Πίσω από ένα δάγκωμα μπορεί να κρύβονται προειδοποιητικά σημάδια που συχνά περνούν απαρατήρητα. Ένας σκύλος επικοινωνεί τη δυσφορία, τον φόβο ή το άγχος του πολύ πριν φτάσει σε αυτό το σημείο. Πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα μηνύματά του και να αποφύγουμε δυσάρεστες καταστάσεις;
Ο εκπαιδευτής σκύλων και σύμβουλος συμπεριφοράς, Παναγιώτης Λαγδάς μάς δίνει χρήσιμες πληροφορίες.
Ίσως έχετε προσέξει, λέει ο κ. Λαγδάς, ότι στις περισσότερες περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας άνθρωπος τραυματίζεται από δεσποζόμενο σκύλο, επαναλαμβάνεται η φράση «δεν είχε δείξει σημάδια». Εδώ πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθούμε: Δεν έδειξε σημάδια ο σκύλος ή υπήρχαν, αλλά δεν τα είδαμε ή δεν τα αξιολογήσαμε σωστά;
Οι σκύλοι είναι εξαιρετικοί παρατηρητές της συμπεριφοράς μας. Αντιλαμβάνονται μικρές αλλαγές στον τρόπο που αναπνέουμε ή κινούμαστε και καταλαβαίνουν αν είμαστε χαλαροί ή αγχωμένοι, συχνά πριν το καταλάβουμε εμείς οι ίδιοι. Εμείς, αντίθετα, δυσκολευόμαστε να τους «διαβάσουμε» για δύο λόγους. Πρώτον, δεν ξέρουμε τι να κοιτάξουμε, καθώς ο σκύλος επικοινωνεί με ολόκληρο το σώμα του. Δεύτερον, ο όγκος της πληροφορίας και η ταχύτητα με την οποία μεταφέρεται είναι δύσκολο να τα διαχειριστούμε.
Σκεφτείτε μια βόλτα στο πάρκο, όπου κάποιος θέλει να χαιρετήσει τον σκύλο μας. Η προσοχή μας πρέπει να μετακινείται διαρκώς από τον σκύλο μας στο περιβάλλον και στον άλλο σκύλο, ενώ παράλληλα μιλάμε με τον κηδεμόνα του. Αρκεί ένα δικό μας βλεφάρισμα για να χάσουμε τη μισή «συζήτηση» μεταξύ των δύο σκύλων.
Η «σκάλα της επικοινωνίας»
Όπως λέει ο κ. Λαγδάς, η κτηνίατρος και κλινική συμπεριφοριολόγος Dr. Kendal Shepherd δημιούργησε ένα μοντέλο που ονομάζεται «σκάλα της επικοινωνίας των σκύλων». Περιλαμβάνει περίπου 11 σκαλοπάτια, δηλαδή συμπεριφορές με τις οποίες ο σκύλος μάς δείχνει ότι αυτό που του συμβαίνει δεν του είναι ευχάριστο.
Οι σκύλοι επικοινωνούν τη δυσφορία τους με συγκεκριμένα σημάδια. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους μπορεί να αποτρέψει δυσάρεστες καταστάσεις και να προστατεύσει τόσο τους ανθρώπους όσο και τα ίδια τα ζώα
Τα πρώτα σκαλοπάτια – Η πράσινη ζώνη
- Χασμουρητό, γλείψιμο της μύτης, βλεφάρισμα.
- Απομάκρυνση του βλέμματος από αυτό που τον ενοχλεί.
- Στροφή ολόκληρου του σώματος προς άλλη κατεύθυνση.
- Απομάκρυνση.
Αυτές τις τέσσερις συμπεριφορές η πλειονότητα του κόσμου δεν τις παρατηρεί καν, τονίζει ο κ. Λαγδάς, καθώς δεν μπορεί να τις αναγνωρίσει ως αυτό που πραγματικά είναι. Ο σκύλος επικοινωνεί πολύ ήπια και, επειδή το μήνυμά του πέφτει στο κενό, αναγκάζεται να κλιμακώσει τη συμπεριφορά του και να ανέβει τη σκάλα, προκειμένου να «περάσει το μήνυμα».
Τα ενδιάμεσα σκαλοπάτια – Η πορτοκαλί ζώνη
- Χαμήλωμα του κεφαλιού και του σώματος, αυτιά προς τα πίσω.
- Ουρά κάτω από τα σκέλια.
- Ανάσκελα, με έκθεση της κοιλιάς.
- Σφιγμένο σώμα και «καρφωμένο» βλέμμα.
Σε αυτό το στάδιο, επισημαίνει ο ίδιος, οι περισσότεροι αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Δυστυχώς, οι ενδείξεις συχνά δεν αξιολογούνται σωστά και η δυσφορία του σκύλου υποτιμάται, με αποτέλεσμα να μην κάνουμε κάτι ουσιαστικό για να τον βοηθήσουμε.
Η κόκκινη ζώνη
Όταν ο σκύλος διαπιστώσει ότι οι προηγούμενες προσπάθειές του να επικοινωνήσει τη δυσφορία του δεν έχουν αποτέλεσμα, υπογραμμίζει ο κ. Λαγδάς, η συμπεριφορά του κλιμακώνεται περαιτέρω:
- Γρύλισμα.
- Όρμημα/γάβγισμα (snarling).
Συνεχίζει λέγοντας ότι, σε αυτό το σημείο οι διαθέσεις του σκύλου είναι ξεκάθαρες και οι περισσότεροι καταλαβαίνουν ότι είναι εκνευρισμένος. Παρ’ όλα αυτά, μια μικρή μερίδα ανθρώπων αρχίζει να «τζογάρει» με τα όρια του σκύλου, θεωρώντας ότι «είναι ο σκύλος μου, δεν θα με πειράξει», «δεν έχει πειράξει ποτέ κανέναν» ή «σκύλος που γαβγίζει δεν δαγκώνει».
Αν τα όρια του σκύλου δεν γίνουν σεβαστά ούτε τότε, το τελευταίο βήμα που του απομένει είναι το 11ο: το δάγκωμα.
Γιατί «δεν έδωσε σημάδια»
«Όπως βλέπετε, ένας σκύλος έχει τουλάχιστον δέκα τρόπους να μας δείξει ότι νιώθει άβολα, είτε λόγω φόβου είτε λόγω στρες ή απλώς επειδή «δεν θέλει», στο πλαίσιο της διατήρησης της αυτονομίας του και της δυνατότητάς του να κάνει επιλογές. Κατά την προσωπική μου άποψη, όταν ένας σκύλος φτάνει στο δάγκωμα, η δικαιολογία «δεν έδωσε σημάδια» συνήθως σημαίνει «δεν τα είδα ή δεν τα αξιολόγησα σωστά». Ένα δάγκωμα από το πουθενά μπορεί να συμβεί μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες», αναφέρει ο κ. Λαγδάς.
Η πρώτη, υπογραμμίζει, είναι η τιμωρία. Πολύς κόσμος, ακόμη και κάποιοι εκπαιδευτές, συμβουλεύουν να παραμένουμε «στην κορυφή της ιεραρχίας», ώστε να μη μας «κυριαρχήσει» ο σκύλος. Βασίζονται στην απαρχαιωμένη και επικίνδυνη θεωρία της κυριαρχίας/αγέλης και, έτσι, οδηγούνται στην τιμωρία συμπεριφορών όπως το γρύλισμα.
Η τιμωρία, εξηγεί ο κ. Λαγδάς, καταστέλλει το γρύλισμα ως συμπεριφορά, αλλά όχι τη δυσφορία που ο σκύλος νιώθει ούτως ή άλλως. Ο σκύλος εξακολουθεί να αισθάνεται το ίδιο άβολα, μόνο που το γρύλισμα έχει αφαιρεθεί από το λεξιλόγιό του. Έτσι, η μόνη επιλογή που του απομένει είναι να το προσπεράσει και να περάσει κατευθείαν στο δάγκωμα. Κάπως έτσι προκύπτει το «δεν είχε δείξει σημάδια».
Όμως, η τιμωρία δεν είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο ένας σκύλος μπορεί να κλιμακώσει τη συμπεριφορά του πιο γρήγορα και να παραλείψει κάποια σκαλοπάτια. Μπορεί να ήταν ήδη στρεσαρισμένος λόγω κάποιου προηγούμενου συμβάντος, να είναι αντιδραστικός (λόγω φόβου ή ματαίωσης) ή να υπάρχει κάποιο θέμα υγείας, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζει πόνο ή άλλου είδους δυσφορία.
Η ευθύνη είναι κοινή
Το δάγκωμα και η επιθετικότητα είναι φυσιολογικές συμπεριφορές, χωρίς τις οποίες ο σκύλος δεν θα μπορούσε να επιβιώσει. Αυτό, όμως, δεν τις καθιστά κοινωνικά αποδεκτές. Ο κηδεμόνας είναι, βάσει νόμου, υπεύθυνος για τη συμπεριφορά του σκύλου του, όχι όμως για τη συμπεριφορά των υπόλοιπων ανθρώπων γύρω του, επισημαίνει ο κ. Λαγδάς.
Ολοκληρώνοντας, ο εκπαιδευτής σκύλων και σύμβουλος συμπεριφοράς λέει: « Γι’ αυτό πρέπει όλοι να γνωρίζουμε αυτή τη σκάλα, ώστε να προστατεύουμε τους εαυτούς μας και να τηρούμε τους κανόνες καλής συμπεριφοράς: να δίνουμε χώρο στους σκύλους, δεσποζόμενους και μη, και να ρωτάμε πριν επιχειρήσουμε να συναναστραφούμε με έναν σκύλο που δεν γνωρίζουμε. Ακόμη κι αν ο κηδεμόνας πει «ναι», αυτό δεν σημαίνει ότι συναινεί και ο σκύλος του. Τώρα, τουλάχιστον, ξέρετε τι να προσέξετε».
Πηγή: in.gr
