Τον δρόμο για την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία ανοίγει η έγκριση της συμφωνίας ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες από το κοινοβούλιο της Δανίας, βάζοντας τέλος σε μια πολύμηνη διαδικασία διαπραγματεύσεων που ξεκίνησε μετά τις απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας νησιού.
Η συμφωνία εγκρίθηκε ομόφωνα την Πέμπτη (19/11), με 109 ψήφους υπέρ και καμία κατά, δίνοντας στην Ουάσιγκτον τη δυνατότητα να δημιουργήσει νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Αρκτική και να διευρύνει τις δραστηριότητές της στην περιοχή.
Παρά τις σημαντικές παραχωρήσεις στον τομέα της άμυνας, η Γροιλανδία παραμένει αυτοδιοικούμενη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, ενώ αναγνωρίζεται ρητά το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των κατοίκων της.
Το κείμενο είχε υπογραφεί στις 22 Σεπτεμβρίου από τον Αμερικανό πρόεδρο, την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, έπειτα από μήνες διπλωματικής έντασης μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Δύο νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επέκταση της βάσης Pituffik
Η συμφωνία επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να δημιουργήσουν νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ναρσαρσουάκ, στη νότια Γροιλανδία, και στο Μέστερσβιγκ, στα βορειοανατολικά του νησιού.
Παράλληλα, προβλέπει τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των δραστηριοτήτων στην ήδη υπάρχουσα αμερικανική διαστημική βάση Pituffik, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην έγκαιρη προειδοποίηση για πυραυλικές απειλές.
Η συμφωνία καλύπτει επίσης την ανάπτυξη του σχεδιαζόμενου αμερικανικού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας «Golden Dome», ενώ επιτρέπει την εξέταση πρόσθετων στρατιωτικών εγκαταστάσεων κατόπιν συνεννόησης μεταξύ των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.
Η Ουάσιγκτον αποκτά ευρύτερα δικαιώματα πρόσβασης και μετακίνησης στρατιωτικού προσωπικού, αεροσκαφών και πλοίων, ενισχύοντας την παρουσία της σε μια περιοχή που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ασφάλεια του Βόρειου Ατλαντικού.
Τι προβλέπεται για την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόβλεψη για το ενδεχόμενο μελλοντικής ανεξαρτησίας του νησιού.
Παρότι η συμφωνία αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Γροιλανδών, προβλέπει ότι η Δανία και η Γροιλανδία θα πρέπει να διασφαλίσουν πως ένα ενδεχόμενο ανεξάρτητο κράτος θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ, υποβάλλοντας αίτηση ένταξης εφόσον απαιτηθεί.
Το νέο κράτος θα πρέπει επίσης να αναλάβει τις αμυντικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία. Πρόκειται για ρύθμιση με μακροπρόθεσμες συνέπειες, καθώς το κείμενο δεν έχει ημερομηνία λήξης και μπορεί να τροποποιηθεί μόνο με αμοιβαία συμφωνία.
Περιορισμοί στις ξένες επενδύσεις
Πέρα από τη στρατιωτική συνεργασία, η συμφωνία ενισχύει τον ρόλο των ΗΠΑ σε ζητήματα ασφάλειας που συνδέονται με τις ξένες επενδύσεις στη Γροιλανδία.
Προβλέπει περιορισμούς σε επενδύσεις τρίτων χωρών σε ευαίσθητους τομείς, όπως οι κρίσιμες υποδομές και η εξόρυξη φυσικών πόρων, όταν αυτές ενδέχεται να δημιουργούν κινδύνους για την εθνική ασφάλεια.
Παράλληλα, απαγορεύεται η εγκατάσταση στρατιωτικών δυνάμεων ή υποδομών από χώρες εκτός ΝΑΤΟ, εκτός εάν συμφωνήσουν διαφορετικά οι τρεις κυβερνήσεις.
Οι ρυθμίσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής θέσης και των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, σε μια περίοδο αυξανόμενου ενδιαφέροντος μεγάλων δυνάμεων για την Αρκτική.
Από τις απειλές Τραμπ στη συμφωνία με την Κοπεγχάγη
Η συμφωνία ακολούθησε μια περίοδο έντονων αντιπαραθέσεων, κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επανειλημμένα υποστηρίξει ότι ο αμερικανικός έλεγχος της Γροιλανδίας είναι απαραίτητος για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, χωρίς αρχικά να αποκλείει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικών ή οικονομικών μέσων.
Οι δηλώσεις του είχαν προκαλέσει διπλωματική κρίση με τη Δανία και ανησυχία μεταξύ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τις σχέσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η Κοπεγχάγη παρουσίασε τη συμφωνία του Σεπτεμβρίου ως τρόπο ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική, με παράλληλη διασφάλιση της δανικής κυριαρχίας και των πολιτικών δικαιωμάτων των Γροιλανδών.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ είχε υποστηρίξει ότι η συμφωνία εξασφαλίζει στις ΗΠΑ καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια του νησιού, παρότι δεν προβλέπει την απόκτησή του.
Το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας ενέκρινε τη συμφωνία στις 3 Νοεμβρίου, με 16 ψήφους υπέρ, καμία κατά και επτά αποχές, ενώ κατά τη συζήτηση είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις για τις μακροπρόθεσμες πολιτικές και οικονομικές συνέπειες.
Με την έγκριση και από τη Δανία ολοκληρώνεται η κοινοβουλευτική διαδικασία. Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μόλις η Κοπεγχάγη ενημερώσει επισήμως την Ουάσιγκτον ότι έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες διαδικασίες.
Παρά την προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πόσο θα επηρεάσει η ενισχυμένη αμερικανική παρουσία τις μελλοντικές αποφάσεις για την ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη της Γροιλανδίας.
Πηγή: cnn.gr
































