...και πετρελαϊκών προϊόντων φέρνει νέα δεδομένα στην αγορά του ντίζελ, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν στη χρήση μέρους των στρατηγικών τους αποθεμάτων.
Η εξέλιξη ακολουθεί τις πιέσεις που άσκησαν τις προηγούμενες ημέρες οι Ηνωμένες Πολιτείες προς ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με τον Ντόναλντ Τραμπ να χαιρετίζει δημόσια τη συμφωνία.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πόσο γρήγορα θα φτάσουν οι νέες ποσότητες στην αγορά και τι περιθώρια θα απομείνουν στην Ευρώπη εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί μέσα στον χειμώνα.
Η διεθνής εικόνα παραμένει επιβαρυμένη. Ο πόλεμος με το Ιράν, οι διαταραχές στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές και οι απώλειες διυλιστικής παραγωγής έχουν περιορίσει τη διαθεσιμότητα ντίζελ.
Στις ΗΠΑ, το ζήτημα έχει αποκτήσει και πολιτική διάσταση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να συγκρατήσει το κόστος των καυσίμων για τους καταναλωτές.
Πώς φτάσαμε στη νέα παρέμβαση
Η σημερινή συζήτηση έχει τις ρίζες της στην προηγούμενη μεγάλη κινητοποίηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Τον Μάρτιο, τα κράτη-μέλη του IEA αποφάσισαν να διαθέσουν συνολικά 400 εκατ. βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, μετά τις σοβαρές αναταράξεις που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Η Ουάσινγκτον υποστήριξε αργότερα ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δεν είχαν ακόμη διοχετεύσει όλες τις ποσότητες για τις οποίες είχαν δεσμευθεί. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η πίεση εντάθηκε, με τις ΗΠΑ να ζητούν ειδικά από τη Γαλλία και τη Γερμανία να διαθέσουν περισσότερες ποσότητες ντίζελ.
Σύμφωνα με το Reuters, το αμερικανικό αίτημα έφτανε τα 120 εκατ. βαρέλια μέσα σε έξι μήνες, ποσότητα που ξεπερνά το 40% των ευρωπαϊκών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης της συγκεκριμένης κατηγορίας.
Πού βρίσκονται οι μεγαλύτερες ποσότητες
Το μεγαλύτερο μέρος βρίσκεται στη Γαλλία και τη Γερμανία.
Η Γαλλία διαθέτει περίπου 8,2 εκατ. τόνους και η Γερμανία 5,6 εκατ. τόνους, με τις δύο χώρες να συγκεντρώνουν μαζί σχεδόν το 35% του ευρωπαϊκού συνόλου.
Τα τελευταία πλήρη και συγκρίσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι τα κράτη-μέλη διέθεταν συνολικά περίπου 108,6 εκατ. τόνους πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Από αυτά, περίπου 43,5 εκατ. τόνοι αφορούσαν αργό πετρέλαιο, 39 εκατ. τόνοι ντίζελ και συναφή πετρελαϊκά προϊόντα και 10,4 εκατ. τόνοι βενζίνη.
Οι διαθέσιμες εφεδρείες δεν είναι, ωστόσο, ίδιες παντού. Η Φινλανδία διέθετε κάλυψη για 178 ημέρες καθαρών εισαγωγών, η Ελλάδα για 112, το Βέλγιο για 108, η Σουηδία για 107 και η Ισπανία για 104.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Οι ποσότητες αυτές δεν προορίζονται για καθημερινή παρέμβαση στις τιμές, αλλά ως δικλίδα ασφαλείας σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής του εφοδιασμού.
Η Οδηγία 2009/119/ΕΚ προβλέπει ότι κάθε κράτος-μέλος πρέπει να διατηρεί τουλάχιστον ποσότητες που αντιστοιχούν είτε σε 90 ημέρες μέσων ημερήσιων καθαρών εισαγωγών είτε σε 61 ημέρες μέσης ημερήσιας εσωτερικής κατανάλωσης, ανάλογα με το ποιο από τα δύο μεγέθη είναι μεγαλύτερο.
Η ΕΕ εξακολουθεί συνολικά να καλύπτει τα ελάχιστα επίπεδα που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο, αν και τα περιθώρια διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών.
Η συμφωνία της G7
Πριν από τη συνεδρίαση της Παρασκευής, Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία και Ιρλανδία, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είχαν επιδιώξει κοινή στάση απέναντι στην αμερικανική πίεση.
Η G7 κατέληξε τελικά σε συντονισμένη διάθεση έως 100 εκατ. βαρελιών μέσα σε τέσσερις μήνες μέσω του IEA, με σημαντικό μέρος του ντίζελ να αναμένεται να φτάσει στην αγορά μέσα στις πρώτες 20 ημέρες.
Πριν από την τελική απόφαση, η Γαλλία είχε προτείνει περίπου 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ από ευρωπαϊκές εφεδρείες και αντίστοιχη ποσότητα αργού πετρελαίου από χώρες του IEA. Η συμφωνία καθόρισε το συνολικό μέγεθος της παρέμβασης, χωρίς να υιοθετεί κατ’ ανάγκην αυτούσια τη γαλλική πρόταση.
Η αντίδραση Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ σχολίασε την εξέλιξη μέσω Truth Social, αναφέροντας ότι η Ευρώπη συμφώνησε να διαθέσει μεγάλη ποσότητα ντίζελ.
Η ανάρτηση ήρθε έπειτα από ημέρες κατά τις οποίες η κυβέρνησή του είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών.
Ένα τέτοιο μέτρο θα είχε σημαντικό αντίκτυπο για την Ευρώπη, η οποία έχει αυξήσει την εξάρτησή της από αμερικανικές προμήθειες μετά τη μεγάλη μείωση των ρωσικών ροών.
Τι μπορεί να αλλάξει στην πράξη
Η διοχέτευση επιπλέον ποσοτήτων ντίζελ μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές.
Υπάρχουν, όμως, παράγοντες που δεν μπορούν να μεταβληθούν άμεσα. Η παραγωγή των διυλιστηρίων δεν αυξάνεται από τη μια μέρα στην άλλη, ενώ οι διαταραγμένες εμπορικές ροές από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία εξακολουθούν να επηρεάζουν την προσφορά.
Ο επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, είχε επισημάνει ότι μέρος των ποσοτήτων από την προηγούμενη συντονισμένη παρέμβαση δεν είχε ακόμη φτάσει στην αγορά, γεγονός που δείχνει ότι η επίδραση τέτοιων κινήσεων δεν είναι απαραίτητα άμεση.
Παράλληλα, ο Φραντσέσκο Σάσι, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, έχει προειδοποιήσει ότι ένας περιορισμός των αμερικανικών εξαγωγών θα αύξανε το κόστος εφοδιασμού στην Ευρώπη, τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τη βιομηχανία.
Αναλυτές έχουν επισημάνει επίσης ότι μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα και στην ίδια την αμερικανική αγορά, εάν τα διυλιστήρια έχαναν σημαντικό μέρος των εξαγωγικών τους αγορών.
Το δίλημμα για την Ευρώπη
Η συμφωνία της G7 δίνει μια άμεση απάντηση στις πιέσεις της αγοράς, χωρίς όμως να διαλύει την αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης.
Η χρήση μεγαλύτερου μέρους των εφεδρειών αυξάνει τις ποσότητες που μπορούν να φτάσουν τώρα στους αγοραστές, αλλά μειώνει το περιθώριο ασφαλείας σε περίπτωση που οι διαταραχές διαρκέσουν περισσότερο.
Η διατήρηση περισσότερων ποσοτήτων προσφέρει μεγαλύτερη προστασία για τους επόμενους μήνες, περιορίζοντας όμως τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει πόσο γρήγορα θα φτάσει το ντίζελ στην αγορά, πώς θα κινηθούν οι τιμές και αν οι πιέσεις στην προσφορά θα αρχίσουν να υποχωρούν.
Μέχρι τότε, η Ευρώπη θα συνεχίσει να μετρά τις εφεδρείες της και η Ουάσινγκτον τα... αποθέματα της υπομονής της.
Πηγή: cnn.gr
