Μια επιστημονική υπόθεση που γεννήθηκε από μια συζήτηση δύο ερευνητών της NASA εξετάζει ένα ερώτημα που μοιάζει με επιστημονική φαντασία, αλλά ανοίγει μια σοβαρή συζήτηση για το κλίμα, τη γεωλογία και το μέλλον του ίδιου του ανθρώπινου πολιτισμού.
Θα αναγνωρίζαμε άραγε τα ίχνη ενός προηγμένου πολιτισμού, αν αυτός είχε υπάρξει στη Γη εκατομμύρια χρόνια πριν από τον άνθρωπο; Η ερώτηση ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, ωστόσο αποτέλεσε την αφετηρία μιας πραγματικής επιστημονικής μελέτης, η οποία επιχειρεί να εξετάσει όχι μόνο το βαθύ παρελθόν του πλανήτη, αλλά και το πιθανό μέλλον του ανθρώπινου πολιτισμού.
Η ιδέα γεννήθηκε το 2017, όταν ο αστροβιολόγος Άνταμ Φρανκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ, συζητούσε με τον κλιματολόγο της NASA Γκέιβιν Σμιντ για το αν οι εξωγήινοι πολιτισμοί θα μπορούσαν να προκαλούν κλιματική αλλαγή στους πλανήτες τους, όπως κάνει σήμερα ο άνθρωπος στη Γη.
Όταν ο Φρανκ υποστήριξε ότι γνωρίζουμε πως δεν υπήρξε ποτέ άλλος προηγμένος πολιτισμός στη Γη, ο Σμιντ τον διέκοψε με μια απλή ερώτηση: «Πώς το γνωρίζεις;». Από εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε η λεγόμενη «Υπόθεση των Σιλουριανών» (Silurian Hypothesis), την οποία οι δύο επιστήμονες παρουσίασαν σε επιστημονική δημοσίευση το 2018. Το όνομα προέρχεται από τη σειρά Doctor Who, όπου οι Σιλουριανοί αποτελούν μια φανταστική φυλή εξελιγμένων ερπετών που προηγήθηκε του ανθρώπου.
{https://www.youtube.com/watch?v=lASPp9stEYA}
Ένα επιστημονικό πείραμα σκέψης
Οι ίδιοι οι δημιουργοί της θεωρίας ξεκαθαρίζουν ότι δεν υποστηρίζουν πως ένας τέτοιος πολιτισμός υπήρξε πραγματικά. Πρόκειται για ένα «πείραμα σκέψης», το οποίο διερευνά ένα θεμελιώδες ερώτημα: αν ένας τεχνολογικά ανεπτυγμένος πολιτισμός εμφανιζόταν, αξιοποιούσε μεγάλες ποσότητες ενέργειας και τελικά εξαφανιζόταν, θα ήταν δυνατόν να εντοπιστούν τα ίχνη του εκατομμύρια χρόνια αργότερα;
Η αναζήτηση απάντησης συνδέεται άμεσα με τη σημερινή κλιματική κρίση. Όπως ο άνθρωπος μεταβάλλει σήμερα το κλίμα μέσω των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, έτσι και ένας υποθετικός αρχαίος πολιτισμός θα μπορούσε να είχε αφήσει πίσω του χημικά αποτυπώματα στον γεωλογικό χρόνο.
Το μυστήριο πριν από 55 εκατομμύρια χρόνια
Αφορμή για τη διατύπωση της υπόθεσης αποτέλεσε ένα πραγματικό γεωλογικό αίνιγμα.
Πριν από περίπου 55 εκατομμύρια χρόνια, κατά το λεγόμενο Θερμικό Μέγιστο Παλαιοκαίνου-Ηωκαίνου (Paleocene-Eocene Thermal Maximum), η θερμοκρασία της Γης αυξήθηκε δραματικά, τα οικοσυστήματα διαταράχθηκαν και τεράστιες ποσότητες άνθρακα απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα. Αν και οι επιστήμονες θεωρούν πιθανότερες φυσικές αιτίες, όπως έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα ή μαζική απελευθέρωση μεθανίου, η ακριβής εξήγηση εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας.
Οι ομοιότητες αυτού του γεγονότος με τη σύγχρονη ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή ήταν εκείνες που ώθησαν τον Σμιντ να αναρωτηθεί κατά πόσο θα μπορούσε, έστω θεωρητικά, να υπάρχει και κάποια άλλη εξήγηση.
Θα είχαν επιβιώσει τα ίχνη;
Οι ερευνητές εξέτασαν διαδοχικά όλα τα πιθανά αποδεικτικά στοιχεία που θα μπορούσε να αφήσει ένας προηγμένος πολιτισμός.
Οι ίδιες οι πόλεις δύσκολα θα επιβίωναν στον χρόνο. Η διάβρωση, οι μετακινήσεις των τεκτονικών πλακών, οι ηφαιστειακές εκρήξεις και οι συνεχείς γεωλογικές μεταβολές αναδιαμορφώνουν την επιφάνεια της Γης σε χρονικές κλίμακες εκατομμυρίων ετών, εξαφανίζοντας σχεδόν κάθε ανθρώπινη κατασκευή.
Ούτε τα απολιθώματα αποτελούν ασφαλή ένδειξη. Μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό οργανισμών απολιθώνεται, ενώ ακόμη λιγότερα απολιθώματα ανακαλύπτονται. Ένας πολιτισμός που θα είχε διαρκέσει μόλις 100.000 χρόνια —ένα απειροελάχιστο χρονικό διάστημα σε σχέση με την ιστορία της ζωής στη Γη— θα μπορούσε εύκολα να περάσει απαρατήρητος.
Το αποτύπωμα στη χημεία του πλανήτη
Το πιο πιθανό ίχνος, σύμφωνα με τη μελέτη, θα ήταν οι μεταβολές στη χημική σύσταση του πλανήτη.
Τα γεωλογικά στρώματα λειτουργούν σαν ένα τεράστιο αρχείο της ιστορίας της Γης, καταγράφοντας τις αλλαγές στη σύσταση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών. Αν ένας πολιτισμός είχε προκαλέσει εκτεταμένη ρύπανση, όπως κάνει σήμερα η ανθρωπότητα, θα μπορούσε να έχει αφήσει χημικές υπογραφές που να διατηρούνται μέχρι σήμερα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, αν ο σημερινός ανθρώπινος πολιτισμός εξαφανιστεί, στο μακρινό μέλλον ίσως παραμείνουν ανιχνεύσιμα ίχνη από τα πλαστικά, τις συνθετικές χημικές ενώσεις, τις ορμόνες που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, τα ανθεκτικά βιομηχανικά χημικά αλλά και τα βαρέα μέταλλα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρονικές συσκευές.
Η διαφωνία της επιστημονικής κοινότητας
Η υπόθεση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κυρίως ως μια ενδιαφέρουσα άσκηση σκέψης.
Ο γεωλόγος και παλαιοντολόγος Γιαν Ζαλασιέβιτς, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς τα λεγόμενα «τεχνοαπολιθώματα», θεωρεί ότι οι Φρανκ και Σμιντ υποτίμησαν το πόσο ισχυρό αποτύπωμα αφήνει ένας βιομηχανικός πολιτισμός στο γεωλογικό αρχείο.
Όπως επισημαίνει, μια κοινωνία που κατασκευάζει πόλεις, λιώνει μέταλλα, παράγει πλαστικά και δημιουργεί τεράστιες ποσότητες αποβλήτων δύσκολα θα μπορούσε να εξαφανιστεί χωρίς να αφήσει σαφή ίχνη. Για τον λόγο αυτό θεωρεί εξαιρετικά απίθανη την ύπαρξη ενός προηγμένου βιομηχανικού πολιτισμού αντίστοιχου με τον σημερινό.
{https://www.youtube.com/watch?v=B39ji5NqsbA}
Το πραγματικό ερώτημα αφορά εμάς
Παρότι η «Υπόθεση των Σιλουριανών» παραμένει υποθετική, οι δημιουργοί της θεωρούν ότι η μεγαλύτερη αξία της δεν βρίσκεται στο αν υπήρξαν ή όχι προγενέστεροι πολιτισμοί.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν κάθε τεχνολογικά προηγμένος πολιτισμός που βασίζεται στη μαζική κατανάλωση ενέργειας είναι καταδικασμένος να οδηγηθεί στην αυτοκαταστροφή μέσω της κλιματικής αλλαγής ή αν μπορεί να βρει έναν βιώσιμο τρόπο επιβίωσης σε βάθος εκατομμυρίων ετών.
Όπως επισημαίνει ο Άνταμ Φρανκ, η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον την τεχνολογία για να αλλάξει το κλίμα ολόκληρου του πλανήτη. Το ερώτημα είναι αν διαθέτει και τη σοφία να αντιμετωπίσει τις συνέπειες αυτής της δύναμης, πριν αποτελέσει ακόμη ένα αποτύπωμα στην ιστορία της Γης.
Πηγή: cnn.gr
