Την έκταση και τις επιπτώσεις του πολυδιάστατου προβλήματος που έχει προκύψει από την έξαρση της ευλογιάς στα αιγοπρόβατα στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας περιγράφει στο Gaia365.gr ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης, Ανδρέας Φιλίας. Πρόκειται για μια κρίσιμη κατάσταση, με δύο ενεργές εστίες, εκτεταμένη σφαγή ζώων, στενότητα προσωπικού και επιβολή ειδικών μέτρων βιοασφάλειας, που απειλεί το εισόδημα των κτηνοτρόφων και την ομαλή λειτουργία της παραγωγής γάλακτος στην περιοχή.
Δύο εστίες - Πού και πόσο μακριά απλώνεται το πρόβλημα
Σύμφωνα με τον κ. Φιλία, αυτή τη στιγμή στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας υπάρχουν δύο ενεργές εστίες ευλογιάς. Η μία στην Αχαΐα (στην περιοχή της Λακόπετρας) και η άλλη στην Αιτωλοακαρνανία (Ευηνοχώρι). Στην Αχαΐα έχουν ελεγχθεί και επιβεβαιωθεί 65 εκτροφές μέχρι χθες και έχουν θανατωθεί περίπου 6.200 ζώα. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις για τουλάχιστον 10 ακόμα εκτροφές που αναμένονται να επιβεβαιωθούν, κάτι που αν επαληθευτεί, μπορεί να σημαίνει μέχρι και 1.000 επιπλέον ζώα που θα οδηγηθούν σε θανάτωση, σύμφωνα με τις προβλέψεις των ειδικών.
Τα κρούσματα, όπως επεσήμανε ο κ. Φίλιας, ξεκίνησαν από τη Λακόπετρα και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν σε διπλανά χωριά. Σε πρώτο στάδιο υπήρχε μια πρώτη ζώνη με περίπου 200 εκτροφές, η οποία στη συνέχεια διευρύνθηκε στις 500 εκτροφές καθώς τα κρούσματα πολλαπλασιάστηκαν.
Αριθμοί, επισκέψεις και εργαστηριακός έλεγχος - Το τεχνικό πλαίσιο της ιχνηλάτησης
Η Περιφέρεια έχει αναπτύξει ένα έντονο πεδίο επιτόπιων ενεργειών. Όπως ανέφερε ο κ. Φιλίας, έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά περίπου 6.000 επισκέψεις σε εκτροφές, κτηνιατρικοί έλεγχοι “ζώο προς ζώο”, κλινικές εξετάσεις και δειγματοληψίες. Η διαδικασία διάγνωσης έχει δύο στάδια:
1. Προληπτικά δείγματα σάλιου: Λαμβάνεται δείγμα σάλιου από ορισμένα ζώα και αποστέλλεται στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Η μέθοδος αυτή στοχεύει στο να φανεί αν πρόκειται να εμφανιστεί η νόσος μέσα στον επόμενο μήνα. Δηλαδή λειτουργεί ως πρώιμος δείκτης.
2. Αιμοληψία και επιβεβαίωση: Αν το δείγμα σάλιου βγει θετικό, προχωρούν σε αιμοληψία για να επιβεβαιωθεί επίσημα η παρουσία της νόσου και να ληφθούν τα περαιτέρω μέτρα (μεταξύ των οποίων η σφαγή των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων).
Ο ίδιος ο αντιπεριφερειάρχης υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει θεραπευτική αγωγή. Τα εντοπισμένα μολυσμένα ζώα οδηγούνται στη σφαγή ως μοναδικό μέσο ελέγχου της εξάπλωσης.
Σταθμοί απολύμανσης λειτουργούν ήδη στη Δυτική Ελλάδα
Ένα από τα σημαντικά μέτρα βιοασφάλειας που εφαρμόζονται είναι οι σταθμοί απολύμανσης.
Όπως έκανε γνωστό ο κ. Φιλίας, οι σταθμοί αυτοί δεν αφορούν όλα τα οχήματα, αλλά στοχεύουν στα οχήματα που διέρχονται από εκτροφές, κυρίως οχήματα μεταφοράς γάλακτος, οχήματα που μεταφέρουν ζωοτροφές και τα οχήματα των κτηνοτρόφων. Πρόκειται για τακτική που εφαρμόζεται στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας ήδη, για περίπου ένα μήνα, από τις πρώτες ημέρες δηλαδή που εντοπίστηκε το πρόβλημα στη Λακόπετρα. Μάλιστα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ύστερα από την τελευατία σύσκεψη για το θέμα, παρουσία και του κ. Φίλια, αποφάσισε πλέον να εφαρμόσει το ίδιο μέτρο σε εθνική κλίμακα, οπότε από την επόμενη ημέρα αναμένονται περισσότεροι σταθμοί απολύμανσης και στην Ηλεία, όπως και στην Αχαΐα και την Αιτωλοακαρνανία.
Για την Ηλεία, όπως και για τις άλλες περιοχές, αυτό σημαίνει αυξημένη παρουσία μέτρων βιοασφάλειας σε οδικούς άξονες και σημεία διέλευσης που συνδέονται με κτηνοτροφικές μονάδες. Πρόκειται για μια εξέλιξη με άμεσο τοπικό αντίκτυπο στην κινητικότητα των κτηνοτρόφων και στη διανομή γάλακτος.
Συνεργασία κτηνοτρόφων - Κρίσιμος παράγοντας στη μάχη κατά της νόσου
Ο κ. Φιλίας τόνισε επανειλημμένα ότι η συνεργασία των κτηνοτρόφων είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες για την απομόνωση και την εξάλειψη της νόσου. Χωρίς τη συμμόρφωση των παραγωγών στην τήρηση κανόνων βιοασφάλειας, στη σήμανση και στην ενημέρωση, κάθε προσπάθεια ελέγχου κινδυνεύει να αποτύχει. Ωστόσο, επεσήμανε ότι σε γενικές γραμμές, υπάρχει μεγάλη συμμετοχή και συνεργασία από τους κτηνοτρόφους.
Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις, δήλωσε με έμφαση, όπου σε κάποιες περιπτώσεις η αμέλεια γίνεται «έγκλημα», όπως στην περίπτωση μιας μονάδας στη Λακόπετρα όπου εντοπίστηκαν 85 νεκρά ζώα και ο υπεύθυνος δεν ειδοποίησε τον κτηνίατρο, προέβη σε πρόχειρη ταφή ή απομάκρυνση των νεκρών ζώων συμπεριφορά που, εκτός από ηθικά απαράδεκτη, επιτείνει και τον κίνδυνο διάδοσης.
Όπως είναι φυσικό ακόμη και λίγες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τους κανονισμούς που ισχύουν σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορούν να ανατρέψουν όλη την συλλογική προσπάθεια.
Ενημερωτικές ημερίδες και συναντήσεις με κτηνοτρόφους
Σε απάντηση σε κατηγορίες περί έλλειψης ενημέρωσης, ο κ. Φιλίας διευκρινίζει ότι η καμπάνια ενημέρωσης τρέχει ήδη από πέρυσι. Περιοδείες, ημερίδες και συναντήσεις με κτηνοτρόφους έχουν γίνει «δύο και τρεις φορές» σε περιοχές της Δυτικής Ελλάδας. «Έχουμε σαρώσει την Περιφέρεια με σχετικές ημερίδες» σημειώνει και εξηγεί παράλληλα πως στις πρώτες ζώνες προστασίας, όπως στη Λακόπετρα, οι κτηνίατροι επισκέφτηκαν άμεσα τις εκτροφές, εξέτασαν τα ζώα και έδωσαν γραπτές οδηγίες, με υπογραφές που αποδεικνύουν ότι οι κτηνοτρόφοι παρέλαβαν τα σχετικά έγγραφα με τις συστάσεις.
Παρ’ όλα αυτά, οι κτηνίατροι, στην παρούσα φάση, έχουν απαγορεύσει συγκεντρώσεις στη Λακόπετρα για προφανείς λόγους, αφού μια συνάντηση θα μπορούσε να γίνει εστία μετάδοσης, καθώς πολλοί κτηνοτρόφοι θα έρθουν με τις στολές και τα παπούτσια της εργασίας τους. Η πρακτική αυτή δείχνει πόσο ευαίσθητο είναι το ισοζύγιο ανάμεσα στην ενημέρωση και στον κίνδυνο διάδοσης.
Προσωπικό, κόπωση και πόροι - Οι υπεράνθρωπες προσπάθειες των υπηρεσιών
Ο αντιπεριφερειάρχης παραδέχθηκε, όπως άλλωστε το έχει ξαναεπισημάνει ότι το προσωπικό δεν επαρκεί, αλλά παρά την έλλειψη, οι υπηρεσίες εργάζονται υπεράνθρωπα. Δεν έλαβαν άδειες το καλοκαίρι, κάνουν διπλές βάρδιες, το πρωί για επιτόπια εργασία και το απόγευμα για γραφειοκρατία. Ο ίδιος εκφράζει την προσδοκία ότι το υπουργείο θα αξιολογήσει τα κενά και θα στείλει την επιπλέον βοήθεια που ανακοίνωσε ο υπουργός αν και, όπως είπε, «δεν νομίζω ότι έχει τη δυνατότητα να στείλει παντού».
Η πραγματικότητα των αριθμών, με χιλιάδες επισκέψεις, δειγματοληψίες και κλινικές εξετάσεις, εξηγεί γιατί το προσωπικό νιώθει εξουθενωμένο και γιατί η αύξηση πόρων και στελέχωσης είναι απαραίτητη.
Το σενάριο του lockdown και οι ευρύτερες επιπτώσεις
Ο κ. Φιλίας αναφερόμενος στο ενδεχόμενο ενός γενικού lockdown στη γεωργία/κτηνοτροφία επεσήμανε πως: «..και ο ίδιος υπουργός είπε ότι δεν θέλει ούτε καν να το φανταστεί. Διότι αυτό το σενάριο επιφέρει πλήρες πάγωμα όλων των εργασιών. Και μιλάμε για όλη τη χώρα. Δεν μεταφέρεται γάλα, δε σφάζονται τα ζώα, δεν μπορούν να γίνουν μετακινήσεις, υπάρχουν άνθρωποι που αυτή τη στιγμή είναι πάνω στα βουνά, στα χειμαδιά και τώρα θέλουν να κατέβουν, να επιστρέψουν. Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα δηλαδή και δεν θέλουμε να φανταστούμε σε καμία περίπτωση ότι θα φτάσουμε εκεί».
Αβεβαιότητα του ιού και ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία που ανέφερε ο αντιπεριφερειάρχης είναι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του ιού. Ενώ την τελευταία εβδομάδα τα κρούσματα είχαν μειωθεί (0–2 την ημέρα), η προχθεσινή μέρα κατέγραψε αύξηση 8 κρουσμάτων. Αυτές οι διακυμάνσεις δείχνουν ότι δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί ή να προβλεφθεί με βεβαιότητα ο τρόπος εξάπλωσης και ότι ο ανθρώπινος παράγοντας (π.χ. παράνομη μετακίνηση ζώων, ανεπαρκής τήρηση μέτρων) μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πορεία του επιδημικού κύματος.
Ο κ. Φιλίας δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο κάποιος να μετέφερε ζώα, αλλά δήλωσε πως δεν μπορεί να το γνωρίζει με βεβαιότητα δηλώνοντας έτσι και την ανάγκη για αυστηρότερη ιχνηλάτηση και τήρηση των κανόνων.
Ιστορικό, αισιοδοξία και ο δρόμος προς την επόμενη μέρα
Ο ίδιος τέλος, επεσήμανε ότι η Περιφέρεια κατάφερε στο παρελθόν, μέσα σε σύντομο χρόνο, να αντιμετωπίσει παρόμοια επιδημιολογικά επεισόδια. Αναφέρθηκε στην εμπειρία με την πανώλη (πέρυσι τον Αύγουστο) στην Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία, όπου η κινητοποίηση και τα μέτρα απέδωσαν. Εξ ου και δηλώνει αισιόδοξος ότι η χώρα μπορεί και τώρα να ανακόψει την εξάπλωση, υπό την προϋπόθεση της συνεργασίας κτηνοτρόφων και της ενίσχυσης των μέτρων βιοασφάλειας.
