Από το Μανωλοπούλειο και τα Υπνωτήρια μέχρι το θέατρο «Απόλλων» την καμιναδα Ξυστρή και τις αποθήκες ΑΣΟ
Μια ουσιαστική και πολυεπίπεδη προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη στον Πύργο, με στόχο την αποκατάσταση και ανάδειξη εμβληματικών διατηρητέων κτιρίων που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής, πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής ταυτότητας της πόλης. Η Δημοτική Αρχή, επιχειρεί να επαναφέρει την ιστορικότητα του αστικού ιστού, και την λειτουργική επανένταξη εμβληματικών κτιρίων, επενδύοντας στη διάσωση μνημείων υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας, καθώς και η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας που έχει ένα σημαντικό μερίδιο στο συνολικό εγχείρημα.
Τα έργα που προωθούνται αφορούν σημαντικά τοπόσημα, όπως το Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο, τα Υπνωτήρια του Σιδηροδρομικού Σταθμού ΣΠΚ, τις αποθήκες του ΑΣΟ, το θέατρο «Απόλλων» αλλά και τη διατηρητέα καμινάδα στο Θεματικό Πάρκο Ξυστρή. Παρεμβάσεις που, πέρα από την αποκατάσταση των κτιρίων, φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο πολιτιστικών χώρων, αναδεικνύοντας την ιστορία του Πύργου και επανασυνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.
«Η αποκατάσταση των ιστορικών κτιρίων του Πύργου δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική παρέμβαση, αλλά μια βαθιά πολιτική και πολιτιστική επιλογή. Είναι καθήκον μας να αποδοθεί σεβασμός στην ιστορία και τα μνημεία της πόλης μας» δηλώνει στο ilialive.gr ο Δήμαρχος Πύργου, Στάθης Καννής, τονίζοντας τη σημασία της συνολικής προσπάθειας. «Μετά από χρόνια αδράνειας, προχωράμε με σχέδιο, με σταθερά και μελετημένα βήματα, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία και συνεργασίες, ώστε να διασώσουμε την ταυτότητα της πόλης μας. Στόχος μας, είναι να αποδοθεί ο απαιτούμενος σεβασμός στην ιστορία και να επιτελέσουμε το καθήκον μας απέναντι στα μνημεία που την αποτυπώνουν. Θέλουμε τα κτίρια αυτά να αποκτήσουν ξανά ζωή, να φωτίσουν την ιστορία του Πύργου και να αποτελέσουν σημεία αναφοράς για τις επόμενες γενιές, ενισχύοντας παράλληλα την πολιτιστική και αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής μας».
«Μανωλοπούλειο» Νοσοκομείο: Στο δημοτικό συμβούλιο η παρουσίαση της ολοκληρωμένης μελέτης
Το ιστορικό «Μανωλοπούλειο» Νοσοκομείο αποτελεί ίσως το πιο εμβληματικό παράδειγμα της νέας αυτής προσπάθειας. Πρόκειται για ένα κτίριο με βαθιές ρίζες στην τοπική κοινωνία, καθώς η ίδρυσή του ανάγεται στο 1888, ενώ για δεκαετίες αποτέλεσε βασικό πυλώνα υγειονομικής φροντίδας στην περιοχή.
Μετά από χρόνια εγκατάλειψης και σταδιακής φθοράς –ιδίως μετά τον σεισμό του 1993 και τη μεταφορά των υπηρεσιών του το 2004– το κτίριο εισέρχεται πλέον σε τροχιά αποκατάστασης. Ο Δήμος Πύργου, σε συνεργασία με τη ΔΕΠΑΝ, έχει προχωρήσει στην ανάθεση ολοκληρωμένου πακέτου μελετών, ξεκινώντας από την αποτύπωση και τεκμηρίωση του μνημείου.
Η αποτύπωση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών, όπως επίγειοι σαρωτές laser 3D, drones και φορητοί σαρωτές υψηλής ακρίβειας. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 226 σαρώσεις, ενώ τα δεδομένα συνενώθηκαν σε ένα ενιαίο τρισδιάστατο μοντέλο δισεκατομμυρίων σημείων. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει την πλήρη κατανόηση της υφιστάμενης κατάστασης και αποτελεί τη βάση για τις μελλοντικές μελέτες αποκατάστασης.
Η μελέτη αποτύπωσης – τεκμηρίωσης του μνημείου εκπονείται από το εξειδικευμένο αρχιτεκτονικό γραφείο Ν. Μιχαηλίδη – Η. Παγκάλου. Κατόπιν της μελέτης αποτύπωσης και τεκμηρίωσης, στο προσεχές διάστημα, θα πραγματοποιηθεί δειγματοληψία, με στόχο την ανάλυση των δομικών υλικών του μνημείου, και οι μελέτες αρχιτεκτονικής και στατικής αποκατάστασης του.
Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η ολοκληρωμένη μελέτη θα παρουσιαστεί στο Δημοτικό Συμβούλιο ώστε να λάβει γνώση η κοινωνία του Πύργου για τις ενέργειες που επιχειρούνται.
Υπνωτήρια – Σιδηροδρομικός Σταθμός ΣΠΚ: Σύνδεση ιστορίας και σύγχρονης αστικής ζωής
Τα Υπνωτήρια του Σιδηροδρομικού Σταθμού ΣΠΚ εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αστικής αναζωογόνησης που αφορά τόσο την αποκατάσταση και επανάχρηση του κτιρίου όσο και την ανάπλαση της ευρύτερης περιοχής, με επίκεντρο την οδό Τάκη Πετροπούλου.
Η παρέμβαση αυτή αποτελεί βασικό άξονα του «Πολιτιστικού περιπάτου», ενός σχεδιασμού που φιλοδοξεί να ενοποιήσει σημαντικά ιστορικά σημεία της πόλης – όπως το Μανωλοπούλειο, το Ξυστρή και τα Υπνωτήρια – μέσω αναπλάσεων και ήπιων παρεμβάσεων στον δημόσιο χώρο.
Η μετατροπή της οδού Τάκη Πετροπούλου σε δρόμο ήπιας κυκλοφορίας, χωρίς αλλοίωση της υφιστάμενης δομής, ενισχύει την προσβασιμότητα και δημιουργεί ένα φιλικό περιβάλλον για πεζούς και επισκέπτες. Παράλληλα, το ίδιο το κτίριο των Υπνωτηρίων προορίζεται για πολιτιστικές χρήσεις, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός δυναμικού πολιτιστικού πυρήνα. Η πρόταση έχει ενταχθεί στην ΟΧΕ και η μελέτη του σχεδίου ολοκληρώνεται για να κατατεθεί η πρότασή χρηματοδότησής της από το ΕΣΠΑ Δυτικής Ελλάδας.
Καμινάδα Ξυστρή: Διάσωση ενός εύθραυστου αλλά εμβληματικού μνημείου
Μέχρι τον Ιούλιο αναμένεται να ολοκληρωθούν οι εργασίες θωράκισης της διατηρητέας καμινάδας στο Θεματικό Πάρκο Ξυστρή, η οποία αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της βιομηχανικής ιστορίας του Πύργου. Η αποκατάστασή της κρίθηκε απολύτως αναγκαία, τόσο για λόγους ασφάλειας όσο και για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, και κυρίως για την οριστική παραλαβή του συνολικού έργου της ανάπλασης και ανάδειξης του θεματικού πάρκου Ξυστρή, καθώς αποτελούσε βασική προϋπόθεση προκειμένου να μην απενταχθεί το έργο.
Το έργο ξεκίνησε τον περασμένο Σεπτέμβριο και κατά την έναρξη των εργασιών, διαπιστώθηκε ότι τα προβλήματα στατικής επάρκειας ήταν πολύ πιο εκτεταμένα από τις αρχικές εκτιμήσεις, γεγονός που οδήγησε σε αναθεώρηση των παρεμβάσεων και παράταση του χρονοδιαγράμματος έως το καλοκαίρι του 2026.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν ενίσχυση της υψικαμίνου, προστασία του κτιρίου ελαιουργίας και εγκατάσταση αντικεραυνικής προστασίας.
Στην ατζέντα και το δημοτικό θέατρο Απόλλων
Παράλληλα, η Δημοτική Αρχή Πύργου εκπονεί αυτό το διάστημα ολοκληρωμένη μελέτη συντήρησης και βελτίωσης του Δημοτικού Θεάτρου «Απόλλων», τόσο για τον εσωτερικό χώρο και την εξωτερική όψη του κτιρίου όσο και τον περιβάλλοντα χώρο, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικότητας και της εικόνας του, χωρίς αλλοιώσεις στον διατηρητέο χαρακτήρα του.
Σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο Τεχνικών Υπηρεσιών, Βασίλη Παναγόπουλο, το σχέδιο περιλαμβάνει εκτεταμένες αλλά στοχευμένες παρεμβάσεις: «Έχουμε πρόγραμμα να προχωρήσουμε σε εσωτερικές εργασίες, όπως αντικατάσταση μοκετών και ταπετσαριών στα καθίσματα, αναβάθμιση των συστημάτων ψύξης-θέρμανσης και φωτισμού, καθώς και βελτιώσεις στα καμαρίνια και το φουαγιέ. Παράλληλα, εξωτερικά θα πραγματοποιηθούν εργασίες βαφής, καθαρισμού των μαρμάρων, αντικατάστασης κουφωμάτων και θυρών, ενώ προβλέπεται και η αναβάθμιση της πλατείας που βρίσκεται δίπλα στο θέατρο. Στόχος μας είναι να δώσουμε ένα συνολικό «λίφτινγκ» στο κτίριο». Όπως διευκρίνισε στο ilialive.gr, λόγω του διατηρητέου χαρακτήρα του θεάτρου, οι παρεμβάσεις θα κινηθούν με απόλυτο σεβασμό στην αρχική αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία.
«Στα καθίσματα θα διατηρηθεί το ξύλινο στοιχείο και θα αντικατασταθούν μόνο οι ταπετσαρίες. Το ίδιο ισχύει και για τα κουφώματα και τις πόρτες. Δεν μπορούμε να κάνουμε ριζικές αλλαγές, αλλά οφείλουμε να διατηρήσουμε το ύφος του κτιρίου, ακολουθώντας τις εγκεκριμένες μελέτες. Θα προχωρήσουμε σε τεχνική έκθεση και μελέτη που θα «κουμπώνει» πάνω στα ήδη εγκεκριμένα σχέδια από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε οι παρεμβάσεις να είναι απολύτως συμβατές με το καθεστώς προστασίας του μνημείου».
Παράλληλα, έχουν ήδη ολοκληρωθεί κρίσιμες εργασίες στεγανοποίησης της οροφής, ενώ το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την έναρξη των εσωτερικών εργασιών άμεσα, με στόχο το θέατρο να είναι λειτουργικό έως τον Οκτώβριο, την ώρα που οι εξωτερικές παρεμβάσεις θα συνεχίζονται. «Ελπίζουμε, με τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, να πετύχουμε μια ουσιαστική αναβάθμιση. Η πλήρης μελέτη θα είναι έτοιμη μέχρι το τέλος του μήνα», σημειώνει ο κ. Παναγόπουλος, καταλήγοντας «Σε όλα τα διατηρητέα κτίρια που διαθέτει ο Δήμος έχουν ήδη ξεκινήσει στοχευμένες ενέργειες και παρεμβάσεις, με εξαίρεση το κτίριο Παπαγιάννη, όπου απαιτείται εξειδικευμένη μελέτη».
Αποθήκες ΑΣΟ: Μετατροπή ενός βιομηχανικού συγκροτήματος σε κόμβο καινοτομίας
Το έργο επανάχρησης των αποθηκών του πρώην ΑΣΟ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες και πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας στον Πύργο, με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 13,5 εκ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο από το Πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα/ΕΣΠΑ 2021-2027».
Ήδη, το έργο «Επανάχρηση πρώην εργοστασίου ΑΣΟ Πύργου, σε πολυχώρο πολιτισμού και εκπαίδευσης, με τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Κέντρου Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας», βρίσκεται στη φάση ανάδειξης του προσωρινού αναδόχου, και θα αποτελέσει τη στέγη του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας.
Η νέα χρήση απαιτεί εκτεταμένες παρεμβάσεις τόσο στο κέλυφος όσο και στις υποδομές, με στόχο τη δημιουργία σύγχρονων εγκαταστάσεων υψηλών προδιαγραφών. Προβλέπονται αίθουσες προβολής μεγάλης και μεσαίας χωρητικότητας,( έως 800 και 120 ατόμων αντίστοιχα) στούντιο κινηματογραφικών λήψεων και animation, χώροι ηχοληψίας και μοντάζ, καθώς και αίθουσες εργαστηρίων και εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση της βιομηχανικής ταυτότητας του συγκροτήματος, με ενσωμάτωση στοιχείων του παλιού εξοπλισμού στις νέες χρήσεις. Παράλληλα, εξασφαλίζεται πλήρης προσβασιμότητα για ΑμεΑ, ενώ προβλέπονται και εξειδικευμένες εργασίες απομάκρυνσης επικίνδυνων υλικών, όπως ο αμίαντος.
Το έργο αναμένεται να μετατρέψει τον χώρο σε έναν διεθνή κόμβο δημιουργικότητας, εκπαίδευσης και πολιτιστικής παραγωγής.
