Μια νέα τεχνολογική μάχη στον χώρο των μπαταριών βρίσκεται σε εξέλιξη και, για ακόμη μία φορά, η Κίνα έχει αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα. Πρόκειται για τις μπαταρίες ιόντων νατρίου, μια τεχνολογία που φιλοδοξεί να αποτελέσει συμπλήρωμα των μπαταριών ιόντων λιθίου και να περιορίσει την εξάρτηση από κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το λίθιο, ο γραφίτης και το κοβάλτιο.
Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι το νάτριο είναι πολύ πιο άφθονο και ευρέως διαθέσιμο από το λίθιο. Μπορεί να προέρχεται ακόμη και από το αλάτι και το θαλασσινό νερό, ενώ ορισμένες τεχνολογίες χρησιμοποιούν υλικά όπως σκληρό άνθρακα από ξύλο, κελύφη καρύδας ή υποπροϊόντα της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η τεχνολογία δεν έχει ακόμη την ενεργειακή πυκνότητα των καλύτερων μπαταριών λιθίου. Ωστόσο, προσφέρει άλλα πλεονεκτήματα: καλύτερη συμπεριφορά σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, υψηλότερη ασφάλεια και δυνατότητα ταχύτερης φόρτισης σε ακραίες συνθήκες. Αυτό την καθιστά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα όχι μόνο για ηλεκτρικά αυτοκίνητα μικρότερης εμβέλειας, αλλά κυρίως για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας και data centers.
Η Κίνα έχει ήδη δημιουργήσει βιομηχανία για μπαταρίες νατρίου
Το πρόβλημα για Ευρώπη και ΗΠΑ είναι ότι, ενώ αρκετές δυτικές εταιρείες πόνταραν στις μπαταρίες νατρίου ως τρόπο να παρακάμψουν την κινεζική κυριαρχία στην αλυσίδα του λιθίου, η Κίνα κινήθηκε ταχύτερα.
Σύμφωνα με στοιχεία της CRU, η λειτουργούσα και προγραμματισμένη δυναμικότητα των εργοστασίων μπαταριών νατρίου στην Κίνα έχει ξεπεράσει τα 400 GWh, έναντι μόλις περίπου 11 GWh στον υπόλοιπο κόσμο. Η διαφορά δεν αφορά μόνο την παραγωγή. Η Κίνα έχει αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα και στην τεχνολογία, στις πατέντες και στη χρηματοδότηση νεοφυών επιχειρήσεων. Η CRU εκτιμά ότι περισσότερο από το 98% της ανακοινωμένης παγκόσμιας δυναμικότητας παραγωγής κυψελών νατρίου βρίσκεται στην Κίνα.
Η CATL βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας. Η κινεζική εταιρεία έχει ήδη επενδύσει περίπου 5 δισ. γουάν για την προσθήκη 40 GWh ετήσιας δυναμικότητας σε εγκαταστάσεις της στην επαρχία Φουτζιάν, ενώ σχεδιάζει ακόμη μεγαλύτερη παραγωγική βάση στη Σαντόνγκ. Η ίδια η CATL ανακοίνωσε ότι οι πρώτες παραδόσεις συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες νατρίου στην Κίνα ξεκινούν τον Σεπτέμβριο του 2026.
Η Changan, από την πλευρά της αυτοκινητοβιομηχανίας, προωθεί ηλεκτρικό μοντέλο με μπαταρία νατρίου της CATL, σε μια προσπάθεια να περάσει η τεχνολογία από το στάδιο των δοκιμών στη μαζική αγορά.
Γιατί ενδιαφέρονται τα data centers
Η πραγματική ευκαιρία για το νάτριο μπορεί να βρίσκεται λιγότερο στα αυτοκίνητα και περισσότερο στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει κατακόρυφα τη ζήτηση ηλεκτρισμού από data centers, τα οποία χρειάζονται συστήματα αδιάλειπτης παροχής και εφεδρικής ισχύος. Εκεί η ασφάλεια των μπαταριών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η CRU σημειώνει ότι οι μπαταρίες νατρίου παρουσιάζουν πλεονεκτήματα ασφάλειας έναντι ορισμένων τεχνολογιών λιθίου, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη χρήση τους σε data centers. Παράλληλα, όμως, έχουν χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα — περίπου 250 Wh/L σε επίπεδο κυψέλης, έναντι άνω των 400 Wh/L για LFP — κάτι που αυξάνει το κόστος και τις απαιτήσεις χώρου.
Αυτό σημαίνει ότι το νάτριο πιθανότατα δεν θα αντικαταστήσει το λίθιο. Θα λειτουργήσει περισσότερο ως δεύτερη τεχνολογική επιλογή, ειδικά σε εφαρμογές όπου η ασφάλεια, η διάρκεια ζωής και η συμπεριφορά σε ακραίες θερμοκρασίες έχουν μεγαλύτερη σημασία από την απόλυτη ενεργειακή πυκνότητα.
Η Δύση μπροστά σε δύσκολη επιλογή
Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ προσπαθούν να δημιουργήσουν δικές τους αλυσίδες παραγωγής, όμως αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις έχουν ήδη αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες. Η αμερικανική Natron Energy κατέρρευσε μετά την ανακοίνωση σχεδίων για gigafactory, ενώ αντίστοιχες προσπάθειες στην Ευρώπη παραμένουν πολύ μικρότερες από την κινεζική παραγωγική κλίμακα.
Υπάρχουν, ωστόσο, επενδύσεις. Η γαλλική Tiamat, η σουηδική Altris και η αμερικανική Alsym Energy αναπτύσσουν τεχνολογίες νατρίου, ενώ η GM έχει συνεργαστεί με την Peak Energy για συστήματα αποθήκευσης. Η γερμανική Moll Batterien σχεδιάζει επίσης βιομηχανική παραγωγή.
Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και εταιρείες που θέλουν να δημιουργήσουν δυτικές αλυσίδες εφοδιασμού μπορεί αρχικά να χρειαστούν κινεζικές κυψέλες ή υλικά. Η GM, για παράδειγμα, συνεργάζεται με την Peak Energy, η οποία σήμερα σχεδιάζει να χρησιμοποιεί εισαγόμενες ασιατικές κυψέλες, με στόχο στο μέλλον να στραφεί σε πρώτες ύλες από τη Βόρεια Αμερική.
Η γεωπολιτική διάσταση επομένως είναι ξεκάθαρη. Η ανάπτυξη των μπαταριών νατρίου προσφέρει στη Δύση μια πιθανή ευκαιρία να μειώσει την εξάρτηση από το λίθιο και τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού. Όμως η Κίνα έχει ήδη μεταφέρει το πλεονέκτημά της από τις μπαταρίες λιθίου στη νέα τεχνολογία.
Η CRU προβλέπει ότι η ζήτηση για μπαταρίες νατρίου θα μπορούσε να φτάσει τα 135 GWh το 2030 και τα 346 GWh το 2035. Η τεχνολογία, επομένως, βρίσκεται ακόμη στην αρχή της εμπορικής της διαδρομής. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα αντικαταστήσει το λίθιο, αλλά ποιος θα ελέγχει την επόμενη μεγάλη αγορά αποθήκευσης ενέργειας.
Και σε αυτή τη μάχη, όπως και στην προηγούμενη γενιά μπαταριών, η Κίνα έχει ήδη ξεκινήσει με σημαντικό προβάδισμα.
Πηγή: in.gr
