Περισσότερες από τις μισές χειμερινές νοσηλείες λόγω αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) στα βρέφη 0-2 μηνών θα μπορούσαν να αποφευχθούν, εφόσον τα προγράμματα προστασίας καλύπτουν το 90% των νεογνών στα οποία απευθύνονται. Αυτό εκτιμά νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), που εξετάζει δύο επιλογές: τη χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων μακράς δράσης στα μωρά, και τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη.
Στο συγκεκριμένο σενάριο, τα μαθηματικά μοντέλα υπολογίζουν μέση μείωση των νοσηλειών κατά 61% με τα μονοκλωνικά αντισώματα και κατά 52% με τον μητρικό εμβολιασμό, σε σύγκριση με την απουσία καθολικού προγράμματος.
Ένας ιός που επιβαρύνει τις παιδιατρικές κλινικές
Ο ιός RSV συγκαταλέγεται στις πιο σημαντικές αιτίες λοιμώξεων του αναπνευστικού, με δυσανάλογο φορτίο στα μικρά παιδιά, στους ηλικιωμένους και στα άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Σύμφωνα με το ECDC, συνδέεται με περίπου 250.000 παιδιατρικές εισαγωγές σε νοσοκομεία ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕ/ΕΟΧ).
Ανάλογα με τη χώρα, εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 7% έως 52% των παιδιατρικών νοσηλειών λόγω αναπνευστικών λοιμώξεων. Τα νεογνά παρουσιάζουν την υψηλότερη συχνότητα εισαγωγής αναλογικά με τον πληθυσμό τους, γεγονός που στρέφει την πρόληψη στους πρώτους μήνες ζωής.
Από τις ομάδες κινδύνου στην ευρύτερη πρόληψη
Η προστασία των βρεφών από τον ιό RSV με έτοιμα αντισώματα δεν είναι καινούργια. Όπως αναφέρει το Κέντρο, από το 1999 είναι διαθέσιμη η παλιβιζουμάμπη, η οποία χρησιμοποιείται σε βρέφη αυξημένου κινδύνου, όπως πρόωρα ή παιδιά με ορισμένα σοβαρά υποκείμενα νοσήματα. Η μικρή διάρκεια δράσης της απαιτεί έως πέντε μηνιαίες χορηγήσεις κατά την περίοδο κυκλοφορίας του ιού.
Τα νεότερα αντισώματα μακράς δράσης, όπως η νιρσεβιμάμπη, και ο εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη διευρύνουν πλέον τις δυνατότητες πρόληψης. Η έκθεση εξετάζει τι θα μπορούσαν να προσφέρουν προγράμματα που απευθύνονται σε όλα τα νεογνά μιας συγκεκριμένης περιόδου, ανεξάρτητα από το αν ανήκουν ή όχι σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
Δύο διαφορετικοί δρόμοι προστασίας
Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε μέσω του RespiCompass, του ευρωπαϊκού κόμβου μοντελοποίησης για τα αναπνευστικά νοσήματα. Τα σενάρια αφορούσαν νεογνά με ημερομηνία γέννησης από την 1η Σεπτεμβρίου 2025 έως την 31η Μαρτίου 2026. Οι ερευνητές εξέτασαν δύο στρατηγικές, με υψηλή ή χαμηλή κάλυψη:
- Μονοκλωνικά αντισώματα μακράς δράσης: Χορηγούνται στο νεογνό και παρέχουν έτοιμα αντισώματα έναντι του ιού.
- Εμβολιασμό στην εγκυμοσύνη: Στόχος είναι η προστασία του μωρού μέσω των αντισωμάτων που μεταφέρονται από τη μητέρα.
Κάθε μία συγκρίθηκε με ένα σενάριο χωρίς καθολικό πρόγραμμα, στο οποίο όμως διατηρείται η προστασία των νεογνών αυξημένου κινδύνου, όπου αυτή εφαρμόζεται ήδη. Δεν εξετάστηκε συνδυασμός των δύο παρεμβάσεων ούτε συμπληρωματική ανοσοποίηση βρεφών που είχαν γεννηθεί εκτός του συγκεκριμένου διαστήματος.
Η κάλυψη κάνει τη διαφορά
Το ποσοστό των νεογνών που εντάσσονται στα προγράμματα επηρεάζει καθοριστικά το αποτέλεσμα. Όταν η κάλυψη περιορίζεται στο 20%, η εκτιμώμενη μείωση των νοσηλειών στα βρέφη 0-2 μηνών πέφτει στο 14% για τα μονοκλωνικά αντισώματα και στο 12% για τον εμβολιασμό στην εγκυμοσύνη.
Οι προβλέψεις διαφέρουν μεταξύ των μοντέλων. Στο σενάριο υψηλής κάλυψης, οι μέσες εκτιμήσεις τους κυμαίνονται από 38% έως 85% για τα αντισώματα και από 29% έως 73% για τον μητρικό εμβολιασμό, αποτυπώνοντας την αβεβαιότητα γύρω από το μέγεθος του οφέλους.
Περίπου οκτώ στις δέκα νοσηλείες που εκτιμάται ότι θα αποτρέπονταν αφορούν βρέφη ηλικίας 0-2 μηνών, ενώ άλλο ένα 15% αφορά τις ηλικίες 3-5 μηνών.
Τι δείχνει η σύγκριση των δύο επιλογών
Στα μοντέλα, τα αντισώματα μακράς δράσης εμφανίζουν ελαφρώς μεγαλύτερο όφελος ανά δόση. Στο σενάριο υψηλής κάλυψης, εκτιμάται ότι αντιστοιχεί μία αποτρεπόμενη νοσηλεία σε κάθε 37 νεογνά που λαμβάνουν μονοκλωνικά αντισώματα ή σε κάθε 44 νεογνά που προστατεύονται μέσω εμβολιασμού της μητέρας, κατά μέσο όρο.
Αξιοποιώντας δεδομένα προηγούμενων μελετών, οι ερευνητές υπέθεσαν στους υπολογισμούς τους μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι της νοσηλείας. Η παραδοχή αυτή εξηγεί εν μέρει το μεγαλύτερο εκτιμώμενο όφελός τους. Η έκθεση δεν αποτελεί νέα κλινική δοκιμή που συγκρίνει απευθείας τις δύο επιλογές.
Το όφελος δεν κρίνεται μόνο από τις δόσεις
Το ECDC επισημαίνει ότι ο αριθμός των δόσεων που απαιτούνται για να αποφευχθεί μία νοσηλεία δεν αρκεί για να καθορίσει ποια στρατηγική είναι οικονομικά αποδοτικότερη. Οι αναγραφόμενες τιμές ανά δόση των μονοκλωνικών αντισωμάτων είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες του μητρικού εμβολίου, ενώ διαφέρουν και οι ανάγκες οργάνωσης των προγραμμάτων.
Για τις εθνικές αποφάσεις χρειάζεται να συνεκτιμηθούν το κόστος προμήθειας και εφαρμογής, η δυνατότητα πρόσβασης, η αποδοχή από τον πληθυσμό και η κάλυψη που μπορεί να επιτευχθεί στην πράξη.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι προβλέψεις συμφωνούν σε γενικές γραμμές με τα πρώτα δεδομένα από χώρες που έχουν ήδη εφαρμόσει ευρεία προστασία νεογνών και μικρών βρεφών με μονοκλωνικά αντισώματα και καταγράφουν λιγότερες νοσηλείες. Επομένως, η παρούσα ανάλυση προσφέρει μια βάση για τον σχεδιασμό προγραμμάτων, με επίκεντρο την ηλικιακή ομάδα που επιβαρύνεται περισσότερο από τον ιό RSV.
Η προστασία από τον ιό RSV στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, οι συστάσεις προβλέπουν τόσο εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη όσο και παθητική ανοσοποίηση βρεφών, με συγκεκριμένα κριτήρια. Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), ο εμβολιασμός συνιστάται σε εγκύους ηλικίας 18 ετών και άνω, από την 32η εβδομάδα έως τις 36 εβδομάδες και 6 ημέρες κύησης, όταν η αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού είναι από την 1η Νοεμβρίου έως την 31η Μαρτίου.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 προβλέπει επίσης τη χορήγηση του μονοκλωνικού αντισώματος νιρσεβιμάμπη, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει για νεογνά, βρέφη και παιδιά έως δύο ετών. Η περίοδος αυξημένης κυκλοφορίας του RSV στη χώρα προσδιορίζεται από τις αρχές Νοεμβρίου έως το τέλος Μαρτίου.
Τέλος, σημειώνεται ότι συνιστάται μία δόση εμβολίου και στους ενηλίκους: σε όλους όσοι είναι 75 ετών και άνω, καθώς και σε άτομα 60-74 ετών με επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα.
Πηγή: ygeiamou.gr
