Γράφει ο Δρ. π. Γεώργιος Α. Σταθόπουλος*
« Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέωκται» έψαλλαν οι ψάλτες την Κυριακή της Τυρινής και η Εκκλησία καλεί όλους μας αυτήν την περίοδο, εφ' ενός μεν σε έναν πνευματικό αγώνα καλλιέργειας των αρετών που το Άγιο Πνεύμα έχει εμφυτευθεί σε καθένα μας και εφ' ετέρου στον περιορισμό των παθών και των ερωτημάτων μας. Πως θα προετοιμαστούμε σωστά για να φτάσουμε να κάνουμε την Ανάσταση του Θεανθρώπου και από αυτήν και στη δική μας ανάσταση και σωτηρία, βελτιωμένοι πνευματικά και απαλλαγμένοι από την υποκρισία, τη λανθασμένη τυπικότητα και την επιφανειακή θρησκευτικότητα, που συναντάμε συχνά στους κόλπους της Εκκλησίας μας και φυσικά παντού γύρω μας; Σε αυτό το ζωτικό ερώτημα η Εκκλησία μας έχει τη σωτήρια απάντηση, η οποία πηγάζει όχι σε κάποια ανθρώπινη θεωρία ή φιλοσοφική αναζήτηση, αλλά στην εμπειρία των Αγίων της, οι οποίοι βίωσαν πριν από εμάς τον λόγο Της και οδηγήθηκαν στην ανθρώπινη τελείωση, δηλαδή τη θέωση.
Καλούμαστε αυτή την περίοδο σε νηστεία, με στόχο όχι την αποχή κάποιων αγαπημένων τροφών και μέσω αυτής, στην καλλιέργεια της αυταρέσκειας και της επίδειξης της θρησκευτικότητάς μας, αλλά στη μυστική περιήγηση προς τα έγκατα της ψυχής μας, που απώτερο σκοπό της έχει τη συνάντησή του καθενός μας με τον πραγματικό του εαυτό. Αυτή η αποκάλυψη του πραγματικού μας εαυτού γίνεται μόνο όταν καθρεφτίζουμε απέναντι στην μόνη Αλήθεια, που είναι ο Ίδιος ο Ιησούς. Γι' αυτό και η νηστεία από μόνη της, δεν πρέπει να αποτελεί αυτοσκοπό για τον χριστιανό, αφού χωρίς την ταπείνωση, τη μετάνοια και την αγάπη, δεν μας βοηθάει να συναντήσουμε τον Θεό, απεναντίας πολλές φορές μας απομακρύνει από αυτόν. Μην ξεχνάμε ότι ο Διάβολος, πολλές φορές χρησιμοποιεί το Θείο Νόμο για να πλανήσει τον άνθρωπο. Το είδαμε αυτό στον Φαρισαίο αλλά και στον πρεσβύτερο υιό της παραβολής του Ασώτου.
Για να συναντήσει ο άνθρωπος τον Κύριό του πρέπει να καταφέρει να συναντηθεί πρώτα με τον αδελφό του. Αυτός είναι κανόνας απαράβατος για την αληθινή πνευματική προκοπή. Γι΄ αυτό άλλωστε νηστεύουμε αυτήν την περίοδο. Για να ταπεινωθούμε και να ελευθερωθούμε από το ΕΓΩ μας, το οποίο, όπως έλεγε και ο μεγάλος Άγιος των ημερών μας γέροντας Παΐσιος, μας έβγαλε από τον Παράδεισο και μας έριξε εδώ τη γη και τώρα αυτό το ΕΓΩ προσπαθεί να μας πάρει από αυτόν τον κόσμο και να μας ρίξει στην Κόλαση.
Η πορεία μας προς την αληθινή ελευθερία περνάει μέσα από τη συγχώρηση των άλλων και την αποκατάσταση της σχέσεώς μας μαζί τους και κατ' επέκταση με τον Θεό. Ο Ίδιος ο θεάνθρωπος Κύριος μας είπε ότι « Ἐὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος » (Μτθ. 6, 14). Καθημερινά όλοι μας στην Κυριακή προσευχή, το γνωστό μας « Πάτερ ἡμῶν» λέμε τη φράση : « ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν » , αλλά δυστυχώς ξεχνάμε τη συνέχειά της : « ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν ἡμθῶς . 12). Φυσικά και ως άνθρωποι θα έρθει η ώρα που θα διαφωνήσουμε και θα αντιπαρατεθούμε με κάποιους αδελφούς μας. Πολλές φορές μάλιστα κι εμείς ίσως δεχθούμε τα βέλη της συκοφαντίας, του φθόνου και της αγνωμοσύνης κάποιων ή και εμείς ίσως εκτοξεύσουμε εν αγνοία μας ή ευρισκόμενοι εκτός εαυτού άδικες και προσβλητικές κατηγορίες για κάποιους άλλους. Ας μην μας κυριεύσει όμως ο εγωισμός και χάσουμε την ορθή μας κρίση. Ας σκεφθούμε ψύχραιμα και ας αναλογιστούμε ότι και ο Κύριος μας βρέθηκε σε αυτήν τη θέση της άδικης, πλην εκούσιας δοκιμασίας, χωρίς μάλιστα ο Ίδιος να έχει αδικήσει κανέναν. Συκοφαντήθηκε, λοιδορήθηκε, μαστιγώθηκε, πόνεσε και πέθανε επί του Σταυρού, χωρίς καμιά διαμαρτυρία.
Ο Ίδιος, μάλιστα, μας είπε επί του Σταυρού, το μυστικό της μεγάλης Του αυτής υπομονής, καρτερίας και αγάπης, όταν ζήτησε από τον Πατέρα Του να συγχωρήσει αυτούς που τον σταύρωσαν. Τι Του λέγει; «Πάτερ ἄφες αὐτοῖς». Πατέρα μου, συγχωρέσε τους. Αλλά δεν μένει μόνο σε αυτό. Μας λέγει και το μυστικό που επιτρέπει και σ΄ εμάς να μπορούμε να συγχωρέσουμε αυτούς που κατά καιρούς μας αδικούν ή μας συκοφαντούν. Τι λέγει στη συνέχεια για αυτούς που τον σταύρωσαν; «Οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσιν» (Λκ. 23, 34). Σε αυτή Του τη φράση κρύβεται το μυστικό της συγχώρησης και για όλους εμάς. Δεν γνωρίζουν τι κάνουν αυτή τη στιγμή, λέγει. Και αυτό είναι μια πραγματικότητα. Γνώριζαν ο Αρχιερέας, οι Ιερείς, το Συνέδριο και οι Φαρισαίοι ότι είναι ο Ίδιος ο Θεός; Όχι. Γι΄ αυτούς ήταν όχι ο αναμενόμενος Μεσσίας και λυτρωτής του λαού του Ισραήλ, αλλά ένας ψευδοπροφήτης και λαοπλάνος. Και για να σώσουν το λαό τους, τον σκοτώνουν. Μήπως το ίδιο συμβαίνει και μ΄ εμάς; Ας σκεφτούμε και εμείς λίγο αυτούς που μας επιβουλεύονται και μας αδικούν, μήπως αυτά που λένε ή κάνουν εις βάρος μας τα κάνουν επειδή δεν μας γνωρίζουν αληθινά, αλλά έχουν λάθος άποψη και εικόνα για το πρόσωπό μας, και τότε θα βρούμε το βάλσαμο εκείνο που θα μας επιτρέψει να τους δικαιολογήσουμε και να τους συγχωρήσουμε. Σε αντίθεση περίπτωση, εμείς θα ζημιώσουμε τους εαυτούς μας και θα επιτρέψουμε στον Διάβολο να δηλητηριάσει την ψυχή μας και κατ΄ επέκταση τις σχέσεις μας με τους άλλους.
Η συγχώρεση είναι το ιαματικό εκείνο έλαιο, που επουλώνει τις πληγές της ψυχής, απελευθερώνοντάς την από τα φορτία του παρελθόντος. Ζητώντας ο άνθρωπος συγχώρηση από τον Θεό, ουσιαστικά Του ζητάει να του δοθεί τόπος να σταθεί κοντά Του, στην Βασιλεία Του. Όταν ο άνθρωπος ζητάει συγγνώμη από τους αδελφούς του, ουσιαστικά ζητάει να του δώσουν αυτοί τόπο να σταθεί κοντά τους. Να του παραχωρήσουν δηλαδή τόπο στη ζωή τους. Συγχώρεση (συν + χωρώ), σημαίνει ότι ανοίγομαι αγαπητικά προς τον άλλο και αγκαλιάζομαι μαζί του. Ρίχνω γέφυρες και αλληλοπεριχωρούμαι με τον άλλον, τον αδελφό μου, ζητώντας συγνώμη για τα λάθη μου προς αυτόν ή δίδοντας άφεση για τα λάθη του άλλου προς εμένα. Χωρίς αυτήν την συγνώμη και εμμένοντας δαιμονικά ο άνθρωπος στον παθολογικό εγωισμό του, αυτοκαταστρέφεται και βυθίζεται στο σκοτάδι της απελπισίας και της απομόνωσης από τους άλλους. Αυτό όμως αποτελεί πρόγευση της κολάσεως, την οποία κανείς δεν αξίζει να βιώσει, όταν ο Κύριος μας άνοιξε τον δρόμο της Δόξας και του Παραδείσου με την θυσία Του.
Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι μια ευκαιρία για να αυτοβελτιωθούμε και να συναντήσουμε ξανά όσους το παρελθόν είχαμε απομακρύνει από κοντά μας. Η συγνώμη όλων μας προς όλους ανεξαιρέτως, ανοίγει το δρόμο προς την αληθινή συμφιλίωση, όχι μόνο με άλλους τους και τον Θεό, αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό. Αποτελεί μια πράξη λύτρωσης, υπέρβαση του εγωισμού μας και κατάπτωση στην άβυσσο της αληθινής και χωρίς όρια αγάπης. Και μέσα από αυτή την απύθμενη αγάπη, ο άνθρωπος γεύεται την αληθινή πνευματική ελευθερία. Την ελευθερία του να αγαπάς, να ελπίζεις, να υπάρχεις εν Χριστώ.
*Εφημέριος Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου Αμαλιάδας
Καθηγητής Θεολόγος – Μουσικός στη Δ. Ε.
