Σχόλιο
Τα κείμενα αφορούσαν τις ενότητες του Αθλητισμού και του Πολιτισμού στη σύγχρονη εποχή. Το μη λογοτεχνικό κείμενο ήταν μία συνέντευξη ενός καθηγητή Πανεπιστημίου και συγγραφέα, του Ντέιβιντ Χολάντερ, ενώ οι ασκήσεις του κειμένου κάλυπταν μεγάλο εύρος της θεωρίας και απευθύνονταν σε καλά προετοιμασμένους μαθητές. Στο λογοτεχνικό κείμενο δόθηκε το ποίημα «Ζωγραφίζω» της Μαρίας Σκουρολιάκου, στο οποίο οι ερωτήσεις αφορούσαν την κατανόηση των στίχων και καλή εφαρμογή και γνώση της θεωρίας. Το τελευταίο ερώτημα σχετίζονταν με την προσωπική προσέγγιση των μαθητών, βασισμένη σε συγκεκριμένους στίχους του ποιήματος.
{https://www.youtube.com/watch?v=fEw8ckKHoWM}
Α. ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
Α1. α)
Στο συνέντευξη του Ντέιβιντ Χολάντερ παρουσιάζονται οι δύο αρχές του μπάσκετ, οι οποίες θεωρούνται ως πιο επίκαιρες σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς. Ως πρώτη αρχή ο συνεντευξιαζόμενος θεωρεί την απουσία σταθερών θέσεων, καθώς ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς στις ανάγκες της ζωής και να συνεργάζεται με άλλους ανθρώπους, όπως ακριβώς και οι παίκτες του μπάσκετ. Ως δεύτερη αρχή επισημαίνει την υπέρβαση, η οποία ωθεί τους ανθρώπους να θέτουν υψηλούς στόχους, να ξεπερνούν τα όριά τους και να προσπαθούν για το ακατόρθωτο.
Α1. β)
Στην παράγραφο «Είναι μία ανάμνηση ... να πορεύεσαι μέσα στον κόσμο» ο Χολάντερ κάνει επίκληση στο συναίσθημα για να απαντήσει με τρόπο πειστικό ότι το μπάσκετ δεν είναι απλώς ένα άθλημα, αλλά ένας τρόπος κατανόησης της κοινωνίας. Για να το επιτύχει χρησιμοποιεί ως μέσα πειθούς τα εξής:
Αφήγηση: «όταν ήμουν έξι ετών, ο πατέρας μου ασφαλτόστρωσε την αυλή μας και έστησε μια κανονική μπασκέτα».
Μεταφορική χρήση της γλώσσας: «εμπνευσμένος τρόπος να πορεύεσαι μέσα στον κόσμο».
Ασύνδετο σχήμα: «Είναι ένας ισχυρός, βασικός, βιώσιμος προσανατολισμός».
Ευθύς λόγος: «Κοίτα ψηλά».
Πρώτο ρηματικό πρόσωπο: «έμαθα».
2η δραστηριότητα
Α2. α)
Ο τίτλος του κειμένου έχει δοθεί με την μορφή της ερώτησης. Ξεκινά με το ρήμα «θα μπορούσε» για να τονίσει την δυνατότητα του αθλήματος να σώσει τον κόσμο, γεγονός που αισθητοποιείται και με την χρήση υποτακτικής έγκλισης «να σώσει». Η σύνταξη είναι ενεργητική, για να δώσει έμφαση στο υποκείμενο που ενεργεί, δηλαδή στον ευεργετικό ρόλο του μπάσκετ. Με το ερώτημα προβληματίζει και κινητοποιεί τον αναγνώστη ώστε να εντάξει το μπάσκετ στη ζωή του, με σκοπό να φέρει θετικά αποτελέσματα. Το ύφος καθίστατι άμεσο, ζωντανό και παραστατικό. Συνεπώς ο τίτλος κεντρίζει το ενδιαφέρον του αναγνώστη για να διαβάσει το κείμενο και καθίσταται επικοινωνιακά αποτελεσματικός.
Α2. β)
Η παράγραφος «Ωστόσο σημαντική θεωρώ και την υπέρβαση ... ξεπερνούν τα όριά μας» αναπτύσσεται με αναλογία. Τα μέλη της αναλογίας είναι από τη μία η προσπάθεια του παίκτη να φτάσει το ψηλά τοποθετημένο καλάθι, σαν να «πετάει» και να νικά τη βαρύτητα και από την άλλη η προσπάθεια του ανθρώπου να ξεπερνά τα όριά του και να πετυχαίνει δύσκολους ή φαινομενικά αδύνατους στόχους στη ζωή. Με την χρήση της αναλογίας προσελκύεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη και προσδίδεται ζωντάνια, αμεσότητα και παραστατικότητα στο κείμενο.
Α2. γ)
«ευπιστία απέναντι στους θεσμούς»
«αίσθηση συλλογικής συνοχής»
«συνεχώς σταθερό κόσμο»
3η δραστηριότητα
Α3.
Επικοινωνιακό πλάισιο: άρθρο
Τίτλος: Τα «όπλα» των νέων για την αλλαγή του κόσμου!
Εφόδια που χρειάζεται ένας νέος άνθρωπος για να εκπληρώσει τα όνειρά του σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο:
1. Γνώσεις, ώστε να εξασφαλιστεί μία καλή επαγγελματική σταδιοδρομία και οικονομική ανεξαρτησία, αλλά και ψυχική και πνευματική καλλιέργεια.
2. Αρετές: αξιοπρέπεια, αυτοπεποίθηση, ειλικρίνεια, εντιμότητα, συνέπεια, ευσέβεια, υπευθυνότητα, σεμνότητα, τιμιότητα, ώστε να δημιουργηθεί ένα ισχυρό αξιακό σύστημα που θα δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας.
3. Πίστη σε δημοκρατικά ιδεώδη και θεσμούς. Έμφαση στη δημοκρατία, στον κοινοβουλευτισμό, στον διάλογο για την ανάπτυξη υγιούς πολιτικής συνείδησης και συμμετοχής στα κοινά, προκειμένου να αντισταθούν οι νέοι στις προσπάθειες χειραγώγησης και υπονόμευσης των αρχών αυτών.
4. Πίστη σε υψηλά ιδανικά, που θα συμβάλλουν στη βελτίωση των ανθρώπινων σχέσεων: αγάπη, αλληλεγγύη, ανθρωπιά, ειδικά σήμερα που η εποχή χαρακτηρίζεται από κρίση αξιών. Τα ιδανικά θα θωρακίσουν τον νέο από την ανηθικότητα και τη διαφθορά του σύγχρονου κόσμου.
5. Ψηφιακές δεξιότητες για να ανταποκριθούν αποτελεσματικά σε μία τεχνολογικά προηγμένη εποχή, να έχουν πρόσβαση στην ενημέρωση, στη εκπαίδευση και στην εθελοντική δράση.
Β. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
Β1.
Το ποιητικό υποκείμενο «ζωγραφίζει» τις μέρες του με ποιήματα, χρησιμοποιώντας ως πηγή έμπνευσης την καρδιά του και ως υλικά την σκέψη του. Η καρδιά του του προσφέρει τα χρώματα, που συμβολίζουν τα συναισθήματα και η σκέψη του τα αναγκαία υλικά, δηλαδή τις ιδέες, για να δημιουργήσει. Η ποίηση, λοιπόν, δίνει νόημα στη ζωή του, το βοηθάει να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο και να μετατρέψει τις καθημερινές του εμπειρίες σε ένα πνευματικό έργο.
2η δραστηριότητα
Β2. α)
α΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο οριστικής έγκλισης: «παίρνω». Με την οριστική έγκλιση η ενέργεια του ρήματος παρουσιάζεται ως πραγματική, βέβαιη και επαναλαμβανόμενη. Δηλώνει ότι το ποιητικό υποκείμενο αντλεί συνεχώς έμπνευση από την καρδιά του για να δημιουργήσει τα ποιήματά του.
α΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο υποτακτικής έγκλισης: «να ζωγραφίσω». Η υποτακτική έγκλιση εκφράζει την επιθυμία του ποιητικού υποκειμένου να γεμίσει τις μέρες όλου του κόσμου με ποίηση, χαρά και αισιοδοξία.
Β2. β)
Μεταφορά: «Παίρνω τα χρώματα απ’ της καρδιάς τ’ αλφαβητάρι».
Προσωποποίηση: «Κι έχω ένα όνειρο που με παγιδεύει».
Επανάληψη: «Ζωγραφίζω τις μέρες μου με ποιήματα - Να ζωγραφίσω τις μέρες όλου του κόσμου με ποιήματα»
3η δραστηριότητα
Β3.
Στους τελευταίους στίχους το ποιητικό υποκείμενο εκφράζει το όνειρό του για τον κόσμο. Το όνειρό του είναι να δημιουργήσει έναν καλύτερο κόσμο, όπου θα κυριαρχεί η δικαιοσύνη («Γεμάτες ήλιο») και τα παιδιά θα μπορούν να ζουν ευτυχισμένα («και γελαστά παιδιά»). Ένα σημαντικό στοιχείο που μπορεί να αξιοποιηθεί για έναν τέτοιο κόσμο είναι η δημιουργικότητα «με ποιήματα». Το όνειρο του ποιητικού υποκειμένου θα μπορούσε να εμπνεύσει τους σημερινούς νέους ανθρώπους, καθώς η νεολαία που θα αναλάβει τα ηνία του μέλλοντος θα πρέπει να στοχεύσει στη δημιουργία μιας πιο δίκαιης κοινωνίας και στην αντιμετώπιση πολλών αρνητικών φαινομένων της σύγχρονης εποχής.
Η φιλολογική ομάδα του Πρότυπου Φροντιστηριακού Κέντρου Άνοδος
Ασημακόπουλος Παναγιώτης
Δημήτρουλα Αγγελική
Λέντζιου Ελένη
Λούτα Γιορένα
Παντής Διονύσης
Σαργέντη Σοφία
Σεφερλή Γιάννα
