Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,
Αξιότιμοι κύριοι Αντιπρόεδροι,
Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησής σας με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου, την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026, θεωρώ αναγκαίο να τεθούν, πέραν των ζητημάτων των ΔΕΥΑ και του τέλους ταφής, τρία ιδιαίτερα σοβαρά θεσμικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι και οι Τεχνικές τους Υπηρεσίες.
1. Τακτοποίηση αυθαιρέτων Κατηγορίας 5 – Σοβαρά εμπόδια στην ασφάλεια και αναβάθμιση δημοτικών υποδομών
Η πρόσφατη απάντηση του ΥΠΕΝ στη Βουλή, σχετικά με την επαναφορά της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών Κατηγορίας 5, δεν δίνει καμία ουσιαστική λύση σε ένα πρόβλημα που παραμένει σε εκκρεμότητα επί σειρά ετών.
Οι Δήμοι διαχειρίζονται σχολικά συγκροτήματα, αθλητικές εγκαταστάσεις και δημοτικά κτίρια με πολεοδομικές εκκρεμότητες προηγούμενων δεκαετιών, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην ολοκλήρωση μελετών στατικής ενίσχυσης, στις απαιτούμενες εγκρίσεις πυροπροστασίας από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, στην έκδοση αδειών και στην υλοποίηση αναγκαίων παρεμβάσεων.
Παράλληλα, οι εκκρεμότητες αυτές εμποδίζουν την ωρίμανση έργων και την υποβολή προτάσεων σε χρηματοδοτικά προγράμματα, με αποτέλεσμα να χάνονται σημαντικές ευκαιρίες αναβάθμισης δημοτικών υποδομών.
Δεν είναι δυνατόν η Πολιτεία να απαιτεί από τους Δήμους να διασφαλίζουν την προστασία μαθητών, εκπαιδευτικών, αθλητών και πολιτών και ταυτόχρονα να διατηρεί ένα θεσμικό πλαίσιο που δυσχεραίνει τις απαραίτητες παρεμβάσεις.
Ζητώ να τεθεί επιτακτικά στον Υπουργό η ανάγκη άμεσης νομοθετικής ρύθμισης για την Κατηγορία 5, με ειδική πρόβλεψη για τα υφιστάμενα δημόσια και δημοτικά κτίρια, τις σχολικές μονάδες και τις αθλητικές εγκαταστάσεις, με τις αναγκαίες εγγυήσεις νομιμότητας και ασφάλειας.
2. Απαγόρευση εγκατάστασης καυστήρων πετρελαίου – Ανάγκη ειδικής μεταβατικής ρύθμισης για υφιστάμενα σχολικά - δημοτικά κτίρια
Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 17 του Ν. 4936/2022 (Εθνικός Κλιματικός Νόμος), από την 1η Ιανουαρίου 2025 απαγορεύεται η πώληση και εγκατάσταση καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης.
Η διάταξη αυτή δημιουργεί σοβαρά πρακτικά προβλήματα στην αντικατάσταση πεπαλαιωμένων ή κατεστραμμένων καυστήρων σε υφιστάμενα σχολικά και δημοτικά κτίρια.
Ιδιαίτερα στην Ηλεία, όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο δίκτυο φυσικού αερίου για την εξυπηρέτηση των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων, οι Δήμοι δεν διαθέτουν πάντοτε άμεσα εφαρμόσιμη εναλλακτική λύση.
Η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας σε παλαιά σχολικά & δημοτικά κτίρια, με υφιστάμενα συστήματα θέρμανσης σχεδιασμένα για υψηλές θερμοκρασίες λειτουργίας, δεν εξασφαλίζει κατ' ανάγκη την απαιτούμενη θερμική απόδοση χωρίς πρόσθετες και συχνά εκτεταμένες παρεμβάσεις στις εγκαταστάσεις και στο κτιριακό κέλυφος.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό σε έργα ενεργειακής αναβάθμισης σχολικών κτιρίων που έχουν ήδη ενταχθεί στο ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Οι πρόσθετες παρεμβάσεις που ενδέχεται να απαιτούνται για την αποτελεσματική λειτουργία νέων συστημάτων θέρμανσης δεν περιλαμβάνονται κατ' ανάγκη στο εγκεκριμένο φυσικό αντικείμενο και στις επιλέξιμες δαπάνες των έργων.
Κατά συνέπεια, δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα στην υλοποίηση των έργων, στην κάλυψη των πρόσθετων δαπανών και, κυρίως, στη διασφάλιση επαρκούς θέρμανσης των σχολικών εγκαταστάσεων.
Δεν ζητούμε την ανατροπή των στόχων της ενεργειακής μετάβασης. Ζητούμε να ληφθούν υπόψη οι πραγματικές τεχνικές συνθήκες των υφιστάμενων κτιρίων και οι υποδομές κάθε περιοχής.
Για τον λόγο αυτό θεωρώ αναγκαίο να ζητηθεί από το ΥΠΕΝ:
-
Ειδική μεταβατική νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την αντικατάσταση υφιστάμενων καυστήρων πετρελαίου σε σχολικά και δημοτικά κτίρια, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη και τεχνικά κατάλληλη εναλλακτική λύση.
-
Ειδική πρόβλεψη για ήδη ενταγμένα και συμβασιοποιημένα έργα ενεργειακής αναβάθμισης, ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η υλοποίησή τους και η χρηματοδότησή τους.
-
Δυνατότητα τεκμηριωμένης εξαίρεσης ή μεταβατικής εφαρμογής, ιδίως σε περιοχές χωρίς διαθέσιμο δίκτυο φυσικού αερίου.
Τα δύο παραπάνω ζητήματα δεν αποτελούν μεμονωμένα προβλήματα του Δήμου Πηνειού ή της Ηλείας. Αφορούν ευρύτερα την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την καθημερινή λειτουργία κρίσιμων δημόσιων υποδομών.
Θεωρώ ότι η ΚΕΔΕ οφείλει να ζητήσει συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες και σαφές χρονοδιάγραμμα αντιμετώπισής τους.
Δεν μπορεί η Πολιτεία να μεταφέρει στους Δήμους την ευθύνη για την ασφάλεια και τη λειτουργία των σχολικών και δημοτικών εγκαταστάσεων, χωρίς να τους παρέχει τα αναγκαία θεσμικά εργαλεία για να ανταποκριθούν.
3. Υποστελέχωση Τεχνικών Υπηρεσιών – Υποστήριξη Υπηρεσιών Δόμησης – Βεβαιώσεις όρων δόμησης
Ένα ακόμη ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα που απαιτεί άμεση νομοθετική αντιμετώπιση είναι η λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) και η επιβάρυνση των ήδη υποστελεχωμένων Τεχνικών Υπηρεσιών των περιφερειακών Δήμων.
Οι περισσότεροι περιφερειακοί Δήμοι διαθέτουν ελάχιστο τεχνικό προσωπικό, το οποίο καλείται να ανταποκριθεί σε έναν διαρκώς αυξανόμενο όγκο αρμοδιοτήτων, στην εκπόνηση μελετών, στην επίβλεψη έργων, στην ωρίμανση χρηματοδοτούμενων πράξεων και στην αντιμετώπιση καθημερινών τεχνικών προβλημάτων.
Παράλληλα, οι Δήμοι αυτοί καλούνται να συνδράμουν με προσωπικό τις Υπηρεσίες Δόμησης άλλων Δήμων που τους παρέχουν διοικητική υποστήριξη, αποδυναμώνοντας ακόμη περισσότερο τις δικές τους Τεχνικές Υπηρεσίες.
Δεν είναι δυνατόν να επιχειρείται η αντιμετώπιση της υποστελέχωσης των ΥΔΟΜ με τη μεταφορά του προβλήματος στις ήδη αποδυναμωμένες Τεχνικές Υπηρεσίες των περιφερειακών Δήμων.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται να ζητηθεί ειδική νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει την πρόσληψη τεχνικού προσωπικού με συμβάσεις διάρκειας έως 24 μηνών, για την κάλυψη των αναγκών των ΥΔΟΜ, με δυνατότητα πρόσληψης όχι μόνο μηχανικών κατηγορίας ΠΕ αλλά και μηχανικών κατηγορίας ΤΕ, ανάλογα με τα απαιτούμενα επαγγελματικά δικαιώματα και τις αρμοδιότητες που πρόκειται να ασκήσουν.
Παράλληλα, απαιτείται άμεση επανεξέταση της διαδικασίας έκδοσης της βεβαίωσης όρων δόμησης, η οποία έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα και σημαντικές καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών.
Η υποχρεωτική εμπλοκή των υποστελεχωμένων ΥΔΟΜ στη συγκεκριμένη διαδικασία επιβαρύνει περαιτέρω τις υπηρεσίες, ενώ έχουν ανακύψει ακόμη και περιπτώσεις υποβολής μηνύσεων κατά υπαλλήλων εξαιτίας καθυστερήσεων στην έκδοση των σχετικών βεβαιώσεων.
Προτείνεται η βεβαίωση όρων δόμησης να πάψει να αποτελεί υποχρεωτικό προαπαιτούμενο για την έκδοση οικοδομικής άδειας, με νομοθετική πρόβλεψη ώστε η τεκμηρίωση και η ευθύνη για την ορθή εφαρμογή των ισχυόντων όρων δόμησης να αναλαμβάνονται από τους αρμόδιους ιδιώτες μηχανικούς, στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής διαδικασίας αδειοδότησης, με διατήρηση των αναγκαίων ελέγχων νομιμότητας από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η πρόταση αυτή δεν αποσκοπεί στην κατάργηση των πολεοδομικών ελέγχων, αλλά στην απλοποίηση των διαδικασιών και στην αποσυμφόρηση των ΥΔΟΜ από μία χρονοβόρα διοικητική υποχρέωση.
Τα παραπάνω μέτρα πρέπει να προωθηθούν άμεσα, ανεξάρτητα από τον ευρύτερο σχεδιασμό του ΥΠΕΝ για την αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Δόμησης και από την εκφρασμένη θέση της ΚΕΔΕ κατά της μεταφοράς των ΥΔΟΜ στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Η συζήτηση για το μελλοντικό διοικητικό σχήμα των ΥΔΟΜ δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τη μη αντιμετώπιση των σημερινών λειτουργικών προβλημάτων.
Οι Δήμοι και οι υπάλληλοί τους δεν μπορούν να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα σύστημα που δημιουργεί καθυστερήσεις, επιβαρύνει δυσανάλογα τις υπηρεσίες και εκθέτει το προσωπικό σε υπηρεσιακές και δικαστικές περιπέτειες.
Απαιτούνται άμεσες νομοθετικές λύσεις, ουσιαστική ενίσχυση με προσωπικό και απλοποίηση των διαδικασιών, χωρίς περαιτέρω αποδυνάμωση των Τεχνικών Υπηρεσιών των Δήμων.
Παρακαλώ για την ένταξη των ανωτέρω θεμάτων στην ατζέντα της συνάντησης με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Με εκτίμηση,
ΑΛΕΞΙΟΣ ΑΘ. ΚΑΣΤΡΙΝΟΣ
Δήμαρχος Πηνειού
Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΕ
(Δελτίο Τύπου)
