Aυξανόμενη τάση για πιο συχνές και πιο έντονες ημικρανίες διαπιστώνουν πρόσφατες μελέτες, γεγονός που έχει συνδεθεί με την κλιματική αλλαγή.
Μια συστηματική ανασκόπηση της ιατρικής βιβλιογραφίας, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024, διαπίστωσε ότι έχουν αυξηθεί οι κρίσες ημικρανίας τόσο σε συχνότητα όσο και σε ένταση, συχνά με έναν πόνο που έχει περιγραφεί «σαν σφυροκόπημα» ναυτία και ευαισθησία στο φως που μπορεί να διαρκεί για ώρες.
Αν και η ανασκόπηση έδειξε ότι οι ημικρανίες στις ΗΠΑ είναι εξίσου συχνές όσο ήταν πριν από τρεις δεκαετίες, η σοβαρότητα και ο βαθμός λειτουργικής επιβάρυνσης από τις κρίσεις σχεδόν διπλασιάστηκαν μεταξύ 2005 και 2018.
Και ενώ οι γυναίκες τείνουν να είναι πιο επιρρεπείς στις ημικρανίες από τους άνδρες, ολοένα και περισσότεροι άνδρες επηρεάζονται από αυτή τη νευρολογική πάθηση.
Η κλιματική αλλαγή πίσω από τη μυστηριώδη άνοδο των ημικρανιών
Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες πίσω από αυτή τη μυστηριώδη αύξηση είναι ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να παίζει ρόλο.
«Η κλιματική αλλαγή φαίνεται να συμβάλλει σε πιο συχνές και πιο σοβαρές εξάρσεις ημικρανίας, ενισχύοντας περιβαλλοντικές συνθήκες που είναι ήδη γνωστό ότι πρκαλούν ημικρανίες, όπως οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι μεγαλύτερες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, η επιδείνωση της ποιότητας του αέρα και οι μεταβολές της βαρομετρικής πίεσης», λέει στο National Geographic η Danielle Wilhour, επίκουρη καθηγήτρια νευρολογίας στο University of Colorado Anschutz Medical Campus.
H αύξηση της θερμοκρασίας, οι καταιγίδες, οι αλλαγές στην υγρασία και οι απότομες μεταβολές της πίεσης φαίνεται επίσης να προκαλούν συμπτώματα.
Πώς οι επιστήμονες διερευνούν αυτή τη σύνδεση
Aν και είναι δύσκολο να αποδειχθεί αυτή η σύνδεση, όλο και περισσότερες μελέτες συσχέτισης (correlational studies) δείχνουν ότι πράγματι η κλιματική αλλαγή φαίνεται να εντείνει τους παράγοντες (triggers) που πρoκαλούν ημικρανία.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Headache, οι ερευνητές παρακολούθησαν επί 12 χρόνια 407.792 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο που αρχικά δεν ανέφεραν ημικρανίες. Η μελέτη διαπίστωσε ότι περισσότερα περιστατικά ημικρανίας εμφανίστηκαν σε άτομα με μεγαλύτερη έκθεση σε διοξείδιο του αζώτου (μορφή ατμοσφαιρικής ρύπανσης από την καύση καυσίμων) και σε πιο ακραίες θερμοκρασίες το καλοκαίρι και τον χειμώνα.
«Αντί να προκαλούν άμεσα κρίσεις ημικρανίας, οι αυξανόμενες θερμοκρασίες, οι διακυμάνσεις της βαρομετρικής πίεσης και άλλες καιρικές μεταβολές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή φαίνεται να μειώνουν το κατώφλι εμφάνισης κρίσεων σε άτομα που είναι επιρρεπή», λέει η Dawn C. Buse, ψυχολόγος και κλινική καθηγήτρια νευρολογίας στο Albert Einstein College of Medicine στη Νέα Υόρκη.
Παλαιότερες έρευνες έχουν συνδέσει τις καταιγίδες με περισσότερους πονοκεφάλους. Οι θερμές και υγρές συνθήκες που συνδέονται με τροπικές αέριες μάζες συσχετίστηκαν με επισκέψεις σε νοσοκομεία λόγω ημικρανίας σε μελέτη του 2017, ενώ έρευνα του 2013 συνέδεσε τους κεραυνούς που συνοδεύουν τις καταιγίδες με κρίσεις ημικρανίας σε άτομα που είναι επιρρεπή.
Η κλιματική αλλαγή καθιστά όλες αυτές τις μεταβλητές πιο συχνές ή πιο ακραίες, πράγμα που σημαίνει ότι πιθανότατα θα ακολουθήσουν περισσότερες κρίσεις ημικρανίας, λένε οι ειδικοί.
Πώς οι καιρικές αλλαγές οδηγούν σε ημικρανίες;
Ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι καιρικές διαταραχές πυροδοτούν εξάρσεις ημικρανίας διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Σύμφωνα με την Buse, oι συχνές καταιγίδες και οι διακυμάνσεις της βαρομετρικής πίεσης μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στον αγγειακό τόνο –τον βαθμό σύσπασης ή χαλάρωσης των αιμοφόρων αγγείων– και μεταβολές της πίεσης εντός του κρανίου, οδηγώντας έτσι σε κρίσεις ημικρανίας.
Αντίθετα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι καύσωνες μπορούν να στρεσάρουν τον οργανισμό και να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης ημικρανίας.
Πολλοί από τους ίδιους ατμοσφαιρικούς ρύπους που επηρεάζουν το κλίμα μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν κρίσεις ημικρανίας.
«Τα υψηλά επίπεδα αερομεταφερόμενων ρύπων είναι καλά τεκμηριωμένοι παράγοντες για την ημικρανία, καθώς επηρεάζουν τη νευροαγγειακή αντιδραστικότητα», εξηγεί ο Andrew Dhawan, γιατρός-ερευνητής και νευρο-ογκολόγος στο Cleveland Clinic.
Η έκθεση σε κακή ποιότητα αέρα μπορεί επίσης να αυξήσει τη συστηματική φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες, παράγοντες που επίσης συμβάλλουν στις ημικρανίες, προσθέτει η Buse.
Επιπλέον, οι έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μπορούν να αυξήσουν το στρες και το άγχος, τα οποία ενδέχεται να προκαλέσουν πιο συχνές εξάρσεις. Εξάλλου, με πιο έντονα καιρικά φαινόμενα και καταιγίδες, οι άνθρωποι αγχώνονται τόσο από αυτά όσο και από το πώς ο καιρός θα επηρεάσει την καθημερινότητά τους.
Πώς να αντιμετωπίσετε τα triggers της ημικρανίας
Είναι σημαντικό να κατανόησετε τι προκαλεί σε εσάς προσωπικά την ημικρανία, καθώς αυτό μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο και να αλλάζει με τον χρόνο.
Το «κλειδί» είναι να κρατάτε ημερολόγιο ημικρανιών: να καταγράφετε τα συμπτώματά σας και αν πάθετε κρίση ημικρανίας, να σημειώνετε τι συνέβαινε εκείνη την περίοδο στη ζωή σας, στις συνήθειες και στο περιβάλλον σας, συμπεριλαμβανομένου του καιρού.
Αν εντοπίσετε μοτίβα μεταξύ συγκεκριμένων καιρικών αλλαγών και των ημικρανιών σας, μπορείτε να χρησιμοποιείτε εφαρμογές καιρού για να παρακολουθείτε τις συνθήκες και να λαμβάνετε μέτρα πρόληψης.
Πέρα από τον καιρό, υπάρχουν και άλλα triggers που προκαλούν ημικρανίες, όπως ορισμένα τρόφιμα και ποτά (π.χ. τυριά, σοκολάτα και κόκκινο κρασί), οι ορμονικές διακυμάνσεις και οι αλλαγές στον ύπνο. Όλοι αυτοί οι παράγοντες κινδύνου δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά συναθροίζονται.
Συνεπώς, αν γνωρίζετε, για παράδειγμα, ότι σας ενοχλούν οι καταιγίδες ή ατμοσφαιρική ρύπανση, αυτό δεν σημαίνει ότι απλά δεν πρέπει να βγείτε έξω ή να φοράτε μάσκα. Θα πρέπει, παράλληλα, να περιορίσετε την έκθεσή σας σε άλλους παράγοντες, όπως το στρες, ορισμένα τρόφιμα ή ο χρόνος μπροστά σε οθόνες. Λάβετε προφυλάξεις όπως η επαρκής ενυδάτωση και εξετάστε το ενδεχόμενο χρήσης προληπτικής φαρμακευτικής αγωγής εκείνες τις ημέρες
Πηγή: iEidiseis.gr
