Μια τεράστια καφέ «λωρίδα», ορατή ακόμη και από το Διάστημα, απλώνεται πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό, συνδέοντας δύο ηπείρους. Πρόκειται για τη Μεγάλη Ατλαντική Ζώνη του Σαργάσου (Great Atlantic Sargassum Belt – GASB), ένα φαινόμενο που πριν από λίγα χρόνια ήταν σχεδόν άγνωστο, ωστόσο πλέον, προκαλεί, έντονη ανησυχία σε επιστήμονες και κατοίκους παράκτιων περιοχών.
Τον Μάιο, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν περίπου 37,5 εκατομμύρια τόνους πελαγικού σαργάσου – ενός καφέ φυκιού – να σχηματίζουν μια, σχεδόν, αδιάσπαστη ζώνη από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής έως τον Κόλπο του Μεξικού. Η τεράστια αυτή μάζα, που σήμερα θεωρείται το μεγαλύτερο ενιαίο σύμπλεγμα φυκιών στον πλανήτη, δεν υπήρχε πριν από 15 χρόνια.
Μέχρι πρόσφατα, το σάργασο ήταν σχεδόν συνώνυμο της Θάλασσας των Σαργασσών, μιας θερμής και φτωχής σε θρεπτικά συστατικά περιοχής του Ατλαντικού, όπου τα επιπλέοντα φύκια θεωρούνταν ένα ιδιόμορφο φυσικό φαινόμενο. Η εικόνα εκείνης της «γαλάζιας ερήμου» έχει πλέον αντικατασταθεί από κάτι πολύ πιο εκτεταμένο – και σαφώς πιο ανησυχητικό.
Σύμφωνα με εκτενή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Harmful Algae και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Harbor Branch Oceanographic Institute του Florida Atlantic University, η ανάπτυξη, η ταχύτητα εξάπλωσης και η γεωγραφική εμβέλεια του σαργάσου έχουν αυξηθεί δραματικά. Η ανάλυση βασίστηκε σε 40 χρόνια δορυφορικών δεδομένων, επιτόπιες παρατηρήσεις και χημικές αναλύσεις.
Η πρώτη μεγάλη άνθιση καταγράφηκε το 2011 και, με εξαίρεση το 2013, η ζώνη σαργάσου μεγάλωνε σχεδόν σε ετήσια βάση. Το 2025 έφτασε σε μήκος-ρεκόρ 8.850 χιλιομέτρων – περισσότερο από το διπλάσιο του πλάτους των ηπειρωτικών Ηνωμένων Πολιτειών.
{https://www.youtube.com/watch?v=IUKTbF-mX2E}
Τα θρεπτικά που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του φαινομένου
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εκρηκτική αύξηση παίζουν τα θρεπτικά συστατικά, κυρίως το άζωτο και ο φώσφορος. Αν και παλαιότερα θεωρούνταν ότι το σάργασο αναπτύσσεται κυρίως σε ανοιχτές, ωκεάνιες περιοχές, δεδομένα ήδη από τη δεκαετία του 1980 δείχνουν ότι σε νερά πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία η βιομάζα του μπορεί να διπλασιαστεί μέσα σε μόλις 11 ημέρες – και ακόμη ταχύτερα κοντά στις ακτές.
Μεταξύ 1980 και 2020, η περιεκτικότητα αζώτου στους ιστούς του σαργάσου αυξήθηκε κατά 55%, ενώ η αναλογία αζώτου προς φώσφορο κατά 50%. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η πηγή των θρεπτικών συστατικών δεν είναι μόνο ο ωκεανός, μέσω ανοδικών ρευμάτων ή ανάμιξης βαθιών υδάτων, αλλά ολοένα και περισσότερο η ξηρά: γεωργικά απορρέοντα, λύματα, ακόμη και αερομεταφερόμενες εναποθέσεις.
Sargassum carpet is now threatening Atlantic Ocean and near by coastline
It is a floating carpet of seaweed—so large it can be tracked from space—now stretches thousands of miles across the Atlantic Ocean, reaching from the Gulf of Mexico to the coast of West Africa.
In May… pic.twitter.com/hPReODGFsi— tweetsforupsc (@factsforupsc) November 22, 2025
Κομβικό ρόλο παίζει ο ποταμός Αμαζόνιος, καθώς κατά τις περιόδους πλημμυρών, μεταφέρει τεράστιες ποσότητες θρεπτικών συστατικών στον Ατλαντικό, ενισχύοντας την ανάπτυξη του σαργάσου. Αντίθετα, σε περιόδους ξηρασίας, οι «ενισχύσεις» περιορίζονται.
Το σάργασο δεν είναι από τη φύση του επιβλαβές. Αντιθέτως, αποτελεί κρίσιμο βιότοπο για περισσότερα από 100 θαλάσσια είδη, προσφέροντας τροφή και καταφύγιο σε ψάρια, ασπόνδυλα και θαλάσσιες χελώνες. Η αμερικανική υπηρεσία NOAA (Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ) το αναγνωρίζει ως βασικό στοιχείο του ωκεάνιου οικοσυστήματος.
Όταν όμως συσσωρεύεται σε υπερβολικές ποσότητες, οι επιπτώσεις αλλάζουν δραματικά. Στις ακτές, το σάργασο αποσυντίθεται, απελευθερώνοντας υδρόθειο, ένα τοξικό αέριο με έντονη οσμή σάπιου αυγού. Καλύπτει παραλίες, δημιουργεί νεκρές ζώνες, προκαλεί ζημιές σε κοραλλιογενείς υφάλους και πλήττει σοβαρά τον τουρισμό και τις τοπικές οικονομίες.
Παράλληλα, η αποσύνθεσή του απελευθερώνει μεθάνιο και άλλα αέρια του θερμοκηπίου, εντείνοντας τις ανησυχίες για τον ρόλο του στον παγκόσμιο κύκλο του άνθρακα και τη συμβολή του στην κλιματική αλλαγή.
Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας καλύτερη παγκόσμια παρακολούθηση, πιο αξιόπιστες προβλέψεις και, κυρίως, μακροπρόθεσμα μέτρα για τον περιορισμό της απορροής θρεπτικών στοιχείων από τη στεριά.
