Ένα σημαντικό βήμα για την αξιοποίηση του ιστορικού κτιρίου «Σωσίπολις» στον Πύργο σηματοδοτεί η απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού, με την οποία εγκρίνεται η μελέτη για τη δημιουργία ενός νέου διαδραστικού πόλου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, πολιτισμού, ιστορικής τεκμηρίωσης και έρευνας, αλλά και ψυχαγωγίας.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για την αξιοποίηση ενός ιστορικού κτιρίου της πόλης, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία της σταφίδας, καθώς και με την οικονομική και κοινωνική πορεία της περιοχής.
Ουσιαστικά, η έγκριση του υπουργείου Πολιτισμού, όπως εξηγεί και ο Αντιπεριφερειάρχης Υποδομών & Έργων Βασίλης Γιαννόπουλος, ανοίγει τον δρόμο στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας για το επόμενο καθοριστικό βήμα, που είναι η έκδοση της οικοδομικής άδειας. Στη συνέχεια, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες, το έργο θα μπορεί να προχωρήσει στη δημοπράτηση.
Τι προβλέπει το έργο
Η νέα μελέτη προβλέπει τη δημιουργία ενός πολυλειτουργικού χώρου, με επίκεντρο την περιβαλλοντική εκπαίδευση, τον πολιτισμό, την ιστορική τεκμηρίωση και έρευνα, καθώς και την ψυχαγωγία, μέσα από ένα σύνολο εκθεσιακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Στο ισόγειο του κτιρίου σχεδιάζεται η δημιουργία αίθουσας προβολών και περιοδικών εκθέσεων, ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης και εργαστηρίου έρευνας, αίθουσας πολλαπλών χρήσεων, αίθουσας γευσιγνωσίας, εκθετηρίου και άλλων βοηθητικών χώρων.
Στον πρώτο όροφο προβλέπεται η λειτουργία ψηφιακού μουσείου σταφίδας, με έκθεση φωτογραφικού υλικού, καθώς και ειδικά διαμορφωμένοι χώροι για την παρουσίαση αρχειακού υλικού και φυσικών αντικειμένων. Παράλληλα, θα δημιουργηθούν υπαίθριες ενότητες έκθεσης αντικειμένων και εργαλείων.
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και στον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου. Ειδικότερα, σχεδιάζεται η κατασκευή υπαίθριου θεάτρου, χωρητικότητας περίπου 500 θέσεων, για τη φιλοξενία πολιτιστικών και ψυχαγωγικών εκδηλώσεων, καθώς και υπαίθριων εκθεσιακών ενοτήτων με γεωργικά μηχανήματα.
Στον ίδιο χώρο προβλέπεται, επίσης, η κατασκευή μεταλλικού θερμοκηπίου για πειραματικές καλλιέργειες εκπαιδευτικού χαρακτήρα, σε συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα.
Ιδιαίτερη θέση στο σχεδιασμό έχει η καλλιέργεια της κορινθιακής σταφίδας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η δημιουργία πειραματικής καλλιέργειας, καθώς και αλωνιού και χώρου επεξεργασίας της σταφίδας, ώστε οι επισκέπτες να έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν και να συμμετέχουν διαδραστικά στα επιμέρους στάδια της παραγωγικής διαδικασίας.
Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία παρτεριών που θα υιοθετηθούν από την εκπαιδευτική κοινότητα, με στόχο την ανάπτυξη περιβαλλοντικών δράσεων, αλλά και υπαίθριων χώρων αναψυχής για το κοινό.
Οι όροι που θέτει το υπουργείο Πολιτισμού
Στην απόφασή του, το υπουργείο Πολιτισμού και συγκεκριμένα η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δυτικής Ελλάδας, Πελοποννήσου και Νοτίου Ιονίου, θέτει συγκεκριμένους όρους για την υλοποίηση των παρεμβάσεων, με βασική προτεραιότητα την προστασία και ανάδειξη του ιστορικού κτιρίου.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η διατήρηση της μορφής, των διαστάσεων και της τυπολογίας των υφιστάμενων κουφωμάτων του κτιρίου, σύμφωνα με τα εγκεκριμένα στοιχεία της μελέτης αποκατάστασής του.
Παράλληλα, πριν από την έναρξη των εργασιών θα πρέπει να υποβληθεί στην αρμόδια υπηρεσία προς έγκριση μελέτη εφαρμογής, στην οποία θα αποτυπώνονται οι τελικές διαμορφώσεις του περιβάλλοντος χώρου. Η μελέτη θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα υλικά επιστρώσεων, τον αστικό εξοπλισμό (καθιστικά, πέργκολες, κάδους κ.ά.), την πληροφοριακή σήμανση, καθώς και τη μελέτη φωτισμού.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διαμόρφωση του υπαίθριου θεάτρου, καθώς ζητείται η φύτευση ψηλών δέντρων στο περίγραμμα του κοίλου, ενώ παράλληλα θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο κατασκευής πρανών στο πίσω μέρος του.
Επιπλέον, οποιαδήποτε τροποποίηση των εγκεκριμένων μελετών κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου, εφόσον αφορά το μνημείο ή τον άμεσα περιβάλλοντα χώρο του, θα πρέπει να υποβάλλεται εκ νέου στην αρμόδια υπηρεσία προς έγκριση, πριν από την εφαρμογή της.
Ένα κτίριο-μνημείο με ιστορία σχεδόν ενός αιώνα
Η ανάπλαση του ιστορικού κτιρίου «Σωσίπολις» και του περιβάλλοντος χώρου του, συνολικής έκτασης 11 στρεμμάτων, αποτελεί ένα σημαντικό έργο που προωθείται συστηματικά από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας τα τελευταία χρόνια.
Όπως είχε επισημάνει ο Αντιπεριφερειάρχης Υποδομών και Έργων της ΠΔΕ, Βασίλης Γιαννόπουλος, «η ολοκλήρωση του σημαντικού αυτού έργου θα δημιουργήσει αναπτυξιακές προοπτικές τόσο για την πόλη του Πύργου, όσο και για την περιφερειακή ενότητα της Ηλείας συνολικά», ενώ θα συμβάλλει σημαντικά στην προώθηση και επέκταση του τουριστικού προϊόντος και του πολιτισμού».
Το κτίριο μετρά σχεδόν έναν αιώνα ζωής. Από το 1928 στέγασε αρχικά το Ινστιτούτο Έρευνας για την καλλιέργεια της κορινθιακής σταφίδας, ενώ στη συνέχεια λειτούργησε ως αυτόνομο χημείο. Η τελευταία του χρήση ήταν η στέγαση του πρώτου μετεωρολογικού σταθμού στην Ηλεία, ο οποίος λειτούργησε έως το 1998, οπότε και έκλεισε.
Το 2012 το κτίριο ανακαινίστηκε μέσω του προγράμματος INTERREG, προκειμένου να στεγάσει το Διεθνές Ινστιτούτο Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας «Σωσίπολις». Ωστόσο, από τότε παραμένει ανενεργό, χωρίς να έχει αξιοποιηθεί για τον σκοπό για τον οποίο ανακαινίστηκε.
Η ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία αναγνωρίστηκε επίσημα, καθώς το κτίριο έχει χαρακτηριστεί μνημείο από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων.
