Κάποια στιγμή δεν ανεβαίνει πια τις σκάλες με την ίδια φόρα. Στη βόλτα κοντοστέκεται περισσότερο, κοιμάται λίγο παραπάνω, το τρίχωμα γύρω από το πρόσωπό του ασπρίζει. Ίσως χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να σηκωθεί από το κρεβάτι του ή δεν ενθουσιάζεται με ένα παιχνίδι που κάποτε μπορούσε να κυνηγά για ώρες.
Και τότε έρχεται αναπόφευκτα η σκέψη που κάνουν σχεδόν όλοι όσοι τον αγαπούν: μακάρι να μπορούσαμε να τον κρατήσουμε νέο λίγο περισσότερο. Να σταματήσουμε τον χρόνο φυσικά δεν μπορούμε. Μπορούμε όμως να επηρεάσουμε τον τρόπο με τον οποίο γερνά;
Αυτό είναι πλέον ένα πραγματικό επιστημονικό ερώτημα. Μεγάλα ερευνητικά προγράμματα, όπως το Dog Aging Project στις ΗΠΑ, παρακολουθούν χιλιάδες σκύλους αναζητώντας τους γενετικούς, περιβαλλοντικούς και βιολογικούς παράγοντες που συνδέονται με την υγιή γήρανση. Ο στόχος έχει μια σημαντική διαφορά: δεν μας ενδιαφέρει απλώς να προσθέσουμε χρόνια στη ζωή ενός σκύλου, αλλά να προσθέσουμε καλά χρόνια. Χρόνια στα οποία μπορεί να περπατά, να παίζει, να επικοινωνεί και να απολαμβάνει την καθημερινότητά του με όσο το δυνατόν καλύτερη υγεία.
Δεν γερνούν όλοι οι σκύλοι με τον ίδιο τρόπο
Δεν υπάρχει μία ηλικία στην οποία ξαφνικά ένας σκύλος γίνεται «γέρος». Το μέγεθος, η φυλή, η γενετική προδιάθεση, το σωματικό βάρος, ο τρόπος ζωής και η κατάσταση της υγείας του επηρεάζουν την πορεία της γήρανσης. Ένας μεγαλόσωμος σκύλος, για παράδειγμα, μπορεί να εμφανίσει σημάδια γήρανσης νωρίτερα από έναν μικρόσωμο. Υπάρχουν όμως αλλαγές που αξίζει να παρατηρούμε. Περισσότερος ύπνος, μικρότερη αντοχή στη βόλτα, δυσκολία στο ανέβασμα σκάλας ή στο άλμα, σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας, γκριζάρισμα του τριχώματος και μείωση της ακοής ή της όρασης μπορεί να συνοδεύουν τη γήρανση.
Εδώ χρειάζεται προσοχή: η ηλικία δεν είναι διάγνωση. Αυξημένη δίψα ή ούρηση, απώλεια βάρους, μειωμένη όρεξη, επίμονος βήχας, έντονη κόπωση, πόνος ή ξαφνική αλλαγή συμπεριφοράς δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στο «γέρασε». Ακόμη και ένας σκύλος που δεν θέλει πλέον να ανεβαίνει στον καναπέ μπορεί να μην έχει απλώς μεγαλώσει, μπορεί να πονάει. Αποπροσανατολισμός μέσα στο γνώριμο σπίτι, περιπλάνηση χωρίς εμφανή λόγο, αλλαγές στον ύπνο ή σε συνήθειες χρόνων μπορεί επίσης να σχετίζονται με γνωστική δυσλειτουργία του ηλικιωμένου σκύλου και χρειάζονται οπωσδήποτε κτηνιατρική αξιολόγηση.
Η διατροφή είναι μέρος της πρόληψης
Η σωστή διατροφή δεν σημαίνει απλώς ότι αγοράζουμε μια «καλή τροφή». Σημαίνει ότι προσφέρουμε πλήρη και ισορροπημένη διατροφή, στη σωστή ποσότητα, προσαρμοσμένη στον συγκεκριμένο σκύλο και στη φάση της ζωής του. Οι ανάγκες ενός νεαρού δραστήριου ζώου δεν είναι ίδιες με εκείνες ενός ηλικιωμένου σκύλου που κινείται λιγότερο. Με την ηλικία αλλάζουν οι ενεργειακές απαιτήσεις και συχνά η σύσταση του σώματος. Ιδιαίτερη σημασία έχει το σωστό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ζήτημα: επιβαρύνει τις αρθρώσεις και συνδέεται με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Από την άλλη, στον ηλικιωμένο σκύλο πρέπει να προσέχουμε και την απώλεια μυϊκής μάζας.
Δεν υπάρχει μία «αντιγηραντική δίαιτα», υπάρχει όμως η κατάλληλη διατροφή για τον συγκεκριμένο οργανισμό, την ηλικία, τη δραστηριότητα και τυχόν προβλήματα υγείας, πάντα με την καθοδήγηση του κτηνιάτρου μας.
Οι αιματολογικές εξετάσεις πριν εμφανιστεί το πρόβλημα
Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε έναν σκύλο να μεγαλώσει καλά είναι και ένα από τα πιο απλά: να μην περιμένουμε να αρρωστήσει για να κάνουμε εξετάσεις αίματος. Ένας προληπτικός αιματολογικός έλεγχος όταν το ζώο φαίνεται υγιές μάς δίνει πολύτιμες πληροφορίες, αλλά και κάτι ακόμη σημαντικότερο: ένα σημείο αναφοράς για τον συγκεκριμένο σκύλο. Όταν οι εξετάσεις επαναλαμβάνονται συστηματικά, ο κτηνίατρος μπορεί να συγκρίνει τις τιμές με προηγούμενες μετρήσεις και να εντοπίσει μια μεταβολή πριν ακόμη εμφανιστούν εμφανή συμπτώματα.
Ως πρακτικό πρόγραμμα πρόληψης, από την ηλικία του ενός έτους έως περίπου τα επτά χρόνια είναι πολύ χρήσιμο να πραγματοποιείται γενική αίματος και βασικός βιοχημικός έλεγχος μία φορά τον χρόνο, ακόμη και όταν ο σκύλος δείχνει απολύτως υγιής. Από τα οκτώ χρόνια και μετά, είναι ιδανικό ο έλεγχος να πραγματοποιείται δύο φορές τον χρόνο. Φυσικά, το πρόγραμμα προσαρμόζεται στη φυλή, στο μέγεθος, στο ιστορικό και στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ζώου.
Ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα έχει ο τακτικός έλεγχος για λεϊσμανίωση, το γνωστό μας καλαζάρ. Πρόκειται για νόσημα που ενδημεί στη χώρα μας και ένας μολυσμένος σκύλος μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς εμφανή συμπτώματα. Γι’ αυτό ο προληπτικός έλεγχος, με τη συχνότητα που θα συστήσει ο κτηνίατρός μας, έχει ιδιαίτερη αξία ακόμη και σε έναν σκύλο που δείχνει απολύτως υγιής. Φυσικά, ο προληπτικός έλεγχος δεν τελειώνει στις βασικές εξετάσεις αίματος. Αν κατά την κλινική εξέταση ή στις αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις προκύψει κάποιο εύρημα, ο κτηνίατρος μπορεί να ζητήσει περαιτέρω διερεύνηση με όποια εξέταση χρειάζεται.
Εξίσου σημαντική είναι η συστηματική προστασία από παράσιτα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ζώου. Για τα ενδοπαράσιτα, ένα συχνό προληπτικό πρόγραμμα είναι η αποπαρασίτωση ανά τρεις μήνες, ενώ για τα εξωπαράσιτα χρησιμοποιούνται συχνά αμπούλες spot-on σε μηνιαία βάση. Ωστόσο, τα μεσοδιαστήματα δεν είναι ίδια για όλα τα προϊόντα: εξαρτώνται από το σκεύασμα, τη δραστική ουσία, τον τρόπο ζωής και τον κίνδυνο έκθεσης του κάθε σκύλου. Για τον λόγο αυτό, τόσο η επιλογή του κατάλληλου προϊόντος όσο και η συχνότητα εφαρμογής του πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του κτηνιάτρου μας.
Η ουσία είναι απλή: τις εξετάσεις δεν τις κάνουμε μόνο για να ανακαλύψουμε τι έχει ένας άρρωστος σκύλος. Τις κάνουμε και για να γνωρίζουμε πώς είναι ο δικός μας σκύλος όταν είναι υγιής.
Η ηλικία δεν σημαίνει ότι σταματάμε τη βόλτα
Η τακτική και προσαρμοσμένη σωματική άσκηση βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της κινητικότητας και ενός υγιούς βάρους. Ένας ηλικιωμένος σκύλος δεν χρειάζεται να ασκείται σαν νεαρός. Μπορεί να ωφελείται περισσότερο από μικρότερες και συχνότερες βόλτες, σταθερό περπάτημα και λιγότερες απότομες καταπονήσεις.
Και δεν γυμνάζουμε μόνο το σώμα. Νέες διαδρομές, παιχνίδια αναζήτησης τροφής, μυρωδιές και απλές ασκήσεις προσφέρουν πολύτιμα νοητικά ερεθίσματα. Το γεγονός ότι ένας σκύλος μεγαλώνει δεν σημαίνει ότι παύει να χρειάζεται εξερεύνηση, παιχνίδι και επαφή.
Μπορεί η επιστήμη να καθυστερήσει τη γήρανση;
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες δεν μελετούν μόνο τις ασθένειες που εμφανίζονται καθώς ένας σκύλος μεγαλώνει, αλλά και την ίδια τη διαδικασία της γήρανσης. Το ερώτημα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: θα μπορούσαμε κάποτε να παρέμβουμε στους μηχανισμούς που κάνουν τον οργανισμό να γερνά και να παρατείνουμε όχι απλώς τη ζωή, αλλά το διάστημα κατά το οποίο ένα ζώο παραμένει υγιές;
Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας, το Dog Aging Project μελετά, μεταξύ άλλων, τη ραπαμυκίνη, μια ουσία που έχει συνδεθεί με παράταση της ζωής σε πειραματόζωα και τώρα εξετάζεται για το αν θα μπορούσε να έχει αντίστοιχα οφέλη στους σκύλους. Παράλληλα, βρίσκονται υπό ανάπτυξη και άλλες θεραπείες που στοχεύουν διαφορετικούς μηχανισμούς της γήρανσης.
Προς το παρόν, βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο της έρευνας. Δεν υπάρχει εγκεκριμένο φάρμακο που να έχει αποδειχθεί ότι επιβραδύνει τη γήρανση και παρατείνει τη ζωή των σκύλων. Το γεγονός όμως ότι η γήρανση αντιμετωπίζεται πλέον ως μια βιολογική διαδικασία που μπορεί να μελετηθεί, και ίσως στο μέλλον να τροποποιηθεί, ανοίγει ένα εντελώς νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο για την κτηνιατρική.
Περισσότερα χρόνια ή καλύτερα χρόνια;
Η γήρανση είναι αναπόφευκτη, όχι όμως και ο τρόπος με τον οποίο θα τη βιώσει ένας σκύλος. Η φροντίδα που του προσφέρουμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στην υγεία και στην ποιότητα της καθημερινότητάς του όσο μεγαλώνει. Η σωστή διατροφή, η διατήρηση ενός υγιούς βάρους, η κίνηση, τα νοητικά ερεθίσματα και, πάνω απ’ όλα, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι σήμερα τα σημαντικότερα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας.
Η έρευνα γύρω από τη γήρανση των σκύλων προχωρά και είναι πιθανό τα επόμενα χρόνια να μας δώσει νέες δυνατότητες. Μέχρι τότε, όμως, ίσως η ουσία της «αντιγήρανσης» να βρίσκεται σε κάτι πολύ πιο απλό: όχι στην προσπάθεια να προσθέσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια στη ζωή του σκύλου μας, αλλά στο να διατηρήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερη ζωή μέσα στα χρόνια του.
Πηγή: topetmou.gr
