Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία ΕΠΑΛ: Σχολιασμός των θεμάτων & Απαντήσεις (Video)

Το σχόλιο

Σήμερα οι μαθητές των ΕΠΑΛ εξετάστηκαν στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας. Τα κείμενα αναφοράς σχετίζονταν με τον ρόλο της μουσικής στη ζωή του ανθρώπου. Τα κείμενα δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες ως προς την κατανόηση. Τα ερωτήματα για το μη λογοτεχνικό κείμενο ήταν διατυπωμένα με σαφήνεια και κάλυπταν μεγάλο εύρος της θεωρίας. Η παραγωγή λόγου αφορούσε την προσφορά της μουσικής στον άνθρωπο και τους λόγους για τους οποίους η μουσική θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μία παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας. Το λογοτεχνικό κείμενο ήταν το ποίημα «Τραγούδι στο δρόμο» του Τάσου Λειβαδίτη. Τα ερωτήματα που αφορούσαν το λογοτεχνικό κείμενο παρουσίαζαν αυξημένη δυσκολία και απαιτούσαν καλή κατανόηση του περιεχομένου. 

{https://youtu.be/o5QGeEJ6yFo}

Απαντήσεις

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Α1.α)  Στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου παρατίθενται τρεις λόγοι για τους οποίους η μουσική είναι ένας σημαντικός τρόπος έκφρασης ανθρώπινων σκέψεων και συναισθημάτων:

• Είναι πλούσια και καλύπτει όλο το εύρος των συναισθημάτων και των σκέψεων του ανθρώπου
• Αφορά όλους τους ανθρώπους
• Εκφράζει καταστάσεις, σκέψεις και συναισθήματα, τα οποία αδυνατεί η κανονική γλώσσα να εξωτερικεύσει.

β)   Η επίκληση στη λογική επιτυγχάνεται στο κείμενο με τα εξής μέσα πειθούς, τα οποία αποτελούν τεκμήρια:

• Στην τρίτη παράγραφο υπάρχει ιστορικό παράδειγμα «Οι αρχαίοι Έλληνες …μουσικής»
• Στην τέταρτη παράγραφο υπάρχουν επιστημονικές μελέτες «Επιστημονικές μελέτες … ξανακούσει»

Η επίκληση στο συναίσθημα επιτυγχάνεται στο κείμενο με την χρήση ερωτήσεων στην πρώτη παράγραφο του κειμένου «Θα μπορούσαμε άραγε … απογοήτευση;».

2^η δραστηριότητα

Α2. α) Μεταφορικός τίτλος:

«Η γλώσσα της νότας στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου»

β) Στην τελευταία παράγραφο του κειμένου υπάρχουν οι εξής τρόποι ανάπτυξης:

• Αιτιολόγηση «γιατί η μουσική … ψυχοσύνθεσή μας»
• Παραδείγματα «είναι συνάμα … συρτάκι …»

γ)      1: β

         2:β

         3:α

3^η δραστηριότητα

Α3. Άρθρο γνώμης → Τίτλος

Α΄ Ζητούμενο: τι προσφέρει η μουσική στον άνθρωπο

• η μουσική έχει πολλαπλές αντιδράσεις στον οργανισμό μας, οι σωματικές μας κινήσεις οργανώνονται από τον ρυθμό της μουσικής, αυξάνεται η παραγωγικότητά μας και μειώνεται το αίσθημα της κούρασης και της ανίας
• συναισθηματικά η μουσική μας επηρεάζει πολύ είτε γιατί την συνδέουμε με περιόδους, καταστάσεις και πρόσωπα στη ζωή μας είτε γιατί τη χρησιμοποιούμε ως μέσο έκφρασης, καλλιτεχνικής δημιουργίας, ονειροπόλησης, αλλά και απελευθέρωσης από διάφορες δυσκολίες στην καθημερινότητά μας
• η διάθεσή μας μπορεί να μεταλλαχθεί στο άκουσμα κάποιου ρυθμού, επομένως μπορεί να ανέβουμε ψυχολογικά αλλά και να μελαγχολήσουμε ή να συγκινηθούμε
• γαληνεύει την ψυχή μας, καθώς μας απαλλάσσει από το καθημερινό άγχος και τη ρουτίνα και παράλληλα αποτελεί μέσο γνήσιας ψυχαγωγίας
• γονιμοποιεί τη φαντασία μας και επηρεάζει θετικά το μυαλό και την προσωπικότητά μας, ενώ εμείς ως μαθητές αναπτύσσουμε κριτική σκέψη, αναλύουμε και συνθέτουμε πληροφορίες
• ενισχύει τις κοινωνικές δεξιότητές μας, όπως η επικοινωνία με τους συνανθρώπους μας

Β΄ Ζητούμενο: γιατί η μουσική μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μία παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας

• η μουσική ενώνει τους λαούς, καθώς δεν περιορίζεται από γλωσσικά ή θρησκευτικά σύνορα και απαλλάσσει από προκαταλήψεις και στερεότυπα ή και ρατσιστικές συμπεριφορές
• τροφοδοτεί την παγκόσμια κοινότητα με υγιή πρότυπα δράσης, ωθεί σε κοινούς αγώνες για την προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων
• ευαισθητοποιεί τους λαούς, συσφίγγει τις ανθρώπινες σχέσεις με στόχο την κοινή συμβίωση και παγκόσμια ειρήνη
• συντελεί στην επίλυση κοινών προβλημάτων μέσω των μηνυμάτων που περνά εδικά στη νέα γενιά, ωθεί σε δραστηριοποίηση με στόχο την άμεση αντιμετώπιση διαφορών και διχασμών

Β. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1^η δραστηριότητα

Β1. Το «Τραγούδι στο δρόμο» του Τάσου Λειβαδίτη αφηγείται την ιστορία του ανθρώπου μέσα στον χρόνο. Το ποιητικό υποκείμενο αποτελεί το βασικό πρόσωπο το οποίο από παιδί μεταμορφώνεται σε νέο, σε ενήλικα και στο τέλος έρχεται αντιμέτωπο με τη σιωπή και τα υπαρξιακά ερωτήματα. Όσον αφορά τα υπόλοιπα πρόσωπα αυτά είναι ο μυστηριώδης διαβάτης που περνά τραγουδώντας και ξυπνά στο ποιητικό υποκείμενο μνήμες και νοσταλγίες του παρελθόντος. Παράλληλα, γίνονται αναφορές σε παιδιά, φτωχούς και νέους, οι οποίοι παραπέμπουν σε πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του ποιητικού υποκειμένου.

Ο χώρος στον οποίο βρίσκεται το ποιητικό υποκείμενο είναι αρχικά εσωτερικός, το σπίτι με το παράθυρο από το οποίο βλέπει τον κήπο και τον δρόμο, αλλά και εξωτερικός, ο κήπος με τα κάγκελα, η σκάλα κάτω από την οποία κρύβονταν τα παιδιά, ο δρόμος από όπου περνά ο διαβάτης.

Ο χρόνος είναι η νύχτα («Ώσπου μια νύχτα ένας διαβάτης περνάει στο δρόμο τραγουδώντας»). Παράλληλα, υπάρχουν και αναδρομές στο παρελθόν («σαν ήμασταν παιδιά … το πρώτο δέντρο»).

Το ποιητικό υποκείμενο ακούει μια νύχτα ένα διαβάτη ο οποίος περνά στον δρόμο τραγουδώντας και αυτό του δημιουργεί διάφορους στοχασμούς για το μέλλον αλλά και μνήμες από το παρελθόν. Αρχικά, προσπαθεί να θυμηθεί πού έχει ξανακούσει το τραγούδι του διαβάτη, καθώς του ξυπνά μνήμες από το παρελθόν και του δημιουργεί νοσταλγία. Στη συνέχεια, μαγεύεται από τον ήχο. Τέλος, όταν ο ήχος απομακρύνεται, το ποιητικό υποκείμενο προβληματίζεται και κυριεύεται από άγχος και αγωνία για το μέλλον του («Και τώρα τι θα κάνεις;»).

Β2. α) Στο ποίημα χρησιμοποιούνται τα παρακάτω ρηματικά πρόσωπα:

α΄  πληθυντικό πρόσωπο: «σαν ήμασταν παιδιά κρυβόμαστε κάτω απ’ τη σκάλα», με το οποίο το ποιητικό υποκείμενο εντάσσει το εγώ στο εμείς, εκφράζοντας συλλογικότητα ως μέλος της νεανικής ομάδας που κρυβόταν κάτω από τη σκάλα. Παράλληλα, προσδίδει αμεσότητα και οικειότητα, κερδίζοντας την εύνοια του αναγνώστη και προκαλώντας του συναισθηματική φόρτιση.

α΄ ενικό πρόσωπο: «κι εγώ που υπήρξα τρελός για το αύριο κοιτάζω τώρα με αγωνία», με το οποίο προσδίδεται βιωματικός χαρακτήρας και εξομολογητικός τόνος στο κείμενο, καθώς αφηγείται το πάθος του για ζωή και την αγωνία του για το αύριο. Καθιστά το ύφος υποκειμενικό και παραστατικό.

β΄ ενικό πρόσωπο: «Πού έχεις ξανακούσει … σα μαγεμένος», με το οποίο δημιουργεί την αίσθηση διαλόγου και επικοινωνίας με τον αναγνώστη, παροτρύνοντάς τον να ανακαλέσει στην μνήμη του μουσικά ακούσματα του παρελθόντος. Προσδίδει στο ποίημα ζωντάνια, αμεσότητα, θεατρικότητα, παραστατικότητα και προκαλεί συναισθηματική φόρτιση.

β) Εικόνα: «Ώσπου μια νύχτα ένας διαβάτης περνάει στο δρόμο τραγουδώντας»

Μεταφορά: «άχαρες μέρες που φύγατε»

Παρομοίωση: «στέκεσαι στο παράθυρο και ακούς σα μαγεμένος»

3^η δραστηριότητα

Β3. Σκέψεις:

• η επίδραση της μουσικής στη ζωή του ανθρώπου
• η διαδρομή του ανθρώπου μέσα στον χρόνο, τα όνειρα που κάνουμε ως παιδιά, οι ελπίδες, η ανεμελιά της νεανικής ηλικίας αλλά και η συνειδητοποίηση της ώριμης ηλικίας
• η ζωή έχει όμορφες και πικρές στιγμές, υλοποιήσεις των στόχων αλλά και απογοητεύσεις

Συναισθήματα:

• συγκίνηση, νοσταλγία («άχαρες μέρες που φύγατε … συγκινητική»)
• μελαγχολία για τη συνειδητοποίηση της αδικίας που υπάρχει στον κόσμο («η σιωπή κάνει τον κόσμο πιο μεγάλο, η θλίψη πιο δίκαιο»)
• αίσθημα ελπίδας και αισιοδοξίας, αφού η μουσική βρίσκει πάντα τον τρόπο να προσφέρει ηρεμία και χαρά στον άνθρωπο («στέκεσαι στο παράθυρο κι ακούς σα μαγεμένος»)
• αγωνία και ανησυχία για την αβεβαιότητα και την αδικία που υπάρχει στον κόσμο («Κι άξαφνα … σβήνει»).

Η φιλολογική ομάδα του Πρότυπου Φροντιστηριακού Κέντρου Άνοδος

Ασημακόπουλος Παναγιώτης

Βούρτση Ζωή

Λέντζιου Ελένη

Λέντζιου Έφη

Λούτα Γιορένα

Παντής Διονύσης

Σαργέντη Σοφία

Σεφερλή Γιάννα