Ιερά Μονή Σκαφιδιάς: Στην «αγκαλιά» της Παναγίας το Πάσχα είναι διαφορετικό….

Γράφει η Βίκυ Γκουγκουστάμου

Η αλήθεια είναι ότι βασανίστηκα αρκετά στην προσπάθειά μου να περιγράψω τα συναισθήματα που κυριεύουν ψυχή, μυαλό και σώμα, όταν επισκέφθηκα την Ιερά Μονή Σκαφιδιάς. Δεν αποτυπώνονται εύκολα στο χαρτί. Μπορεί να ακουστεί λίγο κοινότυπο, αλλά όντως οι λέξεις είναι πολύ φτωχές για να περιγράψουν τις αισθήσεις. Τι είναι αυτό που κάνει τον επισκέπτη να «βυθίζεται» σε μια ανεκτίμητη γαλήνη; Η απάντηση ήρθε κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας με την ηγουμένη Μακαρία. Είναι η αγκαλιά της Παναγίας! Της Μητέρας όλων των ανθρώπων. Είναι και οι προσευχές των μοναχών. Εκατομμύρια προσευχές, που χάνονται στα βάθη των αιώνων για όλους μας… Μια αγκαλιά λοιπόν και μια προσευχή είναι η λύτρωση της ψυχής μας.

Η ηγουμένη Μακαρία μας καλωσόρισε στο χώρο της τραπεζαρίας. Το πρόσωπό της ολοφώτιστο και η φωνή της γεμάτη αγάπη. Για τον Κύριο και τους ανθρώπους… Κάθε της πράξη και μια προσευχή για όλους όσοι ζητούν τη βοήθεια του Θεού να ξεπεράσουν δυσκολίες, να ορθοποδήσουν… Μαζί της μπορείς να συζητήσεις τα πάντα, σα να έχεις δίπλα σου μια φίλη από τα παλιά. Εκείνη τη φίλη που ήξερε πάντα τι να σου πει, και πως να βάλει στη σειρά τις σωστές λέξεις για να βγαίνει νόημα όταν ένιωθες να χάνεσαι σ’ έναν  λαβύρινθο σκέψεων. Μια φωτογραφία με τον Μακαριστό Γερμανό από την χειροτονία της το 2016, στάθηκε αφορμή να μάθουμε λίγα πράγματα για την δική της πορεία πριν νιώσει το κάλεσμα της Παναγίας και ακολουθήσει τη μοναχική ζωή. Ήταν στο τρίτο έτος των Παιδαγωγικών σπουδών στην Πάτρα. Πριν 30 χρόνια…

«Πάντοτε ήμουν κοντά στο Θεό και την εκκλησία, από πολύ μικρό παιδί με πολύ καλούς πνευματικούς. Μεγάλωσα (σ.σ. στο Κρανίδι Ερμιόνης) με εκκλησιαστικό φρόνημα από τη μητέρα μου. Δεν είχα σκεφτεί ποτέ τον μοναχισμό, παρ’ ότι επισκεπτόμουν συχνά Μονές. Αυτό μου συνέβη εδώ, στο συγκεκριμένο Μοναστήρι. Είχα δύο συμφοιτήτριες από την Ηλεία και με αυτές κάναμε μια έντονη πνευματική φοιτητική ζωή στην Πάτρα. Μου πρότειναν να έρθουμε σε μια αγρυπνία. Όταν μπήκαμε στο Ναό, κάτι συνέβη… Είδα την εικόνα της Παναγίας και άρχισα να κλαίω ασταμάτητα. Δεν ήξερα γιατί. Εκείνη τη στιγμή άλλαξαν τα πάντα. Δεν ήθελα να φύγω από το Μοναστήρι. Ξημέρωσε, έφυγα για το Πανεπιστήμιο και σκεφτόμουνα πότε θα επιστρέψω.  Αργότερα, όπως μου είπε κάποιος πνευματικός, αυτό ήταν το κάλεσμα από την Παναγία».

«Η χαρά που ένιωθα μέσα στην εκκλησία και κοντά στον Χριστό, ήταν πάντα τόσο μεγάλη! Υπήρχε και στη δική μου γενιά, τότε το λεγόμενο bulying προς τα παιδιά που ήταν κοντά στον Θεό, αλλά δεν με απασχολούσε καθόλου μπροστά σ’ αυτό που ένιωθα. Την τόση μεγάλη χαρά όταν προσευχόμουνα. Δεν ήξερα όμως ότι αυτή την προσευχή θα την βρω μέσα στο Μοναστήρι. Και όταν το ανακάλυψα, τα άφησα όλα και έφυγα. Έτσι απλά…»

«Υπήρξαν αρχικά έντονες αντιδράσεις από την οικογένειά μου. Κάθε γονιός έχει τα όνειρά του για το παιδί του. Αλλά αυτό είναι το λάθος των γονιών, ότι ονειρεύονται με δικά τους όνειρα για τα παιδιά τους. Ο γονιός πρέπει να είναι ευτυχισμένος, όπου είναι το παιδί του ευτυχισμένο. Όταν είδαν λοιπόν πόσο ευτυχισμένη ήμουνα, ηρέμησαν αλλά αργήσανε πολύ. Τα παιδιά, σας τα δίνει ο Θεός. Είναι κάποιες μητέρες που όταν τις ρωτάς πόσα παιδιά έχουν, απαντούν «Πέντε του Θεού», ή «Δύο του Θεού»… Εκείνος τα έδωσε. Τώρα αν ο Θεός επέλεξε κάποια από τα παιδιά να Τον υπηρετήσει διαφορετικά, να είναι ευλογημένα.

«Το μεγαλύτερο άγχος των σημερινών γονιών είναι, να μην επηρεαστούν τα παιδιά από τα σύγχρονα ερεθίσματα και όσο γίνεται να κρατηθούν κοντά στην πίστη, τις αρχές και τις ηθικές αξίες. Βλέπουμε πάρα πολύ μεγάλη επιρροή δυστυχώς, και γι’ αυτό ένα δικό μου όνειρο και πόθος ήταν η λειτουργία του Κατηχητικού. Λειτουργεί από πέρυσι, κάθε Κυριακή με την ευλογία του Σεβασμιότατου. Ξεκινήσαμε με πολύ ζήλο και μεγάλη επιτυχία, με 40 παιδιά από διάφορες περιοχές. Το Κατηχητικό δεν είναι απλώς ότι γινόταν παλιά στη δική μας γενιά. Κάνουμε πολλά πράγματα, κατασκευές, παιχνίδια σχετικά με το μάθημα και τα παιδιά εντυπώνουν όλα αυτά που τους μεταφέρουμε. Βλέπουμε την αλλαγή, όπως και οι γονείς. Γιατί πραγματικά, όταν το παιδί έρθει σε επαφή με τον Θεό και ακούσει σωστά πράγματα αλλάζει η συμπεριφορά του». 

Σωτηρία ή θεραπεία της  ψυχής;

«Η επιστήμη με την θρησκεία δεν αντικρούονται, αλλά περισσότερο οι άνθρωποι μπορούν να διαχειριστούν κάποια προβλήματα εάν έχουν επαφή με το Θεό. Είναι τελείως διαφορετική η αντιμετώπιση των δοκιμασιών. Οτιδήποτε σου συμβεί είναι τελείως διαφορετικό όταν το δεις από το πρίσμα του Θεού και της σχέσης σου μαζί Του. Πολλές φορές άνθρωποι μπορεί να «πνίγονται» με πράγματα που είναι πολύ απλά αν τα δεις διαφορετικά και πνευματικά. Σαφώς υπάρχουν προβλήματα υγείας που επιβάλλουν την ιατρική φροντίδα και εμείς την συστήνουμε όταν κάποιος χρήζει τέτοιας βοήθειας. Αλλά πολλές φορές, αυτά τα δύο μπορεί να «πηγαίνουν» μαζί. Γιατί και την επιστήμη, την έχει ευλογήσει ο Θεός. Δυστυχώς υπάρχουν στις μέρες μας πολλές ασθένειες και πολλές ψυχικές ασθένειες».

«Οι προσευχές των μοναχών για τον κόσμο είναι πολλές και τα ονόματα αυξάνονται καθημερινά. Άνθρωποι με προβλήματα υγείας, που αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες… Πρέπει στην καθημερινή μας προσευχή να τους συμπεριλάβουμε. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τους αδελφούς μας… Ίσως κάποιοι να νομίζουν ότι μπήκαμε στο Μοναστήρι για να αποφύγουμε κάποια πράγματα και καταστάσεις της ζωής. Σε καμία περίπτωση δεν ισχύει αυτό. Μπήκαμε στο Μοναστήρι και αυτό που κάνουμε είναι να καθαρίσουμε, πρώτη την καρδιά μας για να έχουμε επαφή με το Θεό και να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους. Γιατί το έργο του μοναχού, κατά κύριο λόγο είναι η προσευχή για τον συνάνθρωπο».

«Πολλοί θα έρθουν εδώ για συμβουλή, για βοήθεια… Όλοι αυτοί περιμένουν από εμάς κάτι για να  παρηγορηθούν, να πάρουν δύναμη. Αυτή τη δύναμη εμείς, ανθρώπινα δεν μπορούμε να την δώσουμε. Την δίνουμε μέσω της προσευχής μας».

«Υπήρξαν πάρα πολλά περιστατικά που πραγματικά ματώνουν την ψυχή. Και με τη βοήθεια του Θεού έχουμε γλιτώσει ανθρώπους ακόμη και από αυτοκτονία. Ήταν άνθρωποι που δεν μπορούσαν να διαχειριστούν τις δοκιμασίες, είτε κάποια ασθένεια, είτε το θάνατο δικού τους προσώπου. Ειδικά αν χαθεί παιδί, εκεί είναι πολύ δύσκολα… Εμείς εκείνη τη στιγμή ακούμε το πρόβλημα αλλά όχι επιφανειακά. Προσευχόμαστε και ζητάμε από το Θεό να μας φωτίσει για το τι θα του πούμε, πώς θα τον βοηθήσουμε…». 

Η πάλη με τον εγωισμό

«Φτάνοντας προς το Πάσχα, έχουμε ξεκινήσει από μια περίοδο μετάνοιας. Για να διανύσουμε την μεγάλη τεσσαρακοστή, είναι πολύ βασική προϋπόθεση, να έχουμε συγχωρήσει και να έχουμε ζητήσει συγχώρεση από τους συνανθρώπους μας. Αν δεν ξεκινήσουμε έτσι και δεν έχουμε υποχωρητικότητα και πάμε με πολλή σκληρή καρδιά και εγωισμό να αντιμετωπίσουμε όλη αυτή την περίοδο, δεν θα μπορέσουμε τις Άγιες ημέρες του Πάσχα, της Μεγάλης Εβδομάδας και της Λαμπροφόρου Αναστάσεως, να νιώσουμε τίποτα. Η συγχωρητικότητα, είναι το μεγαλύτερο μήνυμα που υπάρχει αυτή την ευλογημένη περίοδο. Γιατί αν δεν συγχωρήσουμε δεν θα συγχωρήσει ούτε εμάς ο Θεός. Και ο αγώνας όλος που καταβάλλουμε, η νηστεία, η προσευχή δεν έχει νόημα…». 

«Αυτές  τις Άγιες ημέρες που θα ζήσουμε, βλέπουμε έναν αναμάρτητο Θεό ο οποίος θα μαστιγωθεί, θα χλευαστεί, θα τον φτύσουν, θα τον κοροϊδέψουν και θα περάσει τον πιο ατιμωτικό θάνατο πάνω στον σταυρό. Καρφωμένος, πληγωμένος, ματωμένος… Η φράση που αντηχεί πάντα στα δικά μου αφτιά είναι αυτό που είπε πάνω στον σταυρό: «Πάτερ, άφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι»… Πραγματικά αν μπορούσαμε να έχουμε στο μυαλό μας αυτή τη φράση κάθε φορά που κάποιος μας κάνει κάτι… Όταν ένας αναμάρτητος Θεός έβλεπε όλους αυτούς που τον βασάνιζαν, με τόση αγάπη, εμείς τι πρέπει να κάνουμε;»

«Ο εγωισμός υπήρχε και υπάρχει και μέχρι το τέλος της ζωής μας θα παλεύουμε με αυτόν. Απλά αντιλαμβανόμαστε ότι πλέον καλλιεργείται πολύ έντονα. Και έχουν συμβάλλει πολλές αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων. Γι’ αυτό και πρέπει να εστιάσουμε περισσότερο στο εμείς και όχι στο εγώ». 

Οι ψυχές των παιδιών που χάθηκαν στα Τέμπη είναι στον παράδεισο…

«Αυτό το «εμείς» έγινε στη διαμαρτυρία για τα θύματα των Τεμπών. Πόσοι άνθρωποι άφησαν τις δουλειές τους, τις υποχρεώσεις τους, άνθρωποι μεγάλης ηλικίας βγήκαν στους δρόμους για να συμπαρασταθούν στους ανθρώπους που έχασαν τα παιδιά τους, τους δικούς τους ανθρώπους… Αυτό ήταν πολύ μεγάλη κραυγή των ανθρώπων, ότι «είμαστε εδώ, συμπαραστεκόμαστε και είμαστε δίπλα σας». Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Και νομίζω ότι καταρρίπτει το «εγώ». Είμαστε κοντά στους ανθρώπους αυτούς που πονάνε. Είναι πολύ σημαντικό γιατί πραγματικά μπορεί ο Κύριός μας να πέρασε ένα διάστημα Παθών, αλλά αυτοί οι άνθρωποι ζουν τον Γολγοθά συνεχόμενα με τον πόνο που έχουν μέσα τους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τους ανθρώπους αυτούς που περνούν αυτόν τον πόνο. Είναι πολύ δύσκολο, πραγματικά… Με την βοήθεια του Θεού προσευχόμαστε πολύ γι’ αυτούς, να τους δώσει ο Θεός δύναμη και κουράγιο». 

«Το βράδυ της Ανάστασης το τροπάριο που συγκλονίζει είναι «Είπωμεν αδελφοί, και τοις μισούσιν ημάς, Συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει, και ούτω βοήσωμεν, Χριστός Ανέστη…». Αν δεν συγχωρήσουμε τα πάντα, δεν μπορούμε να φωνάξουμε «Χριστός Ανέστη». Πρέπει να σκεφτόμαστε ότι μετά τον Γολγοθά υπάρχει Ανάσταση. Όλα έρχονται και παρέρχονται, τα πλούτη, οι δουλειές μας… Όλα. Όχι όμως ο αιώνιος Θεός και η αιωνιότητα. Και αυτός είναι ο στόχος μας. Τα παιδιά που έφυγαν στα Τέμπη βρίσκονται στον παράδεισο. Γιατί, μ’ αυτό που πέρασαν, οι ψυχές τους τις πήγαν κατ’ ευθείαν στο Θεό. Και αυτές οι οικογένειες, εκτός από εμάς που είμαστε δίπλα τους με την προσευχή και την συμπαράστασή μας,  έχουν και αυτά τα παιδιά στον Ουρανό να τους δίνουν δύναμη… Είναι αυτά που λένε «τα express λεωφορεία του Θεού, που πάνε κάποιες ψυχές στον παράδεισο». Το γιατί συνέβη και πώς, το ξέρει μόνον ο Θεός. Τις απαντήσεις θα τις πάρουμε στη Δευτέρα παρουσία όλοι μας. Είναι γεγονός ότι αυτά τα παιδιά είναι στα δεξιά του Θεού και είναι κοντά του…» 

Ο θρύλος, η παράδοση και η μεγάλη ιστορία

Η συζήτησή μας με την ηγουμένη Μακαρία ολοκληρώθηκε με ξενάγηση στο μοναστήρι και αναφορά στο ιστορικό του. Η Ιερά Μονή Σκαφιδάς χρονολογείται από τον 10^ο αιώνα, αν και υπάρχουν εκτιμήσεις αρχαιολόγων που το τοποθετούν τον 7^ο αιώνα.

Αναφέρεται στον θρύλο με την εύρεση της εικόνας της Παναγίας, από την εποχή της Εικονομαχίας. Σύμφωνα με την παράδοση ένας πιστός έβαλε την εικόνα σε ένα σκαφίδι και αυτό έφτασε στη σημερινή παραλία της Σκαφιδιάς. Στο όνομά Της χτίστηκε το Μοναστήρι.

Ο αρχικός ναός ήταν βυζαντινός με τρούλο, αλλά το 1886 ένας πολύ δυνατός σεισμός κατέστρεψε το κεντρικό του κομμάτι. Σήμερα σώζεται ο πρόναος με τις παλιές τοιχογραφίες και το Ιερό. Το Μοναστήρι είχε έντονη δράση επί Τουρκοκρατίας. Ήταν το στρατηγείο των οπλαρχηγών, γιατί η τοποθεσία του ήταν ιδανική. Εδώ, ήταν οι Κολοκοτρωναίοι που οργάνωναν τον αγώνα. Οι μοναχοί -καθώς ήταν εξ αρχής αντρικό μοναστήρι- συνέβαλαν πάρα πολύ στον αγώνα πολεμώντας και οι ίδιοι. Υπήρξε ένας μοναχός, ο Παπαφώτης, πολύ δυναμικός, που ξεσήκωνε τον κόσμο. Οι Τούρκοι του έστησαν καρτέρι και τον σκότωσαν στο Λάλα. Μέσα στο ναό, στον πρόναο είναι εμφανείς ακόμη οι καταστροφές από την επέλαση του Ιμπραήμ. Τα μάτια των Αγίων είναι κατεστραμμένα, υπάρχει αίμα μέσα στο ναό από μάχη που δόθηκε, τρύπες από βόλια…

«Είναι εμφανές το πέρασμα του Ιμπραήμ το 1826 γιατί ήξερε ότι ήταν το αρχηγείο και πρώτος του στόχος ήταν το μοναστήρι της Σκαφιδιάς. Ο Θεός όμως το έσωσε. Η χάρη της Παναγίας είναι πολύ έντονη και την νιώθουν οι προσκυνητές. Επειδή εδώ έχουν διαδραματιστεί πολύ σημαντικά γεγονότα, έχει μια χάρη το Μοναστήρι τελείως διαφορετική» μας λέει η Ηγουμένη Μακαρία.

Η Ιερά Μονή Σκαφιδιάς διαθέτει πολλούς θρησκευτικούς και ιστορικούς θησαυρούς, καθώς και ένα σημαντικό αρχείο στη βιβλιοθήκη με πολλά χειρόγραφα βιβλία, που αναφέρονται  σε λειτουργικά, μουσικά, αγιογραφικά και άλλα θέματα, αλλά και στην ιστορία της Μονής και τη συμμετοχή της στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ανάμεσα στα εκθέματα, και το καριοφίλι του Κολοκοτρώνη… 

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•