Την ώρα που το πετρέλαιο υποχωρεί και οι τιμές των καυσίμων αρχίζουν να μειώνονται, στην ευρωπαϊκή οικονομία προετοιμάζεται ένας νέος γύρος ανατιμήσεων στα προϊόντα. Οι αυξήσεις του ενεργειακού κόστους των προηγούμενων μηνών δεν έχουν περάσει ακόμη στο σύνολό τους στην κατανάλωση, ενώ συμβάσεις που λήγουν, νέες συμφωνίες με προμηθευτές και πιέσεις στα επιχειρηματικά περιθώρια απειλούν να παρατείνουν την ακρίβεια και στο 2027.
Η πτώση του αργού πετρελαίου δεν σημαίνει ότι υποχωρούν με την ίδια ταχύτητα όλα τα ενεργειακά κόστη
Η αντίφαση αποτυπώνεται στις τελευταίες έρευνες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στις επαφές της με 64 μεγάλους ομίλους, η ΕΚΤ διαπίστωσε ότι σημαντικό μέρος των προηγούμενων αυξήσεων είχε απορροφηθεί από τις εταιρείες αντί να μεταφερθεί στις τελικές τιμές. Περίπου εννέα στις δέκα επιχειρήσεις ανέφεραν ότι είχαν μετακυλίσει μόνο μέρος του αυξημένου κόστους, εξαιτίας της αδύναμης ζήτησης και του ανταγωνισμού. Καθώς οι όμως οι συμβάσεις ανανεώνονται, οι επιχειρήσεις βρίσκονται μπροστά σε νέο κύκλο τιμολόγησης των προϊόντων τους.
Για τις κυβερνήσεις, που προσβλέπουν στην αποκλιμάκωση της ενέργειας ώστε να περιορίσουν τις ανάγκες στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, η εξέλιξη εντείνει το πρόβλημα αντιμετώπισης της ακρίβειας, καθώς η πτώση του πετρελαίου μπορεί να μειώνει το κόστος στην αντλία, αλλά δεν εξασφαλίζει αντίστοιχη ανακούφιση στις τιμές στα ράφια του σούπερ μάρκετ.
Η μεταστροφή στις διεθνείς αγορές είναι πάντως σημαντική. Μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές και τις προσδοκίες αποκλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή, το Brent υποχωρεί σταθερά. Στην Ελλάδα, από τις 6 έως τις 10 Νοεμβρίου, η μέση τιμή της αμόλυβδης μειώθηκε κατά 5,3 λεπτά το λίτρο, του diesel κίνησης κατά 3,8 λεπτά και του πετρελαίου θέρμανσης κατά 3,7 λεπτά.
Ωστόσο, οι μειώσεις αυτές έρχονται έπειτα από ένα ισχυρό κύμα αυξήσεων, με τον πληθωρισμό να καταγράφει τον Οκτώβριο, αύξηση του diesel κίνησης κατά 39,4% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 37,5% και η βενζίνη κατά 25%.
Οι αυξήσεις στο ράφι
Η πτώση του αργού πετρελαίου δεν σημαίνει ότι υποχωρούν με την ίδια ταχύτητα όλα τα ενεργειακά κόστη. Η ΕΚΤ εντοπίζει μια σημαντική στρέβλωση στην ευρωπαϊκή αγορά diesel, όπου τα περιθώρια διύλισης είχαν εκτιναχθεί περίπου στο τριπλάσιο των επιπέδων πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, στη βενζίνη τα αντίστοιχα περιθώρια είχαν μειωθεί αισθητά τον Οκτώβριο.
Η διαφορά έχει άμεση σημασία για τις τιμές των προϊόντων. Το diesel κινεί φορτηγά και τροφοδοτεί τις εμπορευματικές μεταφορές, μεταφέροντας το ενεργειακό κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι περιορισμοί στη διαθεσιμότητα διυλισμένων καυσίμων μπορούν να συντηρήσουν αυτές τις πιέσεις ακόμη και όταν το αργό πετρέλαιο φθηναίνει.
Το μέγεθος της επιβάρυνσης αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Eurostat, καθώς τον Σεπτέμβριο, οι τιμές παραγωγού στη βιομηχανία στην Ευρωζώνη ήταν αυξημένες κατά 11,1% σε ετήσια βάση, με το ενεργειακό κόστος να καταγράφει άνοδο 30,8%. Ακόμη και χωρίς την ενέργεια, η αύξηση έφτανε το 3,5%, ενώ στην ελληνική εγχώρια αγορά ο συνολικός δείκτης είχε ενισχυθεί κατά 13,2%.
Αυτές οι επιβαρύνσεις δεν εξαφανίζονται από τη μία ημέρα στην άλλη, ειδικά οταν οι επιχειρήσεις που είχαν εξασφαλίσει προσωρινά ευνοϊκότερες ενεργειακές συμβάσεις αντιμετωπίζουν πλέον το ενδεχόμενο ακριβότερων ανανεώσεων. Άλλες έχουν ήδη απορροφήσει μέρος των αυξήσεων, συμπιέζοντας την κερδοφορία τους. Η μείωση της ενέργειας μπορεί να αποτρέψει νέες ανατιμήσεις, μπορεί όμως και να αξιοποιηθεί για την αποκατάσταση των περιθωρίων τους, χωρίς αντίστοιχη μείωση των τελικών τιμών.
Η πολιτική παγίδα
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν δημοσιονομικό χώρο για να περιορίσουν τις ενεργειακές ενισχύσεις, αλλά οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των προηγούμενων αυξήσεων. Η ανησυχία αποτυπώνεται και στις προσδοκίες για τον πληθωρισμό. Οι επαγγελματίες αναλυτές που συμμετέχουν στην έρευνα της ΕΚΤ αναθεώρησαν την πρόβλεψή τους για το 2027 στο 2,6%, από 2,2%. Η πρόσφατη αποκλιμάκωση του πετρελαίου μπορεί να βελτιώσει την εικόνα, αλλά δεν αναιρεί τις πιέσεις που έχουν ήδη συσσωρευτεί στην παραγωγή.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η πρόκληση δεν περιορίζεται πλέον στο ύψος των τιμών των καυσίμων, αλλά και στην πορεία των τιμών στο σύνολο της αγοράς και κυρίως το κατά πόσο οι επιχειρήσεις θα μεταφέρουν στους καταναλωτές το όφελος από τη φθηνότερη ενέργεια.
Πηγή: ot.gr
