Η μακροζωία συναρπάζει τον άνθρωπο από την αρχαιότητα. Τραγούδια και βιβλία μιλούν για τα χρόνια που περνούν αμείλικτα και για το ανέφικτο της αιώνιας ύπαρξης. Από τους μύθους για το ελιξίριο της ζωής μέχρι τις σύγχρονες έρευνες για την επιβράδυνση της γήρανσης, η επιθυμία να παρατείνουμε την παραμονή μας σε αυτό τον κόσμο παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά και φιλοσοφικά ζητήματα.
Καθώς η ιατρική εξελίσσεται και νέες θεραπείες υπόσχονται να αντιμετωπίσουν ασθένειες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ανίατες, γεννιέται ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Υπάρχει άραγε ένα σημείο πέρα από το οποίο ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί;
Μια νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύtηκε στο περιοδικό npj Aging, επιχειρεί να δώσει μια απάντηση, υποστηρίζοντας ότι η ανθρώπινη ζωή ενδέχεται να έχει ένα φυσικό βιολογικό όριο, ακόμα και στο ιδανικό σενάριο κατά το οποίο η ιατρική θα μπορούσε να εξαλείψει όλες τις ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση.
Το θεωρητικό «ταβάνι» της ανθρώπινης ζωής
Χρησιμοποιώντας προηγμένα μαθηματικά μοντέλα και υπολογιστικές προσομοιώσεις, οι ερευνητές υπολόγισαν πόσο θα μπορούσε να ζήσει ένας άνθρωπος αν δεν υπήρχαν παθήσεις όπως ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η άνοια ή άλλες ασθένειες που εμφανίζονται με την πάροδο της ηλικίας.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μέγιστη θεωρητική διάρκεια ζωής κυμαίνεται περίπου μεταξύ 146 και 194 ετών. Με άλλα λόγια, ακόμα κι αν η επιστήμη καταφέρει κάποτε να εξαλείψει τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου, η ανθρώπινη ζωή πιθανότατα δεν θα δύναται να παραταθεί επ’ αόριστον.
Ο αόρατος εχθρός για τη μακροζωία που βρίσκεται στα κύτταρά μας
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκονται οι λεγόμενες σωματικές μεταλλάξεις του DNA. Πρόκειται για μικρές αλλαγές στο γενετικό υλικό των κυττάρων, οι οποίες συσσωρεύονται φυσιολογικά με το πέρασμα του χρόνου. Κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται για να δημιουργήσει ένα νέο, υπάρχει πιθανότητα να προκύψουν μικρά «λάθη» στην αντιγραφή του DNA. Παρότι ο οργανισμός διαθέτει εξελιγμένους μηχανισμούς επιδιόρθωσης αυτών των βλαβών, η διαδικασία δεν είναι ποτέ απόλυτα αποτελεσματική. Έτσι, όσο μεγαλώνουμε, ο αριθμός των μεταλλάξεων αυξάνεται. Οι περισσότερες δεν προκαλούν προβλήματα, ωστόσο ορισμένες μπορούν να επηρεάσουν τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων ή να συμβάλουν στην εμφάνιση σοβαρών ασθενειών.
Τι θα συνέβαινε αν εξαφανίζαμε όλες τις ασθένειες;
Το ιδιαίτερο στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι επιστήμονες δεν εξέτασαν τις σημερινές συνθήκες ζωής, αλλά ένα υποθετικό μέλλον. Αφαίρεσαν όλους τους γνωστούς παράγοντες που περιορίζουν σήμερα το προσδόκιμο ζωής. Ακόμα όμως και σε αυτό το εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο, οι βλάβες που συσσωρεύονται στο DNA εξακολουθούν να μειώνουν σταδιακά τη λειτουργικότητα των κυττάρων, δημιουργώντας τελικά ένα φυσικό όριο στη διάρκεια της ζωής.
Γιατί ο εγκέφαλος και η καρδιά γερνούν διαφορετικά;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης αφορά στις διαφορές ανάμεσα στα όργανα του σώματος. Ορισμένοι ιστοί, όπως το δέρμα ή το ήπαρ, έχουν αξιοσημείωτη ικανότητα ανανέωσης. Τα κύτταρά τους αντικαθίστανται συνεχώς, επιτρέποντας στον οργανισμό να απομακρύνει ευκολότερα όσα έχουν υποστεί βλάβες.
Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με όλα τα όργανα. Πολλά κύτταρα του εγκεφάλου και της καρδιάς παραμένουν στον οργανισμό για δεκαετίες, χωρίς να αντικαθίστανται. Αυτό σημαίνει ότι οι γενετικές βλάβες που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου είναι πολύ πιο δύσκολο να διορθωθούν, γεγονός που ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους περιοριστικούς παράγοντες της ανθρώπινης μακροζωίας.
Η μακροζωία και η γήρανση δεν εξηγείται μόνο από το DNA
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματά τους δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως μια απόλυτη πρόβλεψη για το μέλλον. Το μοντέλο εξετάζει αποκλειστικά την επίδραση των μεταλλάξεων του DNA και δεν λαμβάνει υπόψη πολλούς ακόμα βιολογικούς μηχανισμούς που συμμετέχουν στη διαδικασία της γήρανσης.
Άλλωστε, το σημερινό προσδόκιμο ζωής παραμένει πολύ χαμηλότερο από το θεωρητικό όριο των 150 ετών, γεγονός που δείχνει ότι πλήθος παραγόντων –από τη φλεγμονή και τη φθορά των κυττάρων έως τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον– επηρεάζουν την υγεία και τη διάρκεια της ζωής μας.
Περισσότερα χρόνια ή καλύτερα χρόνια;
Η συζήτηση γύρω από τη μακροζωία δεν έχει να κάνει πλέον μόνο με το πόσο θα ζούμε, αλλά κυρίως με το πώς θα ζούμε. Η σύγχρονη έρευνα στρέφεται ολοένα και περισσότερο στην έννοια του «healthspan», δηλαδή των ετών που περνά ένας άνθρωπος με καλή υγεία, αυτονομία και ποιότητα ζωής.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών της γήρανσης θα οδηγήσει στο μέλλον σε πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις που δεν θα στοχεύουν απλώς στην παράταση της ζωής, αλλά στη διατήρηση της σωματικής και πνευματικής υγείας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό ζητούμενο να μην είναι η κατάκτηση της αθανασίας. Η μεγαλύτερη πρόκληση της επιστήμης είναι να χαρίσει στους ανθρώπους περισσότερα χρόνια γεμάτα υγεία, ανεξαρτησία και ποιοτική ζωή. Με άλλα λόγια, εάν τελικά υπάρχει ένα φυσικό βιολογικό όριο που καθιστά πεπερασμένη την ανθρώπινη ύπαρξη, η αξία δεν βρίσκεται στο να το ξεπεράσουμε, αλλά στο να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το χρόνο που έχουμε.
Πηγή: in.gr





























