Τα κείμενα αναφοράς ήταν ένα άρθρο της Μαργαρίτας Βεργολιά και ένα απόσπασμα από την Πρακτική Φιλοσοφία του Ευάγγελου Παπανούτσου. Οι ασκήσεις στο Θέμα Α και Β χαρακτηρίζονται σαφείς και δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες για τους καλά προετοιμασμένους μαθητές. Το Θέμα Γ ήταν ένα αισιόδοξο ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου, ένας ύμνος στην χαρά και στην αγωνιστικότητα, κατανοητό και διαχειρίσιμο ως προς τα νοήματά του και πλούσιο σε κειμενικούς δείκτες. Το Θέμα Δ είχε ξεκάθαρη δομή ερωτήσεων με απαντήσεις που μπορούσαν να διαμορφωθούν τόσο από τις προσωπικές εμπειρίες των μαθητών όσο και από τα κείμενα αναφοράς.
{https://www.youtube.com/watch?v=gnYN8MesuFY}
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΘΕΜΑ Α
Α1.
Στο Κείμενο 1 η Μ. Βεργολιά αναφέρει τους λόγους της υπογεννητικότητας. Αρχικά, οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες , η εργασιακή ανασφάλεια, η ελλιπής μέριμνα της πολιτείας και η αδυναμία συνδυασμού του οικογενειακού και επαγγελματικού ρόλου της γυναίκας την ευνοούν. Επιπλέον, η κρίση στις ανθρώπινες σχέσεις και η αλλαγή αντιλήψεων στη σύγχρονη τεχνολογική εποχή συμβάλλει στην έξαρση του προβλήματος. Τέλος, τα smartphones και τα μέσα κοινωνικής δυκτύωσης δημιουργούν μοναχικούς ανθρώπους, εντείνοντας τα ψυχολογικά αδιέξοδα.
Β1.
1. β
2. β
3. α
4. α
5. α
Β2.α.
Η τρίτη παράγραφος του Κειμένου 1 αναπτύσσεται με τον τρόπο του αιτίου – αποτελέσματος. Ως αίτιο η συντάκτρια παραθέτει το γεγονός ότι η αυξημένη χρήση των smartphones συνέπεσε χρονικά με τη μεγάλη μείωση των γεννήσεων σε πολλές χώρες. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν είναι ότι τα smartphones και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι νέοι. Παράλληλα, προβάλλουν ιδανικές εικόνες για τις σχέσεις, την εμφάνιση και την επιτυχία, δημιουργώντας υπερβολικές απαιτήσεις. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε περισσότερη μοναξιά, αποξένωση, ψυχολογική πίεση και διαφορές στις αντιλήψεις μεταξύ νέων ανδρών και γυναικών, οι οποίες εντοπίζονται κυρίως σε όσους δεν έχουν ακαδημαϊκή εκπαίδευση. (αρκούν 2 αποτελέσματα)
Πρόθεση της συντάκτριας είναι να εξηγήσει / ερμηνεύσει με τρόπο πειστικό και κατανοητό το γεγονός ότι η αυξημένη χρήση των smarthpones οδήγησε σε δημογραφικό πρόβλημα και να αναδείξει τις συνέπειες αυτού του φαινομένου. Ταυτόχρονα, η αναφορά της συντάκτριας σε πλήθος συνεπειών που προκύπτουν από το συγκεκριμένο αίτιο τονίζει τη σοβαρότητα του ζητήματος.
Β2.β.
Η διαρθρωτική λέξη «γιατί» δηλώνει αιτιολόγηση και εξηγεί το γεγονός ότι υπάρχουν συντηρητικοί νέοι και αντίστοιχα προοδευτικοί ηλικιωμένοι.
Η διαρθρωτική λέξη «λοιπόν» δηλώνει συμπέρασμα και λειτουργεί μεταβατικά. Ο δοκιμιογράφος συμπεραίνει ότι και οι δύο ηλικιακές ομάδες είναι απαραίτητες για την ισορροπία της κοινωνίας. Οι διαφορές μεταξύ των δύο γενεών είναι επιθυμητές, εφόσον συμβάλλουν στην πρόοδο και την ευημερία του συνόλου. Άλλωστε, η ιστορία χρειάζεται και τους δύο.
Β3.
Στο Κείμενο 2 αξιοποιείται από τον δοκιμιογράφο :
- το ασύνδετο σχήμα «Λέγεται συνήθως ... συμβιβασμούς⸱» για να δώσει έμφαση στη στάση των νέων, καθώς επαναστατούν, επιζητούν τις καινοτομίες, επιδιώκουν ριζικές λύσεις και δεν συμβιβάζονται. Με το ασύνδετο σχήμα επιτυγχάνεται πυκνότητα νοημάτων, γοργότητα και ένταση. Προσδίδεται ζωντάνια, αμεσότητα και παραστατικότητα στον λόγο.
- το α΄ πληθυντικό πρόσωπο «Μπορούμε ... προσδιορίζομε», το οποίο εντάσσει τον δοκιμιογράφο στο σύνολο, προσδίδει καθολικότητα και συλλογικότητα, κάνοντας το ύφος οικείο και άμεσο. Ο δοκιμιογράφος ανήκει στην ομάδα όλων εκείνων που πιστεύουν ότι μπορεί να επιτευχθεί μια αλληλεπίδραση ανάμεσα σε νέους και ηλικιωμένους.
- η συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας «ανθρώπους που διαρκώς καλπάζουν ορμητικά προς τα εμπρός», η οποία αναδεικνύει την δυναμικότητα και ορμητικότητα των νέων προς εξέλιξη. Με τη λέξη καλπάζουν εμφανίζονται οι νέοι σαν άλογα που τρέχουν γρήγορα και ασταμάτητα, τονίζοντας την ενεργητικότητα και την επαναστατικότητά τους. Με την χρήση της μεταφοράς ο λόγος καθίσταται εύληπτος, ενώ παράλληλα προσδίδει οικειότητα, ζωντάνια αμεσότητα και διεγείρει συναισθηματικά τον δέκτη.
ΘΕΜΑ Γ
Στο Κείμενο 3 το ποιητικό υποκείμενο υμνεί τη ζωή, συνδέοντάς την άρρηκτα με τη χαρά, τη δημιουργία και την αγωνιστικότητα. Απορρίπτει τη θλίψη και την παθητικότητα και καλεί τον άνθρωπο να ζει αυθεντικά και ορμητικά. Μέσω του β΄ ρηματικού προσώπου «να νιώσης», «να χαρής» και της προστακτικής και υποτακτικής έγκλισης «χτύπα», «πέταξε», «γυμνωθής», «μην φοβηθής» παροτρύνει τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει τη ζωή με αισοδοξία, αγωνιστικότητα και δύναμη ψυχής, απομακρύνοντας τη θλίψη και τον φόβο. Η επιμονή του ποιητικού υποκειμένου στη χαρά αποτυπώνεται από την επανάληψη του δεοντολογικού ρήματος «πρέπει να χαρής», «πρέπει να νιώσης», «πρέπει να ανασάνης», αλλά και από την αντίθεση «Κι όχι να πίνης ξύδι – Τώρα σου πρέπει μέλι», μέσω της οποίας αντιπαραβάλλεται η πίκρα με τη χαρά της ζωής.
Οι προτροπές του ποιητικού υποκειμένου με αγγίζουν άμεσα και με καλούν να τις υλοποιήσω, προσπαθώντας να αντιμετωπίζω τη ζωή με αισιοδοξία, δύναμη και θάρρος, αφήνοντας στην άκρη τη θλίψη και την απογοήτευση. Παρά τις δυσκολίες θα αγωνιζόμουν να χαρώ τη ζωή και τις ομορφιές της και θα προσπαθούσα να μην φοβάμαι, αλλά να συνεχίσω με δύναμη και θάρρος το κυνήγι των ονείρων μου.
Οι κειμενικοί δείκτες που αξιοποιήθηκαν στην απάντηση είναι ενδεικτικοί.
ΘΕΜΑ Δ
Επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο
Τίτλος: Μοναξιά: η «ασθένεια» της εποχής μας. / Ο μοναχικός σύγχρονος άνθρωπος!
Πρόλογος: αφόρμηση από γεγονός της επικαιρότητας
Κύριο μέρος:
1ο ζητούμενο: οι λόγοι που αυξάνουν τα επίπεδα μοναξιάς στην εποχή μας
1. Οι έντονοι ρυθμοί ζωής, οι αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις δεν αφήνουν χρόνο για ουσιαστικές σχέσεις και επαφές.
2. Η υπερβολική χρήση της τεχνολογίας και των κοινωνικών δικτύων έχει περιορίσει την ουσιαστική ανθρώπινη επικοινωνία.
3. Η ζωή στα αστικά κέντρα, που χαρακτηρίζεται από αποξένωση, έλλειψη εμπιστοσύνης, επιδερμικές ανθρώπινες σχέσεις, οδηγεί πολλούς ανθρώπους στην απομόνωση.
4. Οι οικονομικές δυσκολίες, η φτώχεια και η αδυναμία απόκτησης υλικών αγαθών που εξασφαλίζουν άνετη και ποιοτική ζωή οδηγούν το άτομο στην απομόνωση.
5. Η κοινωνική κρίση, η κρίση των ηθικών αρχών, η έλλειψη αξιών και η επικράτηση του ατομικισμού και της ιδιοτέλειας οδηγούν στην μοναξιά και την απομόνωση του σύγχρονου ανθρώπου.
2ο ζητούμενο: τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να συνεργάζονται οι νέοι με τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας
1. Ουσιαστική επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ νέων και ηλικιωμένων μέσω εμπειριών , γνώσεων, αξιών και συμβουλών από τους μεγαλύτερους , με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι να νιώθουν χρήσιμοι και κοινωνικά αποδεκτοί.
2. Δήμοι, σχολεία και γενικότερα κοινωνικοί φορείς θα μπορούσαν να οργανώσουν κοινές δράσεις και πολιτιστικά προγράμματα και ταυτόχρονα να προωθήσουν εθελοντικές πρωτοβουλίες , που θα συμβάλουν στην ενίσχυση της διαγενεακής επαφής.
3. Περίπατοι, θεατρικές ομάδες, μουσικές εκδηλώσεις και αθλητικές δραστηριότητες ενισχύουν την επικοινωνία και τη συντροφικότητα μεταξύ των γενεών.
4. Αλληλοβοήθεια στη χρήση των τεχνολογικών μέσων. Οι νέοι μπορούν να βοηθούν τους ηλικιωμένους στην χρήση κινητών , υπολογιστών και ευρύτερα του διαδικτύου μειώνοντας την κοινωνικη απομόνωση των τελευταίων. Συνεπώς, κρίνεται αναγκαία η αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος.
5. Οι σύγχρονες οικογένειες να αναθέσουν ρόλους στους ηλικιωμένους , π.χ. φύλαξη των παιδιών, ώστε να αισθάνονται απαραίτητοι στις ζωές των παιδιών τους και μέσω της επαφής με τα εγγόνια να τονώσουν τη δημιουργικότητά τους.
Η φιλολογική ομάδα του Πρότυπου Φροντιστηριακού Κέντρου Άνοδος
Ασημακόπουλος Παναγιώτης
Δημήτρουλα Αγγελική
Λέντζιου Ελένη
Λούτα Γιορένα
Παντής Διονύσης
Σαργέντη Σοφία
Σεφερλή Γιάννα
