρατοπέδου της Τρεμπλίνκα το 1942.
