Έκθεση αρχειακού και φωτογραφικού υλικού για τα 150 έτη από την θεμελίωση του Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ηράκλειας - Σωτήριος Ν. Καράμπελας, Φιλόλογος – ιστορικός ερευνητής - Σάββατο 2 Απριλίου 2016, Ώρα 19.00. Αίθουσα κοινοτικού γραφείου Ηράκλειας - Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με τα Γ.Α.Κ. Ηλείας.
Με αφορμή την συμπλήρωση 150 ετών από την θεμελίωση του ενοριακού ναού της τ. κ. Ηράκλειας, που είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, διοργανώνεται από τον φιλόλογο- ιστορικό ερευνητή Σωτήρη Καράμπελα, σε συνεργασία με τα Γ.Α.Κ. Ηλείας, έκθεση αρχειακού και φωτογραφικού υλικού με θέμα την ιστορία του μνημείου.
Ο ναός θεμελιώθηκε στις 2 Απριλίου 1866, σύμφωνα με την εντοιχισμένη πάνω από την νότια θύρα επιγραφή. Από το Υπουργείο Πολιτισμού έχει κηρυχθεί από το 1997 μνημείο χρήζον ειδικής κρατικής προστασίας, επειδή αποτελεί ολοκληρωμένο δείγμα της εκκλησιαστικής τέχνης του 19ου αι. στην κεντρική Ηλεία. Διασώζει ξυλόγλυπτο τέμπλο και ουρανία, φορητές εικόνες με χαρακτηριστική μείξη της μεταβυζαντινής αγιογραφίας με στοιχεία του κινήματος των Ναζαρηνών (που βρισκόταν σε άνθιση κατά το β ́ ήμισυ του 19ου αι.), αλλά και εντοίχιες αγιογραφίες ίδιας τεχνοτροπίας. Πρόκειται, μάλιστα, για έναν από τους ελάχιστους ναούς της μητροπόλεως Ηλείας που διασώζει εντοίχια ζωγραφική και ειδικά τέτοιας έκτασης.
Η έκθεση έχει ως στόχο να καταστήσει γνωστό το μνημείο στο σύνολό του. Ο επισκέπτης καλείται καταρχάς να παρακολουθήσει την ιστορική πορεία του μέχρι σήμερα, με αφετηρία τα συμβολαιογραφικά έγγραφα που αφορούν τις εργασίες οικοδόμησης και διακόσμησής του (μέρος Α ́). Επιδιώκεται, ακόμη, να συνδεθεί ο εν λόγῳ ναός με άλλους ναούς της περιοχής μέσω της παρουσίασης γνωστών έργων του ξυλογλύπτη και του αγιογράφου που εργάστηκαν σε αυτόν (μέρη Β ́ και Γ ́). Τέλος, επιχειρείται η αναφορά στις ανθρώπινες ιστορίες που ο ναός στέγασε στο διάστημα αυτό των 150 ετών, με την παρουσίαση των ιερέων της ενορίας, αλλά και σπάνιου φωτογραφικού υλικού (μέρη Δ ́ και Ε ́).
1
Εκθέματα
I. Μέρος Α ́: Η ιστορία του ναού μέσα από τα έγγραφα. Παρουσιάζονται ακριβή αντίγραφα εγγράφων. Πρόκειται για τα συμβόλαια οικοδόμησης του ναού (1866), κατασκευής της πρώτης στέγης του (1868), κατασκευής του ξυλόγλυπτου τέμπλου και της ουρανίας (1875), επιχρύσωσης του τέμπλου και της ουρανίας και ιστόρησης των εικόνων των είκοσι τεσσάρων προφητών (1889), καθώς και για την απόφαση αρχαιολογικού χαρακτηρισμού από το Υπουργείο Πολιτισμού(1997).
II. Μέρος Β ́: Ο ξυλογλύπτης Απόστολος Δ. Μαραγκός. Παρουσιάζονται φωτογραφίες των επιστέψεων των πέντε γνωστών έργων του, που βασίζονται στο μεταβυζαντινό μοτίβο των δρακόντων.
III. Μέρος Γ ́: Ο αγιογράφος Θεόκλητος μοναχός Τσαλπατούρος. Παρουσιάζεται φωτογραφίες των 26 γνωστών ενυπόγραφων έργων του από ναούς της μητροπόλεως Ηλείας.
IV. Μέρος Δ ́: Οι ιερείς της ενορίας Ηράκλειας. Παρουσιάζεται ο πλήρης κατάλογος των ιερέων της ενορίας από τα τέλη του 18ου αι. και εξής, οι πηγές για την κατάρτιση του καταλόγου αυτού, αλλά και στοιχεία για κάθε ιερέα ξεχωριστά – υπογραφές για τους παλαιότερους, υπογραφές και φωτογραφίες για του νεώτερους.
V. Μέρος Ε ́: Ο ναός ως κέντρο της κοινωνικής ζωής. Παρουσιάζεται σπάνιο φωτογραφικό υλικό από ανθρώπους που συνδέθηκαν με το μνημείο, αλλά και από γάμους, βαπτίσεις και άλλες εκδηλώσεις που έλαβαν χώρο στον ναό. Η ενότητα στοχεύει αφενός στο να καταστήσει σαφές ότι το μνημείο ήταν και παραμένει ζωντανό κέντρο της κοινότητας και αφετέρου να παρουσιάσει τις αλλαγές του στον χρόνο.
