Γράφει η Βίκυ Γκουγκουστάμου
Αν και έχουν περάσει αρκετές δεκαετίες, οι μνήμες με τον παππού μου να μπολιάζει την κερασιά στην αυλή του σπιτιού στο χωριό, είναι ακόμη νωπές. Ίσως γιατί, παιδάκι ακόμη πίστευα ότι ο παππούς έχει μαγικές ικανότητες. Με κάποιον τρόπο έκανε την κερασιά να βγάζει και κορόμηλα! Όχι πολλά, αλλά ήταν αρκετά για να πιστεύω ότι μόνο ο παππούς ήταν ο μάγος των παιδικών μου χρόνων.
Η αναγέννηση της φύσης που υπήρχε διάχυτη στην ελληνική ύπαιθρο ενδυναμώνονταν από την αναγέννηση της ψυχής, καθώς η διαδικασία του μπολιάσματος συνέχιζε με τις ημέρες του Πάσχα. Οι καλά γνωρίζοντες του θέματος τονίζουν ότι οι μήνες Απρίλιος και Μάιος είναι οι καλύτεροι για τη διαδικασία, χωρίς να αποκλείονται και οι άλλες εποχές του χρόνου, ανάλογα με τους καρπούς που επιθυμούν να «παντρέψουν» και το αποτέλεσμα που στοχεύουν.
Πολλοί… ερασιτέχνες αγρότες ακόμη και σήμερα ακολουθούν τακτικές και γνώσεις που κληρονόμησαν από τους παππούδες τους. Όπως και ο δικός μου, μ' ένα μικρό μαχαίρι έκανε μια τομή, σα να έγραφε το γράμμα «Τ». Άνοιγε προσεκτικά το φλοιό και μέσα πρόσθετε ένα τρυφερό κλαδί άλλου δέντρου. Έκλεινε το φλοιό και έκανε την ευχή να πετύχει το μπόλιασμα, καθώς είχαν προηγηθεί πολλές αποτυχημένες απόπειρες.
Το σίγουρο είναι ότι όσοι επιθυμούν να δοκιμάσουν την τύχη, τις ικανότητές τους και να… αυξήσουν την παραγωγή τους θα χρειαστούν περισσότερες γνώσεις και τεχνικές από μια παιδική ιστορία αναμνήσεων.
Μια τεχνική αρχαίων χρόνων
Μπόλιασμα λέμε την τεχνική να ενώνονται μέρη των δέντρων με τέτοιο τρόπο που να «κολλούν» μεταξύ τους και να μεγαλώνουν σαν ένα δέντρο.
Το μπόλιασμα των δέντρων ή αλλιώς ο «εμβολιασμός» όπως λέγεται στη γλώσσα των γεωπόνων, είναι μία πολύ παλιά τέχνη που την παρατήρησε ο άνθρωπος, από τα αρχαία χρόνια, δεν γίνεται από μόνη της στη φύση. Σε περιοχές της Ελλάδας που ασχολούνται ενεργά με την δεντροκαλλιέργεια, οι αγρότες την εφάρμοζαν με διαφορετικούς τρόπους και αποτελέσματα. Είναι η τεχνητή μέθοδος μετατροπής μέρους ενός φυτού σε ένα άλλο, με σκοπό τη διατήρηση των χαρακτηριστικών του μοσχεύματος σε ένα φυτό πιο δυνατό και μεγάλο.
Οι γνώσεις για το μπόλιασμα, ήταν μέχρι πριν από έναν αιώνα περίπου διάσπαρτες στον κόσμο, καθώς κάθε χώρα και αγροτική περιοχή είχε τους δικούς της «κανόνες» και τεχνικές. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, όλες οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν στις αρχές του 1950, και άρχισαν να δίνονται σωστές κατευθύνσεις.
Τη δυνατότητα να μπολιάσει τα διάφορα φυτά ο άνθρωπος την απόκτησε, όταν κατάλαβε ότι οι φυτικοί ιστοί των δένδρων έχουν την ικανότητα να συγκολλούνται μεταξύ τους και να γίνονται σιγά – σιγά ένα, ακόμα κι όταν ανήκουν σε διαφορετικά είδη, της ιδίας όμως οικογένειας. Με την τεχνική αυτή, εμφανίζονται νέα δέντρα ή ανανεώνονται τα παλαιότερα.
Ποια εποχή ενδείκνυται ο εμβολιασμός
Γενικότερα, στις περισσότερες περιπτώσεις, κατάλληλη εποχή για τους ενοφθαλμισμούς εμβολιασμούς είναι η άνοιξη (Απρίλιο-Μάιο) με εμβόλια (μπόλια) με βλαστάνοντα οφθαλμό, δηλαδή που θα φυτρώσει άμεσα, ενώ στις αρχές του φθινοπώρου χρησιμοποιούμε εμβόλια με την κοιμισμένη οφθαλμότητα που θα βλέπαμε. Στις αρχές του καλοκαιριού (Ιούνιος-Ιούλιος), γίνονται οι εγκεντρισμοί στα φυτώρια για την παραγωγή νεαρών δενδρυλλίων.
Επίσης, μέσα στην άνοιξη, γίνονται οι υπόφλοιοι εγκεντρισμοί σε ενήλικα δέντρα στον κορμό ή σε βραχίονες. Υπάρχουν διαφοροποιήσεις στην εποχή της εμβολιασμού ανάλογα με την περιοχή (βόρεια ή νότια Ελλάδα, ορεινή η πεδινή περιοχή).
Συνδυασμοί δέντρων και φυτών
Δεν μπορούμε να μπολιάσουμε άλλο δέντρο σε ότι άλλο. Υπάρχουν κανόνες συμβατότητες που πρέπει να ακολουθηθούν. Η επιτυχία ενός εμβολιασμού εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας που υπάρχει ανάμεσα στα δυο φυτά. Επίσης όχι δύσκολα πιάνει το μπόλιασμα ανάμεσα σε φυτά διαφορετικών ειδών, αλλά του ίδιου γένους. Σπανιότερα πετυχαίνουν οι εμβολιασμοί φυτών διαφορετικού γένους. Δεν πρέπει να ανήκουν σε διαφορετικές φυτικές οικογένειες.
Όλα τα είδη να μπολιαστούν με διαφορετικές ποιότητες του ίδιου είδους. Κάποιες φορές αυτό μπορεί να γίνει και μέσα σε μία οικογένεια. Να μπολιάσουμε δηλαδή είδη της ίδιας οικογένειας με άλλα είδη που ανήκουν όμως και αυτά στην οικογένεια.
Παραθέτουμε μερικά ενδεικτικά παραδείγματα «παντρέματος» δέντρων και φυτών:
- Η κορομηλιά μπορεί να μπολιαστεί με κερασιά και δαμασκηνιά.
- Η γκορτσιά (ποικιλία αχλαδιάς) μπορεί να μπολιαστεί με επιτυχία με όλες τις ποικιλλίες αχλαδιάς. Με την κοντούλα να δίνει πολύ καλά αποτελέσματα. Επίσης μπορεί να εμβολιαστείτε με μηλιά, και φιρίκια.
- Η άγριο - αμυγδαλιά μπορεί να μπολιαστεί με αμυγδαλιά, ροδακινιά, κερασιά, βερικοκιά, δαμασκινιά, κορομηλιά.
- Η τσκουδιά (κοκορεβυθιά) μπορεί να μπολιαστεί με επιτυχία με φυστικιά.
- Η πατάτα μπορεί να μπολιαστεί με ντοματιά η οποία θα δίνει πατάτες και ντομάτες ταυτόχρονα! Φυσικά αυτό απαιτεί μεγάλη τέχνη και εμπειρία. Οι ποικιλίες αβοκάντο εμβολιάζονται σε υποκείμενο Αβοκάντο.
- Οι ποικιλίες αμυγδαλιάς εμβολιάζονται υποκείμενα Αμυγδαλιάς, Ροδακινιάς και Αμυγδαλοροδάκινου
- Οι ποικιλίες βερικοκιάς εμβολιάζονται σε υποκείμενα Βερικοκιάς, Ροδακινιάς και Μυροβάλανου.
- Οι ποικιλίες ελιάς μπορούν να εμβολιαστούν σε υποκείμενα Αγριελιάς και Ελιάς.
- Οι ποικιλίες καρυδιάς εμβολιάζονται σε υποκείμενα Καρυδιάς (Κοινή ή Βασιλική ποικιλία)
- Οι ποικιλίες κερασιάς εμβολιάζονται σε υποκείμενα Αγριοκερασιάς και Μαχαλέπι.
- Οι ποικιλίες λεμονιάς μπορούν να εμβολιαστούν σε υποκείμενα Νερατζιάς, Πορτοκαλιάς, Τρίφυλλης Πορτοκαλιάς, Μανταρινιάς Cleopatra, Citrange Carrizo & Troyer, Γλυκολιμεττίας και Βολκαμεριάνας.
- Οι ποικιλιές λωτού εμβολιάζονται σε υποκείμενο Λωτού.
- Οι ποικιλιές μάνγκο εμβολιάζονται σε υποκείμενο Μάνγκο.
- Οι ποικιλίες μανταρινιάς μπορούν να εμβολιαστούν σε υποκείμενα Νερατζιάς, Πορτοκαλιάς, Τρίφυλλης Πορτοκαλιάς, Μανταρινιάς Cleopara, Citrange Carrizo & Troyer, Γλυκολιμεττίας και Βολκαμεριάνας.
- Οι ποικιλλίες μηλιάς εμβολιάζονται σε υποκείμενο Μηλιάς.
- Οι ποικιλίες πορτοκαλιάς μπορούν να εμβολιαστούν σε υποκείμενα Νερατζιάς, Πορτοκαλιάς, Τρίφυλλης Πορτοκαλιάς, Μανταρινιάς Cleopatra, Citrange Carrizo & Troyer, Γλυκολιμεττίας και Βολκαμεριάνα.
(Με πληροφορίες από το www.mistikakipou.gr)
