Η κατανάλωση περισσότερων υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης αρκετών σοβαρών χρόνιων ασθενειών – μάλιστα, ο κίνδυνος αυτός φαίνεται να ενισχύεται όσο αυξάνεται η κατανάλωση. Αυτό υποστηρίζει μια εκτενής ανάλυση σε σχεδόν 8,8 εκατομμύρια άτομα που δημοσιεύθηκε στο Family Medicine and Community Health και συνέδεσε την αυξημένη πρόσληψη υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων (UPFs) με αυξημένους κινδύνους καρδιαγγειακών παθήσεων, πεπτικών διαταραχών, υψηλής αρτηριακής πίεσης, μεταβολικού συνδρόμου και διαβήτη, παχυσαρκίας, κατάθλιψης και άγχους, καρκίνου και πρόωρου θανάτου.
Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία που υποδηλώνουν μια αναλογική σχέση: Κάθε επιπλέον 100 γραμμάρια υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων που καταναλώνονται καθημερινά συσχετίστηκαν με περαιτέρω αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων υγείας.
Ποια τρόφιμα θεωρούνται υπερ-επεξεργασμένα;
Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είναι γενικά προϊόντα έτοιμα προς κατανάλωση ή που απαιτούν μόνο θέρμανση πριν το σερβίρισμα, τα οποία έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία. Συχνά, περιέχουν πολλαπλά πρόσθετα και τείνουν να έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες, ζάχαρη και αλάτι, ενώ παρέχουν σχετικά λίγες φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα. Δεδομένου του ότι η κατανάλωση αυτών των προϊόντων έχει αυξηθεί απότομα σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ερευνητές αναρωτιούνται όλο και περισσότερο αν υπάρχει επίπεδο πρόσληψης που να θεωρείται σχετικά ασφαλές για την υγεία.
Για να διερευνήσουν το θέμα, οι ερευνητές ανέλυσαν συνολικά 51 μελέτες με 8.819.894 συμμετέχοντες από την Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία και την Ωκεανία, ηλικίας 23-77 ετών κατά μέσο όρο. Η πρόσληψη υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων αξιολογήθηκε με τη χρήση ερωτηματολογίων συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, αναδρομικών ερωτηματολογίων διατροφής 24ωρου ή διατροφικού ιστορικού.
Οι ερευνητές εξέτασαν τις συσχετίσεις με καρδιαγγειακά επεισόδια -καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο, παροδική ισχαιμική κρίση και στεφανιαία νόσο- καθώς και με τον καρκίνο, το μεταβολικό σύνδρομο και τον διαβήτη, τις πεπτικές παθήσεις, την παχυσαρκία και το υπερβολικό βάρος, την κατάθλιψη και το άγχος, την υψηλή αρτηριακή πίεση και τον θάνατο από οποιαδήποτε αιτία.
Όσο μεγαλύτερη η κατανάλωση, τόσο υψηλότερος ο κίνδυνος
Σε όλες τις μελέτες, τα άτομα που κατανάλωναν υψηλές ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων παρουσίαζαν:
- 24% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων,
- 12% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου
- 23% υψηλότερο κίνδυνο υπερβολικού βάρους ή παχυσαρκίας.
- 24% υψηλότερο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου ή διαβήτη,
- 27% υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης ή άγχους,
- 31% υψηλότερο κίνδυνο πεπτικών παθήσεων και
- 11% υψηλότερο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης
Ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία ήταν 18% υψηλότερος.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν πώς μεταβαλλόταν ο κίνδυνος καθώς αυξανόταν η κατανάλωση. Διαπίστωσαν ότι, για κάθε επιπλέον 100 γραμμάρια υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων την ημέρα, ο κίνδυνος καρδιαγγειακών επεισοδίων ήταν 14% υψηλότερος, ενώ ο κίνδυνος καρκίνου αυξήθηκε κατά 4%. Η αντίστοιχη αύξηση ήταν 3% για τον θάνατο από οποιαδήποτε αιτία και 2% για το μεταβολικό σύνδρομο ή τον διαβήτη.
Γιατί έχει σημασία η επεξεργασία;
Διάφοροι μηχανισμοί θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξηγήσουν τις συσχετίσεις, αν και η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα τις παρατηρούμενες παθήσεις.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα πρόσθετα που περιλαμβάνονται στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα ενδέχεται να προκαλούν ένα «φαινόμενο κοκτέιλ». Εργαστηριακές έρευνες έχουν δείξει ότι η αλλοιωμένη δομή των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων είναι πιθανό να επηρεάζει το μικροβίωμα του εντέρου και να προάγει τη φλεγμονή και την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Η ίδια η επεξεργασία των τροφίμων μπορεί επίσης να δημιουργήσει δυνητικά επιβλαβείς ενώσεις, όπως η ακρυλαμίδη, που σχηματίζεται κατά την επεξεργασία σε υψηλές θερμοκρασίες και η ακρολεΐνη, που παράγεται κατά τη θέρμανση των λιπών. Και οι δύο έχουν συσχετιστεί με καρδιαγγειακές παθήσεις, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Σημαντικοί περιορισμοί
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή. Όλες οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν βασίστηκαν σε αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων σχετικά με τη διατροφή τους, που μπορεί να οδηγήσει σε ανακρίβειες. Εξαιρέθηκαν επίσης τα άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών.
Μια άλλη πρόκληση είναι ότι η υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων (UPF) μπορεί να αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου διατροφής, τρόπου ζωής και συμπεριφοράς, που ευθύνεται εξίσου για τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών και πρόωρου θανάτου.
Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα ενισχύουν τις προσπάθειες για μείωση της κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων. Πολλές από τις παθήσεις που συνδέονται με την υψηλή πρόσληψη αυτών των τροφών εμφανίζονται συχνά από κοινού, γι’ αυτό και οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η αντικατάστασή τους με πιο υγιεινά τρόφιμα μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των χρόνιων ασθενειών και την πρωτοβάθμια φροντίδα.
Πηγή: ygeiamou.gr
