Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη την ακριβή στιγμή που ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο αποκτά συνείδηση. Η καλύτερη τρέχουσα απάντηση είναι ότι η συνείδηση πιθανότατα δεν ενεργοποιείται ξαφνικά, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά καθώς ο εμβρυϊκός εγκέφαλος αναπτύσσει τα συστήματα που απαιτούνται για την αφύπνιση, την αίσθηση και το βασικό συναίσθημα.
Μια πρόσφατη ανασκόπηση υποδηλώνει ότι μια πρωτόγονη μορφή υποκειμενικής εμπειρίας ίσως να είναι πιο πιθανή στο γ’ τρίμηνο της κύησης. Ωστόσο, αυτό παραμένει μια υπόθεση, όχι ένα αποδεδειγμένο γεγονός.
Τι σημαίνει ουσιαστικά «εμβρυϊκή συνείδηση»;
Η εμβρυϊκή συνείδηση δεν σημαίνει σκέψη, μνήμη, αυτογνωσία ή κατανόηση όπως ένας ενήλικας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιστήμονες συνήθως ερευνούν αν το έμβρυο μπορεί να έχει κάποια βασική υποκειμενική εμπειρία, όπως μια πρωτόγονη ικανότητα να αισθάνεται σωματικές καταστάσεις ή να ανταποκρίνεται στο περιβάλλον με τρόπο που δεν είναι απλώς αντανακλαστικός.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Ένα έμβρυο μπορεί να κινηθεί, να αντιδρά στην αφή ή να δείχνει αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό χωρίς απαραίτητα να έχει συνείδηση. Τα αντανακλαστικά και οι αντιδράσεις στο στρες μπορούν να εμφανιστούν μέσω πρώιμων, ανώριμων οδών του νευρικού συστήματος.
Τι έδειξε πρόσφατη έρευνα
Η ανασκόπηση αμφισβητεί την ιδέα ότι η συνείδηση εξαρτάται μόνο από τον εγκεφαλικό φλοιό: το εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην πολύπλοκη αντίληψη, τη σκέψη και την μνήμη. Αντίθετα, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι πιο πρωτόγονα εγκεφαλικά συστήματα μπορεί να είναι αρκετά για την πρώιμη μορφή συνείδησης.
Εστιάζουν σε δύο υποφλοιώδη συστήματα:
- Το ανιόν δικτυωτό σύστημα ενεργοποίησης, το οποίο βοηθά στη διατήρηση της αφύπνισης και της εγρήγορσης
- Η περιυδραγωγός φαιά ουσία, μια περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που εμπλέκεται στον πόνο, την απειλή, το σωματικό συναίσθημα και τον συναισθηματικό τόνο
Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, η συνείδηση μπορεί να ξεκινήσει ως μια βασική «αισθητή» κατάσταση, που έχει τις ρίζες της στο εγκεφαλικό στέλεχος, πριν καν ο φλοιός ωριμάσει πλήρως. Οι συγγραφείς προσδιορίζουν το γ’ τρίμηνο κύησης ως την πιο πιθανή περίοδο κατά την οποία μπορεί να υπάρχει αυτή η πρωτόγονη συνείδηση.
Γιατί είναι σημαντικό το γ’ τρίμηνο κύησης;
Το γ’ τρίμηνο είναι σημαντικό, επειδή η εμβρυϊκή εγκεφαλική δραστηριότητα γίνεται πιο οργανωμένη. Έρευνες έχουν εντοπίσει πιο ανεπτυγμένο κύκλο ύπνου-αφύπνισης, ισχυρότερη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, πιο συντονισμένες αντιδράσεις και πιο ώριμες αισθητηριακές οδούς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Η τελευταία μελέτη σημειώνει, επίσης, ότι ορισμένα σημάδια ξεκινούν νωρίτερα, γύρω στα τέλη του β’ τριμήνου, συμπεριλαμβανομένων των ανώριμων προτύπων που μοιάζουν με ύπνο και των αντιδράσεων σε διέγερση. Ωστόσο, τα στοιχεία για ισχυρή συνειδητή εμπειρία πριν από το γ’ τρίμηνο εξακολουθούν να θεωρούνται ασθενέστερα.
Έτσι, η πιο προσεκτική απάντηση είναι: τα στοιχειώδη χαρακτηριστικά μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται νωρίτερα, αλλά το γ’ τρίμηνο είναι επί του παρόντος ο ισχυρότερος υποψήφιος για πρωτόγονη εμβρυϊκή συνείδηση.
Είναι αυτό το ίδιο με τον εμβρυϊκό πόνο;
Όχι. Η συνείδηση και ο πόνος σχετίζονται, αλλά δεν είναι πανομοιότυπες καταστάσεις. Ο πόνος απαιτεί όχι μόνο νευρικές οδούς, που ανιχνεύουν επιβλαβή ερεθίσματα, αλλά και μια εγκεφαλική κατάσταση ικανή να βιώνει αυτά τα σήματα ως δυσάρεστα.
Αυτό παραμένει υπό συζήτηση. Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα υποφλοιώδη συστήματα μπορεί να υποστηρίζουν πρώιμες μορφές πόνου ή δυσφορίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι τα ώριμα φλοιώδη δίκτυα είναι απαραίτητα για κάτι τέτοιο, καθιστώντας απίθανη την ουσιαστική αντίληψη του πόνου πριν από την ύστερη κύηση.
Για την ιατρική πρακτική, αυτή η αβεβαιότητα έχει την μεγαλύτερη σημασία κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής χειρουργικής επέμβασης, της νεογνικής φροντίδας και των επεμβατικών διαδικασιών, όπου οι κλινικοί γιατροί μπορεί να εξετάσουν την αναισθησία ή την αναλγησία για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου της κίνησης, της αντίδρασης στο στρες και του πιθανού πόνου.
Μπορούν οι επιστήμονες να μετρήσουν άμεσα την εμβρυϊκή συνείδηση;
Όχι. Οι επιστήμονες δεν μπορούν να ρωτήσουν ένα έμβρυο τι βιώνει. Πρέπει να εξάγουν συμπεράσματα από την ανατομία του εγκεφάλου, την ηλεκτρική δραστηριότητα, τα πρότυπα κίνησης, τις αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό και τις συγκρίσεις με πρόωρα βρέφη και νεογνά.
Γι' αυτόν τον λόγο η νέα ανασκόπηση είναι σημαντική αλλά όχι οριστική. Προσφέρει ένα μοντέλο βασισμένο σε υπάρχοντα στοιχεία, όχι μια άμεση απόδειξη ότι η συνείδηση ξεκινά σε κάποια συγκεκριμένη εβδομάδα κύησης.
Συχνές Ερωτήσεις
Αποδεικνύει συνείδηση η εμβρυϊκή κίνηση;
Όχι. Η κίνηση μπορεί να είναι αντανακλαστική ή να παράγεται από ανώριμα κυκλώματα του νευρικού συστήματος. Μπορεί να δείχνει ανάπτυξη και ανταπόκριση, αλλά δεν αποδεικνύει υποκειμενική επίγνωση.
Είναι ένα νεογέννητο πιο συνειδητό από ένα έμβρυο;
Ναι. Η γέννηση φέρνει σημαντικές αλλαγές στην οξυγόνωση, τη χημεία της διέγερσης, την αισθητηριακή έκθεση και την εγρήγορση. Ο εγκέφαλος ενός νεογέννητου είναι ακόμα ανώριμος μεν, αλλά αλληλεπιδρά με τον έξω κόσμο με πολύ πιο ενεργό τρόπο, δε.
Υπάρχει επιστημονική συμφωνία για την εμβρυϊκή συνείδηση;
Όχι. Δεν υπάρχει πλήρης συναίνεση. Οι ερευνητές συμφωνούν ότι η ανάπτυξη του εμβρυϊκού εγκεφάλου είναι σταδιακή, αλλά διαφωνούν ως προς το ποιες δομές του εγκεφάλου είναι απαραίτητες για τη συνείδηση και την εμπειρία του πόνου.
Συμπέρασμα
Η επιστήμη δεν έχει εντοπίσει κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, που ξεκινά η εμβρυϊκή συνείδηση. Η αναδυόμενη άποψη είναι ότι η επίγνωση πιθανότατα αναπτύσσεται κατά μήκος ενός χρονικού συνεχούς, όταν από αντανακλαστικές αντιδράσεις παρατηρούνται σταδιακά πιο οργανωμένες εγκεφαλικές καταστάσεις.
Το νέο μοντέλο υποδηλώνει ότι η πρωτόγονη υποκειμενική εμπειρία ίσως είναι εφικτή πριν από την πλήρη φλοιώδη ωριμότητα, με το γ’ τρίμηνο κύησης να είναι η ισχυρότερη υποψήφια τέτοια περίοδος. Ωστόσο, αυτό παραμένει ένα πεδίο εξελισσόμενης έρευνας και οποιοσδήποτε ισχυρισμός βεβαιότητας θα υπερέβαινε τα αποδεικτικά στοιχεία.
Πηγή: newsbomb.gr
