Νέα παρέμβαση για το χρόνιο ζήτημα των αυθαίρετων παραλιακών κατοικιών της Ηλείας κάνει το ΤΕΕ Ηλείας, ζητώντας από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη να δοθεί νέα, νομοθετική παράταση στη διαδικασία εξαγοράς των κατεχόμενων ακινήτων του Δημοσίου. Ουσιαστικά ζητά νέα Νομοθετική Ρύθμιση, μείωση της 40ετίας στα 30 χρόνια, εκπρόθεσμη δήλωση στο Ε9 και αναγνώριση της μοναδικής παραθεριστικής κατοικίας, τη στιγμή που μόλις λιγότερο από 100 αιτήσεις έχουν κατατεθεί για 6.000 κατοικίες.
Το αίτημα έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη λήξη της προηγούμενης παράτασης που είχε δοθεί με προθεσμία στις 11 Σεπτεμβρίου, με το ΤΕΕ Ηλείας να προειδοποιεί ότι χωρίς άμεση παρέμβαση η διαδικασία κινδυνεύει να σταματήσει, αφήνοντας εκτός χιλιάδες ιδιοκτήτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογη επιστολή, είχε στείλει ο φορέας προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη τον περασμένο Φεβρουάριο, εκθέτοντας όλα τα προβλήματα ζητώντας άμεσες τροποποιήσεις στο νομοθετικό πλαίσιο για την εξαγορά των κατεχόμενων δημοσίων εκτάσεων.
Προβληματισμό για τον απολογισμό στην Ηλεία
Όπως αναφέρεται στην επιστολή που υπογράφει ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηλείας Χρήστος Γεωργακόπουλος, στην Ηλεία το κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται στις τουριστικές, εμπορικές, βιομηχανικές και αγροτικές επιχειρήσεις, τις οποίες κατά προτεραιότητα στοχεύει ο νόμος, αλλά στους παραθαλάσσιους οικισμούς που αναπτύχθηκαν άναρχα από τη δεκαετία του 1950 και εξής σε Κατάκολο, Καβούρι, Σπιάντζα, Μουριά, Επιτάλιο, Άγιος Ηλίας, Παραλία Λεχαινών κ.α, όπου υφίστανται τουλάχιστον 6.000 κατοικίες. Από αυτούς, μόλις το 3% πληροί σωρευτικά τις προϋποθέσεις. Σύμφωνα δε, με στοιχεία της Κτηματικής Υπηρεσίας Ηλείας, μετά από δύο έτη λειτουργίας της πλατφόρμας έχουν κατατεθεί λιγότερες από 100 αιτήσεις. Το σύνολο δε αυτών παραμένει στο στάδιο του ελέγχου, χωρίς καμία να έχει διεκπεραιωθεί — γεγονός που επιτείνει τον ήδη αρνητικό απολογισμό εφαρμογής του νόμου.
Οι αιτίες, όπως καταγράφονται , είναι δομικές και αφορούν τις τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις του άρθρου 4 του ν. 5024/2023, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 52 του ν. 5113/2024:
α) την τεσσαρακονταετία : πλήθος κατόχων απέκτησαν τη νομή μετά το 1985 ή ανοικοδόμησαν μετά τους σεισμούς του 1993, χρησιμοποιώντας τα ακίνητα επί έτη ως κύριες κατοικίες έως την ανακατασκευή των σπιτιών τους. Προτείνεται η μείωση του χρόνου κατοχής στα τριάντα (30) έτη.
β) Η δήλωση στο έντυπο Ε9 : οι περισσότεροι κάτοχοι –καθοδηγούμενοι μάλιστα από τους λογιστές τους– δεν δήλωσαν το ακίνητο ελλείψει τίτλων κυριότητας. Προτείνεται να επιτραπεί εκ των υστέρων τροποποίηση του Ε9 με καταβολή του αναλογούντος ΕΝ.Φ.Ι.Α. για την τελευταία πενταετία.
γ) Η χρήση ως κύρια κατοικία : η προϋπόθεση αυτή είναι αντιφατική με το ίδιο το θεσμικό καθεστώς της περιοχής, αφού η Ζ.Ο.Ε. που κυρώθηκε με το ΦΕΚ 1161/Δ΄/20.09.1993 ορίζει ως επιτρεπόμενη χρήση γης την παραθεριστική και την τουριστική κατοικία. Προτείνεται η προσθήκη, ως εναλλακτικής προϋπόθεσης, της μοναδικής παραθεριστικής κατοικίας.
«Οι εκκρεμείς αυτές παρεμβάσεις αποτελούν, αφ’ εαυτών, λόγο παράτασης: εάν –όπως ευελπιστούμε– οι ουσιαστικές προϋποθέσεις διορθωθούν, θα πρέπει να υπάρχει ανοικτή προθεσμία για να τις αξιοποιήσουν οι νεοεντασσόμενοι δικαιούχοι. Διαφορετικά, η νομοθετική βελτίωση θα καταστεί κενό γράμμα» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Γεωργακόπουλος.
Αδυναμία βεβαίωσης όρων δόμησης και αποκλεισμός από τις αρχικές κτηματολογικές εγγραφές
Το ΤΕΕ Ηλείας καταγράφει δύο ακόμη σημαντικά προβλήματα που παρουσιάζονται στην Ηλεία.
Το πρώτο αφορά τη Βεβαίωση Όρων Δόμησης της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης, που συνιστά υποχρεωτικό, ελάχιστο δικαιολογητικό της αίτησης εξαγοράς. Χωρίς αυτήν, η αίτηση δεν είναι πλήρης και τίθεται στο αρχείο αν τα ελλείποντα δικαιολογητικά δεν υποβληθούν εντός 90 ημερών.
Στην Π.Ε. Ηλείας, ωστόσο, οι Υπηρεσίες Δόμησης λειτουργούν με οριακή έως ανύπαρκτη στελέχωση, με αποτέλεσμα ο χρόνος έκδοσης της βεβαίωσης να υπερβαίνει κατά πολύ κάθε εύλογο διάστημα και, σε αρκετές περιπτώσεις, να είναι πρακτικώς απροσδιόριστος. Πρόκειται για καθυστέρηση μη αποδοτέα σε υπαιτιότητα του διοικουμένου, η οποία όμως τον αποστερεί από τη δυνατότητα εμπρόθεσμης υποβολής.
«Είναι προφανές ότι η αποσβεστική προθεσμία δεν μπορεί να τρέχει εις βάρος του πολίτη όταν η πλήρωσή της εξαρτάται από πράξη τρίτης διοικητικής αρχής που αδυνατεί να ανταποκριθεί» αναφέρεται στην επιστολή με την πρόταση να η αίτηση να θεωρείται εμπροθέσμως και παραδεκτώς υποβληθείσα εφόσον συνοδεύεται από αποδεικτικό κατάθεσης αιτήματος χορήγησης Βεβαίωσης Όρων Δόμησης στην αρμόδια Υ.ΔΟΜ., και χωρίς κυρώσεις.
Το ΤΕΕ αναδεικνύει ακόμη μία κατηγορία ιδιοκτητών. Πρόκειται για πολίτες που έχουν τίτλους ή μπορούν να αποδείξουν μακροχρόνια κατοχή, αλλά στα αρχικά κτηματολογικά στοιχεία τα ακίνητά τους εμφανίστηκαν είτε ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου είτε ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Οι συγκεκριμένοι ιδιοκτήτες, σύμφωνα με το ΤΕΕ, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία για να διορθώσουν τα κτηματολογικά στοιχεία.
Χρειάζονται τίτλους, τοπογραφικά, διαδικασίες γεωμετρικών μεταβολών και συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες. Όλα αυτά απαιτούν χρόνο και, σε αρκετές περιπτώσεις, εξαρτώνται από τους χρόνους ανταπόκρισης των Κτηματολογικών Γραφείων. Το ΤΕΕ προειδοποιεί ότι εάν η προθεσμία κλείσει στις 11 Σεπτεμβρίου, οι πολίτες αυτοί μπορεί να βρεθούν οριστικά εκτός της διαδικασίας, πριν προλάβουν να ολοκληρώσουν τα απαραίτητα βήματα.
Τι ζητά το ΤΕΕ Ηλείας
Η νέα επιστολή περιλαμβάνει δύο βασικές κατηγορίες αιτημάτων: παράταση της προθεσμίας και αλλαγές στις προϋποθέσεις συμμετοχής.
Το ΤΕΕ επισημαίνει ότι η σημερινή προθεσμία λήγει στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 και ότι πλέον δεν αρκεί μια νέα υπουργική απόφαση για να παραταθεί. Για τον λόγο αυτό ζητά να αλλάξει ο νόμος, ώστε να αυξηθεί το ανώτατο χρονικό όριο από δύο σε τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Επίσης να μειωθεί η απαιτούμενη κατοχή από 40 σε 30 χρόνια, καθώς στην Ηλεία υπάρχουν πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που απέκτησαν ή κατασκεύασαν τις κατοικίες τους μετά τους σεισμούς του 1993.
Να δοθεί η δυνατότητα διόρθωσης του Ε9 με την προϋπόθεση ότι θα καταβληθεί ο αναλογών ΕΝΦΙΑ για την τελευταία πενταετία και προστεθεί ως εναλλακτική προϋπόθεση η «μοναδική παραθεριστική κατοικία».
Κλείνοντας, το ΤΕΕ Ηλείας εκφράζει την πρόθεσή του να συνδράμει τεχνικά σε κάθε στάδιο της σχετικής νομοπαρασκευαστικής εργασίας.
